TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MAHMOUD MAGHMOUMI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/2894)
Karar Tarihi: 22/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör
:
M. Serhat MAHMUTOĞLU
Başvurucu
:
Mahmoud MAGHMOUMI
Vekili
:
Av. Yağmur EKİNCİ ALIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riskibulunan ülkeye sınır dışı kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 15/2/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
4. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, tedbir talebinin Bölümtarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm tarafından 15/2/2016 tarihinde tedbir talebininkabulüne ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esasincelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu, 1970 doğumlu olup İran İslam Cumhuriyetivatandaşıdır.
10. Başvurucu 28/11/2013 tarihinde yasal yollardan Türkiye'yegiriş yapmış ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Kuruluna (BMMYK)başvurarak uluslararası koruma talep etmiştir.
11. Gümüşhane Valiliği Göç İdaresi Müdürlüğünün 10/12/2014tarihli kararıyla başvurucunun uluslararası koruma talebi sonuçlanıncaya kadarbulunması gereken adresi izinsiz terk ettiği gerekçesiyle sınır dışı edilmesinekarar verilmiştir.
12. Başvurucu tarafından anılan sınır dışı kararının iptali içinaçılan dava, Trabzon İdare Mahkemesinin 26/11/2015 tarihli kararıylareddedilmiştir.
13. Bu karar başvurucuya 19/1/2016 tarihinde tebliğ edilmiş olup15/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
14. Bu süreçte başvurucu, uluslararası koruma talebi kapsamındaABD Hükûmeti tarafından kabul edilmiştir.
15. Başvurucu 9/1/2017 tarihinde BMMYK vasıtasıyla güvenliüçüncü ülke olarak belirlenen ABD'ye yerleşmek üzere kendi rızasıylaTürkiye'den ayrılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, sınır dışı edilmesi hâlinde ülkesi İran'da yaşamıile maddi ve manevi varlığının tehlikeye düşebileceğini belirterek yaşamhakkının, işkence ve kötü muamele yasağının ve adil yargılanma hakkının ihlaledileceğini ileri sürmüş; adli yardım ve sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulması taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli Yardım Talebi
18. Anayasa Mahkemesinin MehmetŞerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkelerdikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderleriniödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksunolmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
2. Sınır Dışı İşlemi
19. İçtüzük'ün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“(1) Bölümler ya dakomisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararıverilebilir:
...
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”
20. Başvuru konusu olayda başvurucunun sınır dışı edilmesihâlinde yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeye düşeceği ilerisürülmüştür. Anayasa Mahkemesi tarafından başvurunun değerlendirme sürecindesınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi telafisi imkânsız sonuçlara nedenolabileceğinden başvurunun esası hakkında bir karar verilene kadar sınır dışıişleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir(bkz. § 5).
21. Öte yandan bireysel başvuru yapıldıktan sonraki bir tarihtebaşvurucunun uluslararası koruma talebi kabul edilmiştir. Başvurucu, BMMYKvasıtasıyla güvenli üçüncü ülke olarak belirlenen ABD'ye yerleşmek üzereTürkiye'den ayrılmıştır (bkz. § 15). Bu durumda başvurunun konusunu oluşturansınır dışı kararının uygulanma ihtimali ortadan kalkmıştır. Dolayısıylabaşvurucunun geri gönderilmesi hâlinde ülkesinde maddi ve manevi bütünlüğüneyönelik gerçek bir tehlike altında bulunup bulunmadığı hususunda bir incelemeyapmaya gerek kalmamıştır.
22. Açıklanan nedenlerle başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı anlaşıldığından düşmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle,
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,
C. Tedbir kararının SONLANDIRILMASINA,
D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucunun mağduriyetineneden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılamagiderlerini ödemekten tamamen MUAF TUTULMASINA,
E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi GenelMüdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.