TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
M.A. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3298)
Karar Tarihi: 22/9/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Mehmet Sadık YAMLI
Başvurucu
:
M. A.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yer değiştirme suretiyle yapılan il içi atama işlemininiptali istemiyle açılan davada işlemin hukuka aykırı olduğuna ilişkin iddialararağmen ve yerleşik yargı kararlarına aykırı bir şekilde davanın reddedilmesinedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/3/2014 tarihinde Aydın 2. Asliye Hukuk Mahkemesivasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/3/2015 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından 4/1/2016 tarihinde, başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği görüş bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 3/3/2016 tarihindeAnayasa Mahkemesine sunmuştur.
6. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş10/3/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşünekarşı beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, Aydın ili Köşk ilçesi Adnan Menderes İlköğretimOkulunda müdür olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen disiplin soruşturmasısonucunda getirilen idari teklif kapsamında Aydın Merkez Mimar Sinan Teknik veEndüstri Meslek Lisesine öğretmen olarak atanmıştır. Aynı soruşturma kapsamındadisiplin yönünden getirilen teklif kapsamında da kınama cezası verilmiştir.
9. Başvurucu, hakkındaki yer değiştirme işlemine karşı diğeriddialarının yanında işlemin Vali adına İl Millî Eğitim Müdür Vekili sıfatıyla,aynı zamanda hakkındaki disiplin cezasını veren kişi olan İl EğitimDenetmenleri Başkanı A.Y.nin imzasıylagerçekleştirildiği ve 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 8.maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi gereği atama işleminin yetki unsuruyönünden sakat olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle dava açmıştır.
10. Aydın 1. İdare Mahkemesi 19/6/2013 tarihli ve E.2012/1466,K.2013/883 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Karar gerekçesinin ilgilibölümü şöyledir:
"5442 sayılı İl İdaresiKanununun 8/c maddesinde, madde kapsamında bulunan bütün memurlarınlüzumu halinde il içinde nakil ve tahvillerinin mensup olduğu İl İdare ŞubeBaşkanlarının inhası üzerine Valiler tarafından icra edilmekle beraber mensupoldukları Bakanlıklar veya Genel Müdürlüklere sebepleriyle bildirileceğiöngörülmüştür.
13/08/2009 tarih ve 24318 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı EğitimKurumları Yöneticilerinin Atama ve Yer Değiştirmelerine ilişkin Yönetmeliğin7.maddesinin (d) bendinde, "Yöneticilik görevi, son üç yıllık hizmetsüresi içinde adli veya idari soruşturma sonucu üzerinden alınmamış olmak"koşulu, yönetici olarak atanacaklarda aranacak genel koşullar arasındasayılmış, aynı Yönetmeliğin 'Yöneticilik görevinden alınma' başlıklı 29.maddesinde;"(1) Eğitim kurumu yöneticilerinden haklarında yapılan adlî veidarî soruşturma sonucu hazırlanan raporların yetkili amir ve kurullarcadeğerlendirilmesi sonucuna göre; a) Görev yerlerinin değiştirilmesigerekenlerin durumlarına uygun eğitim kurumu yöneticiliklerine, b) Yöneticilikgörevlerinden alınması gerekenler ihtiyaç bulunan eğitim kurumlarına öğretmenolarak, atanırlar. ... (3) Yöneticiliğe atanma şartlarından herhangi birinikaybedenler yöneticilik görevinden alınırlar. " hükümleri yer almıştır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca,memurların naklen atanması ve görev değişikliği konusunda idareye takdiryetkisi tanındığı açık olup, bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gereklerigöz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciincesaptanması halinde, sözü edilen dava konusu idari işlemin neden ve amaçyönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yerleşmişyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Aydın İli,Köşk İlçesi, Adnan Menderes İlköretim Okulu müdürüolarak görev yapan davacı hakkında 8/A sınıfı öğrencisi E. Ö.'yü 04/04/2012 tarihinde makam odasına çağırdığı, uygunsuzsözler söylediği, cinsel tacizde bulunduğu iddiaları ile ilgili olarakbaşlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen 10/05/2012 gün ve 7 sayılıraporunda, davacı hakkında taciz olayı gerçekleşmemiş olsa bile davacınınöğrencileri ile görüşme yönteminin doğru olmadığı, herhangi bir eylemi olmasabile kendini şaibe altında bıraktığı, bilgi amaçlı olsa bile öğrencilerine adetkanamaları konusunda açıklama yapması ve çeşitli sorular sorması, odasında tekolarak görüşmesi, görüşmeler sırasında makam koltuğu yerine misafir koltuğundaoturması iddialarının sübut bulduğu ve söz konusu fiillerin hizmet içindedevlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlardabulunmak kapsamında kaldığından bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun125/C-ı maddesi gereğince 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ilecezalandırılması ve idarecilik görevi üzerinden alınarak çalıştığı ilçe dışındabir okula öğretmen olarak ataması yönünde teklif getirilmesi üzerine, davacıyateklif doğrultusunda 657 sayılı Yasanın 125/C-ı ve alt ceza uygulanmaksuretiyle kınama cezası verildiği ve dava konusu 08.06.2012 gün ve 18771 sayılıAydın Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü atama kararnamesi ileAydın-Merkez Mimar Sinan Teknik ve Endüstri Meslek Lisesine öğretmen olarakatamasının yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yapılan soruşturma sonucundasübuta erdiği anlaşılan eylemleri nedeniyle disiplin cezası verilen vesoruşturma raporuyla idarecilik görevi üzerinden alınarak çalıştığı ilçedışında bir okula öğretmen olarak atanması önerilen davacının, idareci olarakgörev ve sorumluluğunu gerekli ve yeterli düzeyde yerine getirmediği, bundansonra okulda sağlıklı ve verimli şekilde görev yapamayacağı, bunun da okuldakieğitim ve öğretim hizmetlerini olumsuz etkileyeceği kanaatine varıldığından,eğitim ve öğretim hizmetlerinin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesiamacıyla davacının Aydın- Merkez Mimar Sinan Teknik ve Endüstri Meslek Lisesineöğretmen olarak atanmasına ilişkin dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmetgerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacının, 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 125/C-ı ve alt ceza uygulanmak suretiyle kınama cezası ilecezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, Mahkememizin12.06.2013 gün ve E:2012/1485, K:2013/854 sayılı kararıyla davanın reddinekarar verilmiştir."
11. Başvurucu tarafından itiraz edilen karar, Aydın Bölge İdareMahkemesinin 29/1/2014 tarihli ve E.2013/2431, K.2014/304 sayılı kararıylaonanmış ve karar kesinleşmiştir.
12.Karar,başvurucuya 19/2/2014tarihinde tebliğ edilmiştir.
13.Başvurucu 11/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
14.Diğer taraftan, kınama cezasıverilmesineilişkin işlemin iptali istemiyle açılan ve Aydın 1. İdare Mahkemesinin12/6/2013 tarihli ve E.2012/1485, K.2013/854 sayılı kararıyla reddedilen dava,kanun yolundan geçerek kesinleşmiştir.
B. İlgili Hukuk
15. 5442 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrasının (C)bendi şöyledir:
“C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütünmemurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idareşube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle berabermensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir.”
16.Danıştay İkinci Dairesinin 6/11/2014 tarihli ve E.2011/8676,K.2014/9562 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde;valiye tanınan il içi atama yetkisinin, vali yardımcısı tarafından, ancakvaliye vekalet ettiği dönemlerde kullanılabileceği; il milli eğitim müdürününbu yetkiyi kullanabileceği yolunda ise herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğigörülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Adana İli,Yüreğir İlçesi, Kiremithane Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi'nde Öğretmen olandavacının, soruşturma nedeniyle, Seyhan İlçesi, AkkapıTeknik ve Endüstri Meslek Lisesi'ne atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyledavanın açıldığı anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesi tarafından, il milli eğitimmüdürü imzasıyla ilgililere tebliğ edilen atama kararnamesine ilişkin belgeyedayanılarak, il milli eğitim müdürü tarafından tesis edilen atama işlemindeyetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal kararı verilmişise de; dosya içeriğinde mevcut olan ve temyiz aşamasında da davalı idarecedosyaya sunulan 2.9.2010 günlü, 38911 sayılı atama kararnamesi ve Vali Olur'uincelendiğinde, dava konusu işlemin Vali tarafından tesis edildiği açıkçagörüldüğünden, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırılığı bulunmadığıanlaşılmakla aksi yönde verilen Mahkeme kararında hukuki isabetbulunmamaktadır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 22/9/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu, hakkındaki yer değiştirme işleminin gerek esasgerekse usul yönünden sakat olduğu iddiasını açtığı iptal davasında ilerisürmesine karşılık mahkemeninkarar gerekçesinde,işlemin yetki yönüne ilişkin mevzuata yer vermekle yetinip bu iddiaya ilişkinherhangi bir değerlendirmede bulunmadığını, müdürlük görevinden alınmasınınmevzuata aykırı olduğunu, aynı fiil nedeniyle hem disiplin cezası verildiğinihem de müdürlük görevinden alınarak il içi atamasının yapıldığını, kınamacezasının müdürlük görevinden alınmasını gerektirir niteliğinin bulunmadığınıbelirterek Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanmahakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve işlemin iptaline karar verilmesitalebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları yargılamanın adilolmadığı hakkında olup incelemenin bu kapsamda yapılması gerektiğideğerlendirilmiştir.
20. Bakanlık,delillerin değerlendirilmesi ve mevzuatın yorumlanmasının esasen derecemahkemelerinin yetkisinde olduğunu, Anayasa Mahkemesinin ise başvuruya konuyargılamanın bir bütün olarak adil olup olmadığını değerlendirdiğini, somutolayda başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündekişikâyetinin bu hususlar gözönünde bulundurularakincelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
21.Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesigereken hususlarda inceleme yapılamaz.”
22.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksunbaşvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”
23. İlke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmışmaddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukukkurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıklailgili varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuruincelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit vesonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda bariz takdir hatası veyaaçık keyfîlik içermesi ve bu durumun kendiliğindenbireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Buçerçevede kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular, derece mahkemesikararları bariz takdir hatası veya açık keyfîlikiçermedikçe Anayasa Mahkemesince incelenemez (NecatiGündüz ve Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).
24. Başvuru konusu olayda, okul müdürü olarak görev yapanbaşvurucu hakkında bir kız öğrenciye makam odasında uygunsuz sözler söylediğive tacizde bulunduğu iddiaları nedeniyle disiplin soruşturması açılmış,hazırlanan soruşturma raporuna göre taciz olayı gerçekleşmemiş olsa bilebaşvurucunun öğrencilerle görüşme yöntemi ve sorduğu sorular nedeniyle fiillerininhizmet içinde memurun itibar ve güven duygusunu sarsacak niteliktedavranışlarda bulunma kapsamında kaldığı tespit edilerek başvurucunun aylıktankesme disiplin cezası ile cezalandırılması ve idarecilik görevinden alınarak iliçinde başka bir okula atamasının yapılaması yönünde teklif getirilmiş;başvurucu alt ceza uygulanmak suretiyle kınama cezasıyla tecziye edilmiş vemüdürlük görevinden alınarak başka bir okula öğretmen olarak atanmıştır.
25. Müdürlük görevinden alınarak il içinde başka bir okula öğretmenolarak atamasının yapılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle başvurucutarafından açılan davada ilk derece mahkemesi, başvurucunun idareci olarakgörev ve sorumluluğunu gerekli ve yeterli düzeyde yerine getirmediği, bundansonra okulda sağlıklı ve verimli şekilde görev yapamayacağı, bunun da okuldakieğitim ve öğretim hizmetlerini olumsuz etkileyeceği kanaatine varmak suretiyleeğitim ve öğretim hizmetlerinin daha etkin veverimli bir şekilde yürütülmesi amacıyla öğretmen olarak atanmasına ilişkin davakonusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılıkbulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş; başvurucu tarafından bukarara yapılan itiraz da reddedilerek karar kesinleşmiştir.
26. Mahkemenin gerekçeleri ve başvurucunun iddialarıincelendiğinde; yapılan disiplin soruşturması sonucunda tespit edilen fiillernedeniyle başvurucunun idarecilik görevini gereği gibi yerine getiremediği vebundan dolayıokulda eğitim ve öğretim hizmetlerininolumsuz etkileneceği gerekçesiyle davanın reddedildiği, bu kapsamda iddialarınözünün derece mahkemesi tarafından delillerin ve mevzuatın değerlendirilmesindeve yorumlanmasında isabet olmadığına, esas itibarıyla yargılamanın sonucununhukuka aykırılık teşkil ettiğine ilişkin bulunduğu görülmektedir.
27. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilenkararın değil yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletmeimkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkinşikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarınasaygı gösterilmediği, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğudeliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekildeitiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını sunamadığı yada uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesitarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi mahkeme kararınınoluşumuna sebep olan unsurların değerlendirilmesinde eksiklik, ihmal ya da açıkkeyfîliğe ilişkin bir bilgi ya da belge sunmuş olmasıgerekir (Naci Karakoç, B. No:2013/2767, 2/10/2013, § 22).
28. Başvurucu tarafından5442 sayılı Kanun'un 8. maddesininbirinci fıkrasının (C) bendi ve yerleşik idari yargı kararlarında uyarınca(bkz. §§ 15, 16) il içi atamaların vali tarafından yapılması gerektiği haldedava konusu ettiği atama kararnamesinin vali tarafından imzalanmadığı, ilkderece mahkemesi kararında anılan mevzuata yer verilmesine rağmen bu iddiasınınkararda değerlendirilmediği de ileri sürülmüş olup başvuruya konu yargılamadosyasına sunulan davalı idarenin birinci savunmasında başvurucunun atamasınınyapılmasının 1/6/2012 tarihli ve 18033 sayılı Vali oluruna dayandığıbelirtilmiş ve savunma ekinde anılan olur sunulmuştur.
29.Bu kapsamda başvurucu tarafından ileri sürülen iddianınyersiz olduğunun başvuru dosyasına sunulan bilgi ve belge ile açık bir şekildegörüldüğü, başvurucunun davalı idare tarafından sunulan savunma ve belgelereulaşamadığı yönünde bir iddiasının bulunmadığı anlaşıldığından ilk derecemahkemesi kararının yerleşik yargı içtihatlarına aykırılık taşımadığıgörülmüştür.
30. Sonuç olarak başvurucu yargılama sürecinin hakkaniyeteaykırı olduğuna dair bir bilgi ya da belge sunmamış olup başvurucunun mahkemecedelillerin değerlendirilmesinin ve verilen kararın içeriğinin adil olmadığışikâyetini dile getirdiği anlaşılmaktadır.
31. Açıklanan nedenlerle başvurucu tarafından ileri sürüleniddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından başvurunundiğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA22/9/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.