TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MAHMUT ŞAHİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19446)
Karar Tarihi: 15/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Mahmut ŞAHİN
2. Muhamet TAŞTEKİN
3. Hasan ONGÜN
4. Mustafa AKAT
5. Hamza EROĞLU
6. Kadir ÖMERCİOĞLU
7. Hamdi ÖMERCİOĞLU
8. Fatih YILMAZ
9. Mevlüt ER
10. Musa GÜZEL
11. Hüseyin MILIK
12. Mevlüt YOKUŞ
13. Erman YOKUŞ
14. Bestami KUNT
15. Kasım ÇAĞABEY
16. Turgay KUNT
17. Aziz ŞAHİN
18. Akın ÇETİN
19. Ümit ÇAĞABAY
20. Birol ÇAĞABEY
21. Süleyman BAYAR
22. Eşref BAYAR
23. Eşber BAYAR
24. Ahmet ŞAHİN
25. Şahin APAYDIN
26. Hasan TURAN
27. Nedim YILMAZ
28. Hüseyin KAPLAN
29. Akın ÇAĞABAY
30. Aycan DOĞRU
31. Fevzi ŞİMŞEK
32. Tahir YAHŞİ
33. Mehmet SASA
Vekili
:
Av. İsmail Hakkı ATAL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 9/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Balıkçılık işi ile uğraşan başvurucular, İspanya bandıralı vetoksik atık yüklü geminin İskenderun Körfezindebatması sonucu oluşan maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle 8/12/2006tarihinde dava açmışlardır. Dava İskenderun 3. Asliye Hukuk MahkemesininE.2006/325 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Dava 2011 yılında İskenderun 1.Asliye Hukuk Mahkemesine devredilerek Mahkemenin E.2011/21 sayılı dosyasınakaydedilmiştir. 2016 yılında da İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesinedevredilerek Mahkemenin E.2016/55 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılamadevam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 15/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Hüseyin Mılık Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereğibaşvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıylabireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlindebaşvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 TürkLirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına kararverilir.
12. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgiverilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusudeğerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkındaMahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaatoluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmakkaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veyatahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamındaihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29. Benzer yöndekikararlar için bkz. Mehmet Güven Ulusoy [GK],B. No: 2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı,B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan vediğerleri, B. No: 2013/7302, 20/4/2016).
13. Başvuru konusu olayda başvurucu Hüseyin Mılık,Dörtyol 1. Noterliğinde 7/8/2006 tarihinde Avukat İsmail Hakkı Atal'a vekâlet vermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinadenbaşvurucuyu, İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasındavekili olarak Avukat İsmail Hakkı Atal temsiletmiştir. Yargılama devam ederken başvurucu nüfus kayıtlarına göre 3/9/2014tarihinde vefat etmiştir. Avukat İsmail Hakkı Ataltarafından 9/12/2014 tarihinde başvurucunun makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılmış, başvuru formundabaşvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer verilmemiştir.
14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireyselbaşvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafındanbireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140 , 5/11/2014, §30).
15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmişbaşvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılanbireysel başvurunun başvuru hakkının kötüyekullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
16. Bu durumda Avukat İsmail Hakkı Atalaleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin paracezasına hükmedilmesi gerekir.
2. Diğer BaşvurucularYönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda on yıldır devameden yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
23. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
24. Somut olayda başvurucu Hüseyin Mılıkdışında diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında, dava konusu hukuki menfaat ile dava dosyasındaki taraf sayısı dadikkate alınarak başvurucu Hüseyin Mılık dışındakibaşvuruculara ayrı ayrı net 4.700 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
26. Başvurucu Hüseyin Mılık dışındakibaşvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılamagiderinin başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Hüseyin Mılık'a vekâletenAvukat İsmail Hakkı Atal tarafından yapılanbaşvurunun başvuru hakkının kötüyekullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat İsmail Hakkı Atal'ın 2.000 TL disiplin para cezası ileCEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının başvurucu Hüseyin Mılık dışındakibaşvurucular yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvurucularaAYRI AYRI net 4.700 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğertaleplerin REDDİNE,
F. Başvurucu Hüseyin Mılık tarafındanyapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuHüseyin Mılık dışındaki başvuruculara MÜŞTEREKENÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2016/55) GÖNDERİLMESİNE,
I. Kararın bir örneğinin Adana Barosuna GÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE15/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.