TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MAJİD MAHMOUD AHMED ALJAMAL BAŞVURUSU
Başvuru Numarası: 2015/15277
Karar Tarihi: 17/5/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Alparslan ALTAN
Celal Mümtaz AKINCI
Raportör
:
M. Serhat MAHMUTOĞLU
Başvurucu
:
Majid Mahmoud Ahmed ALJAMAL
Vekili
:
Av. Hibe GÖKALP
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, başvurucu hakkında verilen sınır dışı kararınınuygulanması hâlinde yaşam hakkı, işkence ve eziyet yasağı ile kişi hürriyeti vegüvenliği hakkının ihlal edileceği iddialarına ilişkindir.
2. Başvurucu, hakkında verilen sınır dışı kararı gereğinceyapılacak işlemin yürütmesinin durdurulması amacıyla tedbir talebindebulunmuştur.
II. BAŞVURU SÜRECİ
3. Başvuru 10/9/2015 tarihinde Mersin Hukuk Mahkemeleri ÖnBürosu aracılığıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkiledecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
4. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. İkinci Bölüm tarafından Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca 11/9/2015 tarihinde sınır dışı işleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından 5/10/2015 tarihinde, başvurununkabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına kararverilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 7/12/2015 tarihinde AnayasaMahkemesine sunmuştur.
8. Bakanlık tarafından sunulan görüş 9/12/2015 tarihindebaşvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu,Bakanlıkgörüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
9. Başvurucu vekilinin 23/3/2016 tarihli dilekçesiyle başvurudanferagat edildiği belirtilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
10. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
11. Başvurucu, 1966 doğumlu olup Filistin vatandaşıdır.
12. Başvurucu 10/11/2012 tarihinde yasal yollardan Türkiye’yegiriş yaptıktan sonra yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlike altındaolduğunu belirterek 21/11/2012 tarihinde uluslararası koruma talebindebulunmuştur.
13. Mersin Valiliği tarafından 29/9/2014 tarihinde başvurucununmevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle uluslararasıkoruma talebinin geri çekilmiş sayılmasına karar verilmiştir. Valiliktarafından ayrıca 1/12/2014 tarihinde başvurucunun sınır dışı edilmesine kararverilmiştir.
14. Başvurucu tarafından anılan sınır dışı kararına karşı açılaniptal davası Mersin 1. İdare Mahkemesinin 29/7/2015 tarihli ve E.2015/930,K.2015/914 kararıyla reddedilmiştir.
15. Bu karar başvurucuya 12/8/2015 tarihinde tebliğ edilmiş olup10/9/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
16. Öte yandan başvurucu tarafından Birleşmiş MilletlerMülteciler Yüksek Kuruluna (BMMYK) yapılan mültecilik başvurusu kabul edilerekbaşvurucunun güvenli üçüncü ülke olarak değerlendirilen Amerika BirleşikDevletleri'ne (ABD) yerleştirilmesine karar verilmiş ve anılan karardoğrultusunda başvurucu 4/2/2016 tarihinde Türkiye'den ayrılmıştır.
17. Başvurucu vekili tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan23/3/2016 tarihli dilekçeyle bireysel başvurudan anılan gerekçelerle feragatedildiği bildirilmiştir.
B. İlgili Hukuk
18. 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve UluslararasıKoruma Kanunu'nun "Geri Gönderme Yasağı"kenar başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kapsamındakihiç kimse, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabitutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyetiveya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altındabulunacağı bir yere gönderilemez."
19. 6458 sayılı Kanun'un "Sınır dışı etme kararı"kenar başlıklı 53. maddesi şöyledir:
"(1) Sınır dışı etmekararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır.
(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkındasınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatınatebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bir avukattarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu,itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.
(3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya daavukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş güniçinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etmekararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurular onbeş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu kararkesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veyayargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınırdışı edilmez."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
20. Mahkemenin 17/5/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
21. Başvurucu, Filistin vatandaşı olmasına rağmen 1948 yılındadedelerinin ülkelerini terk etmek zorunda kaldıklarını ve bu nedenle Irak'tadoğup büyüdüğünü, Irak'ta yaşanan iç karışıklık ve mezhep çatışmaları sırasındainançları nedeniyle kendisine ve aile üyelerine işkence edildiğini ve ailesiylebirlikte ülkesinden kaçarak Türkiye'ye sığındıklarını, hakkında verilen sınırdışı kararının uygulanması hâlinde yaşamının, maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeyedüşeceğini belirterek Anayasa'nın 17., 19. ve 36. maddelerinde tanımlananhaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş; bireysel başvuru giderlerinikarşılayacak maddi durumu bulunmaması nedeniyle adli yardım ve sınır dışıişleminin durdurulması istemiyle tedbir taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli Yardım Talebi Yönünden
22. Adli yardım talebinin kabul edilebilmesi için başvurucununkendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin gereken yargılamagiderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olması, ikinci olarak dataleplerinin dayanaksız olmaması gerekmektedir (Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013, § 23). Somutolayda başvurucunun sosyal güvenlik kapsamında bir geliri, adına kayıtlı aracıveya taşınmaz malı olmadığı, geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu dosya kapsamındaki bilgi vebelgelerden anlaşılmıştır. Ayrıca başvurucunun talepleri bu aşamada dayanaktanyoksun olmadığından adli yardım talebinin kabulü gerekir.
2. Sınır Dışı İşlemi Yönünden
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin (5) numaralı fıkrasışöyledir:
“Davadanferagat hâlinde, düşme kararı verilir.”
24. İçtüzük'ün “Düşme kararı” başlıklı 80. maddesinin (1)ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:
“(1) Bölümler ya dakomisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararıverilebilir:
a) Başvurucunun davadan açıkça feragat etmesi
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devamedebilir."
25. Başvuru konusu olayda sınır dışı işleminingerçekleştirilmesi hâlinde başvurucunun yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğününtehlikeye düşeceği ileri sürülmüş; Anayasa Mahkemesi tarafından başvurunundeğerlendirme sürecinde sınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi telafisiimkânsız sonuçlara neden olabileceğinden başvurunun esası hakkında bir kararverilene kadar sınır dışı işleminin tedbirendurdurulmasına karar verilmiştir (bkz. § 5).
26. Başvurucu 23/2/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine yaptığıbaşvurudan feragat etmiş (bkz. § 17) ve kendi rızasıyla Türkiye'den ayrılarakBMMYK tarafından ailesiyle birlikte ABD'ye yerleştirilmiştir (bkz. § 16).Böylelikle bireysel başvuruya konu edilen sınır dışı kararının uygulanmaihtimali kalmadığı gibi başvurucunun yaşamına veya maddi ve manevi bütünlüğüneyönelik tehlikenin de ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.
27. Açıklanan nedenlerle başvurucunun bireysel başvurudanferagat ettiği, başvurunun incelenmesine devam edilmesini gerektiren bir hususda bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun feragat nedeniyle düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle,
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun bireysel başvurudan feragat nedeniyle DÜŞMESİNE,
C. Tedbir kararının KALDIRILMASINA,
D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucunun mağduriyetineneden olacağı anlaşılmakla 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılamagiderlerini ödemekten tamamen MUAF TUTULMASINA,
E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE17/5/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.