TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
M.İ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/3181)
Karar Tarihi: 3/11/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Hikmet Murat AKKAYA
Başvurucu
:
M.İ.
Vekili
:
Av. Vedat ÖZKAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 22/1/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarınıkarşılama imkânının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, hakkında başlatılan bir soruşturmakapsamında 24/4/2009 tarihinde gözaltına alındığını ve 18/11/2009 tarihliiddianame ile Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. madde ile görevli)nezdinde dava açıldığını belirtmektedir.
9. 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’na eklenen geçici 14.madde uyarınca özel yetkili mahkemeler kaldırılmıştır. Aynı Kanun uyarınca bumahkemelerde bulunan derdest dosyaların yetkili ve görevli mahkemeleredevredilmesine karar verilmiş olması nedeniyle yargılamanın Adana 4. Ağır CezaMahkemesinde görülmeye devam ettiği anlaşılmıştır.
10. Başvurucu 22/1/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
11. Bireysel başvuru tarihi itibarıyla başvurucuhakkındaki davanın Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 26/9/2017 tarihli bozma kararıüzerine Adana 4. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2018/1 sayılı dosyasına kaydedildiğive derdest olduğu anlaşılmıştır.
12. Süreç içinde Adana 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 8/3/2019tarihli ve E.2018/1, K.2019/119 sayılı kararıyla başvurucunun üzerine atılıolan terör örgütü propagandası yapma, terör örgütü adına suç işleme ve görevlimemura direnme suçlarından beraatine karar verildiği anlaşılmıştır.
IV. İLGİLİHUKUK
13. Yargı kararlarının icra edilmemesi şikâyetleri ve makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden oluşturulan tazminatyolu bakımından ilgili hukuk için bkz. Ferat Yüksel, B. No: 2014/13828,12/9/2018, §§ 11-14.
V. İNCELEME VEGEREKÇE
14. Mahkemenin 3/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli YardımTalebi Yönünden
15. Adli yardım talebinde bulunan başvurucunun başvurugiderlerini karşılayabilecek ölçüde mal varlığının bulunmadığı ve talebinindayanaktan yoksun olmadığı anlaşılmış olup 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarıncaadli yardım talebinin kabulü ile yargılama giderlerini ödemekten geçici olarakmuaf tutulmalarına karar verilmesi gerekir.
B. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucununİddiaları
16. Başvurucu, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzunsürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüş; ihlalin ortadan kaldırılması ve tazminat talebinde bulunmuştur.
2. Değerlendirme
17. 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20.maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları MahkemesineYapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'ageçici madde eklenmiştir.
18. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Bakanlık İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
19. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı yada yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği yahut hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkinyolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlamakapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğinitartışmıştır (Ferat Yüksel, §§ 26-35).
20. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru yolununkişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlamasınedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarınamakul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel,§§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakıştaulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterligiderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolutüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
21. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,
C. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucununyargılama giderini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA3/11/2020tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.