TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MECİT GÜMÜŞ BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2016/5991)
Karar Tarihi: 16/1/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Recep KÖMÜRCÜ
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör
:
Mustafa EKİM
Başvurucu
:
Mecit GÜMÜŞ
Vekili
:
Av. Mehdi ÖZDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ceza infaz kurumu koşullarında tedavi imkânıbulunmayan bir sağlık sorununa rağmen infazın ertelenmesine karar verilmemesinedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 29/3/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu, 1958 doğumlu olup başvuru tarihi itibarıylaakciğer kanseri tedavisi görmektedir.
8. Başvurucu, Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/10/2013tarihli kararıyla 22 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmış ve karar Yargıtaytarafından onanarak kesinleşmiştir.
9. Başvurucu, Diyarbakır D Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfazKurumunda hükümlü olarak bulunmakta iken Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim veAraştırma Hastanesi, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Onkoloji Hastanesitarafından yapılan tetkikler sonucunda akciğer kanseri teşhisiyle tedavi altınaalınmıştır.
10. Başvurucu, tedavisinin sağlık koşullarına uygun olarak cezainfaz kurumu şartlarında yapılmasının mümkün olmadığını belirterek cezasınıninfazının ertelenmesi talebinde bulunmuştur.
11. Bu kapsamda başvurucunun anılan talebi değerlendirilmeküzere sevk edildiği Gazi Yaşargil Hastanesince 2/2/2016 tarihinde “Hükümlünün maruz kaldığı hastalık nedeniyle cezainfaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettireme[yeceği]” yönünde rapor düzenlenmiştir.
12. Anılan rapor üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı(Savcılık) tarafından Adli Tıp Kurumundan infazın ertelenmesi hususunda raporistenmiştir.
13. Adli Tıp Kurumunun 7/3/2016 tarihli raporunda; başvurucununhayatını yalnız idame ettiremeyeceği, infazının altı ay süreyle ertelenmesininuygun olacağı, ertelemenin sonunda hastanın tekrar muayeneye gönderilmesidurumunda Anayasa’nın 104. maddesi bakımından değerlendirme yapılabileceğibelirtilmiştir.
14. Savcılık tarafından Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünegönderilen 25/3/2016 tarihli yazıda başvurucunun cezasının infazınınertelenmesi durumunda “toplum güvenliğibakımından somut ve ağır bir tehlike oluşturup oluşturmayacağı”konusunda araştırma yapılması istenmiştir. Emniyet tarafından yapılan araştırmabaşvuru tarihinde tamamlanmış değildir.
15. Savcılık, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen raporda hastalıknedeniyle infazın ertelenmesi ile sürekli hastalık nedeniyle af hususlarınınbirlikte değerlendirilmesinin çelişki oluşturduğu gerekçesiyle Adli TıpKurumundan tekrar rapor istemiştir.
16. Başvurucu, ceza infaz kurumu koşullarında tedavisinin mümkünolmadığını ve cezasının infazının ertelenmesine ilişkin talebinin sürüncemedebırakıldığını belirterek 29/3/2016 tarihinde tedbir talebiyle bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
17. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun sunduğu bilgilerin tedbirtalebini sağlıklı bir şekilde karara bağlamaya yeterli nitelikte olmadığınıgözeterek ve benzer olaylarda takip ettiği usule uygun olarak başvurununyapıldığı gün Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığından (süreli) bilgi ve belgeistemiştir.
18. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından AnayasaMahkemesine gönderilen 5/4/2016 tarihli cevapta özetle, Diyarbakır D TipiYüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunun fiziki koşullarının ve imkânlarının yeterliolmaması nedeniyle başvurucunun 30/3/2016 tarihinde Metris R (Revir) Tipi Cezaİnfaz Kurumuna sevkinin sağlandığı belirtilmiştir.
19. Anayasa Mahkemesi tarafından 5/4/2016 tarihinde Metris Cezaİnfaz Kurumunun bağlı bulunduğu Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığındanbaşvurucunun durumu, tutulduğu kurumun koşulları, infazın ertelenmesi talebineilişkin süreç ile yapılan diğer işlemlerle ilgili bilgi ve belge istenmiştir.
20. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından AnayasaMahkemesine gönderilen 6/4/2016 tarihli yazıda, başvurucunun revir tipi cezainfaz kurumunda tutulduğu, 1-3 kişilik odalarda yirmi dört saat doktor vesağlık görevlileri gözetiminde olduğu, yeniden Adli Tıp Kurumuna sevke veinfazın ertelenmesine ilişkin işlemlerin devam ettiği belirtilmiştir.
21. Anayasa Mahkemesi 7/4/2016 tarihli ara kararıyla tedbirtalebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, başvurucunun kişisel durumunave sağlık durumuna ilişkin değerlendirme sürecinin hızlandırılmasınınistenmesine karar vermiştir.
22. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 14/4/2016 tarihlikararıyla, başvurucu hakkında hükmolunan cezanın infazının 14/10/2016 tarihinekadar altı ay süreyle ertelenmesine ve süre sonunda infaz durumunun yenidendeğerlendirilmesine karar verilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
23. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu'nun "Hapiscezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenarbaşlıklı 16. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“(1) Akıl hastalığına tutulan hükümlününcezasının infazı geriye bırakılır ve hükümlü, iyileşinceye kadar Türk CezaKanununun 57 nci maddesinde belirtilen sağlık kurumunda koruma ve tedavi altınaalınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.
(2) Diğer hastalıklarda cezanın infazına,resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam olunur. Ancakbu durumda bile hapis cezasının infazı, mahkûmun hayatı için kesin bir tehliketeşkil ediyorsa mahkûmun cezasının infazı iyileşinceye kadar geri bırakılır.
(3) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen geribırakma kararı, Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığıncabelirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî TıpKurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer CumhuriyetBaşsavcılığınca verilir. Geri bırakma kararı, mahkûmun tâbi olacağıyükümlülükler belirtilmek suretiyle kendisine ve yasal temsilcisine tebliğedilir. Mahkûmun geri bırakma süresi içinde bulunacağı yer, kendisi veya yasaltemsilcisi tarafından ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir. Mahkûmunsağlık durumu, geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığınca veya onunistemi üzerine, bulunduğu veya tedavisinin yapıldığı yer CumhuriyetBaşsavcılığınca, sağlık raporunda belirtilensürelere,birsürebulunmadığıtakdirdebirer yıllık dönemleregöre bu fıkrada yazılıusule uygunolarakincelettirilir.İncelemesonuçlarınagöregeribırakma kararınıveren Cumhuriyet Başsavcılığınca, geri bırakmanın devam edip etmeyeceğine kararverilir. Geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığının istemi üzerine,mahkûmun izlenmesine yönelik tedbirler, bildirimin yapıldığı yerde bulunankolluk makam ve memurlarınca yerine getirilir. Bu fıkrada yazılı yükümlülüklereaykırı hareket edilmesi hâlinde geri bırakma kararı, kararı veren CumhuriyetBaşsavcılığınca kaldırılır. Bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.
...
(6) (Ek: 24/1/2013-6411/3 md.) Maruz kaldığıağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatınıyalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlikeoluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezasının infazı üçüncü fıkradabelirlenen usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.”
V. İNCELEME VE GEREKÇE
24. Mahkemenin 16/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
25. Başvurucu; sağlık durumunun ceza infaz kurumunda kalmayauygun olmamasına rağmen cezasının infazının ertelenmesine karar verilmediğini,Adli Tıp Kurumunun infazın ertelenmesi yönündeki raporunun dikkatealınmadığını, yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlike altında olduğunubelirterek sağlık sorunları yaşamasına rağmen ceza infaz kurumunda tutulmasınınyaşamı, maddi ve manevi bütünlüğü bakımından tehlike oluşturduğunu belirterekAnayasa’nın 17., 19. ve 40. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
26. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının kötü muameleyasağı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
27. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Bölümler ya da Komisyonlarcayargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptananherhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden görülmemesi.”
28. Başvurucunun ihlal iddialarının akciğer kanseri olmasınarağmen cezasının infaz edilmesinin anayasal hak ve özgürlükleri ihlal ettiğiiddiası yer almaktadır.
29. Bu bağlamda başvurunun incelenmesini haklı kılan temelneden, hapis cezasının infazına devam edilmesi olup Bakırköy CumhuriyetBaşsavcılığınca 14/4/2016 tarihinde başvurucunun infazının ertelenmesine kararverildiği ve başvurucunun salıverildiği görülmektedir. Bu şartlar altındabaşvurunun incelenmesini haklı kılan neden bulunmadığının kabulü gerekir(benzer doğrultudaki kararlar için bkz. SalihTuğrul, B. No: 2014/1988, 17/5/2016; Zeki Hakan Nebioğlu, B. No: 2015/2418, 8/5/2019).
30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığıanlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşullarıyönünden incelenmeksizin düşmesinekarar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyle DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA16/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.