Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - M.E. Başvurusuna İlişkin Karar - 5/3/2013

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Mehmet ERTEN

Zehra Ayla PERKTAŞ

Erdal TERCAN

Zühtü ARSLAN

Raportör

:

Şermin BİRTANE

Başvurucu

:

M. E.

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaatMühendisliği Bölümü İkinci Öğretim Programına kayıt hakkı kazandığı hâldeyaptığı müracaatın kabul edilmediğini belirterek eğitim ve öğrenim hakkınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 26/9/2012 tarihinde Bingöl 1.Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Belirlenen eksikliklerintamamlanmasının ardından, dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 4/3/2013tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAYLAR VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Fırat Üniversitesi Bingöl Meslek Yüksekokulu İnşaatBölümü mezunudur. Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanlığının 22/12/1997 tarihli yazısıyla başvurucuya anılanÜniversitenin İnşaat Mühendisliği Bölümü İkinci Öğretim Programına dikey geçişkapsamında kayıt yaptırmaya hak kazandığı bildirilmiştir.

6. Başvurucu, 16/1/1998 tarihinde anılanprograma kayıt yaptırmak için müracaat etmiş, ancak kaydı yapılmamıştır.

7. Başvurucu, adı geçen öğretim programına kayıt için yaptığıbaşvurunun kabul edilmemesine ilişkin işleme karşı idari makamlara başvurmadığıgibi mahkemelerde dava da açmamıştır.

B. İlgiliHukuk

8. 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinin (1) numaralı fıkrasında idari işlemlere karşı açılacak dava türleribelirtilmiş, 7. maddesinde ise idari yargı mercilerinde dava açma sürelerigösterilmiştir.

9. 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesi şöyledir:

“1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek birişlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmişsayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresiiçinde, konusuna göre Danıştay’a, idare ve vergi mahkemelerine davaaçabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilseilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabıda bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresibaşvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanınsüreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idarimakamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde davaaçabilirler.”

10. 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi şöyledir:

 “1.İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması,geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üstmakam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içindeistenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresinidurdurur.

 2. Altmış gün içindebir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

 3. İsteğinreddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeyebaşlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 5/3/2013 tarihinde yapmışolduğu toplantıda, başvurucunun 26/9/2012 tarih ve 2012/74 numaralı bireyselbaşvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucununİddiaları

12. Başvurucu, 16/1/1998 tarihinde dikeygeçiş yoluyla kayıt hakkı kazandığı Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesiİnşaat Mühendisliği Bölümü İkinci Öğretim Programına kayıt için müracaatettiğini, ancak görevli memurun belgelerini almayarak kayıt işleminiyapmadığını, söz konusu tarihin kayıt için son gün olması nedeniyle bu işlemekarşı idari makamlara veya mahkemeye başvurmadığını belirterek, Anayasa’nın 42.maddesinde tanımlanan eğitim ve öğrenim hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.

B. Değerlendirme

13. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes,Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlaledildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmekiçin olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.”

14. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenarbaşlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmaliçin kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireyselbaşvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”

15. Bu düzenlemeler uyarınca, başvurucununAnayasa Mahkemesi önüne getirdiği şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkiliidari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahipolduğu bilgi ve kanıtlarını zamanında bu makamlara sunması ve aynı zamanda busüreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olmasıgerekir.

16. İdari işlemler, idarenin kamu kudretinikullanarak tesis ettiği, tek yanlı irade açıklaması ile hukuksal sonuç doğuran,başka bir deyişle, hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemleridir. İdariişlemlere karşı idari yargıda 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (a) bendinde tanımlanan iptal davası açılabileceği gibi, idariişlemler nedeniyle bir zarar doğmuşsa, bunun giderilmesi için aynı fıkranın (b)bendinde belirtilen tam yargı davası açılması imkânı da bulunmaktadır.

17. Bunun yanı sıra 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesinde,ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eyleminyapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde bir cevapverilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, altmış günün bittiği tarihtenitibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya,idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri düzenlenmiştir.

18. Öte yandan anılan Kanun’un 11. maddesinde ise idare tarafındanbir idari işlemin tesis edilmesi durumunda, ilgililerin dava açmadan önce buişlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlemyapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idaridava açma süresi içinde isteyebilecekleri belirtilmiştir.

19. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, ikincil nitelikte birkanun yoludur. Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının önceliklederece mahkemelerinde, olağan kanun yolları ile çözüme kavuşturulması esastır.Bireysel başvuru yoluna, iddia edilen hak ihlallerinin bu olağan denetimmekanizması çerçevesinde giderilememesi durumunda başvurulabilir.

20. Başvuru konusu olayda, başvurucunun anılan öğretim programına kaydınınyapılmaması üzerine, öncelikle yazılı olarak idari makamlara başvurudabulunması, bunun reddi üzerine 2577 sayılı Kanun’un 7.,10. ve 11. maddelerinde belirtilen süreler içinde idari yargı mercilerinde davaaçması ve olağan kanun yollarını tüketmesi gerekirken, belirtilen usulü takipetmeyip söz konusu işleme karşı doğrudan bireysel başvuruda bulunduğugörülmüştür.

21. İncelenen başvurunun, başvurucunun idariişlem aleyhine kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamınıtüketmeden doğrudan bireysel başvuruda bulunması nedeniyle, 6216 sayılıKanun’un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca kabul edilebilirlik kriterlerini taşımadığı anlaşılmaktadır.

22. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu işleme karşı idari ve yargısal kanun yollarının tamamı tüketilmedenbireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından başvurunun diğer kabuledilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “başvuru yollarının tüketilmemiş olması” nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Başvurunun “başvuru yollarının tüketilmemiş olması”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 5/3/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy