TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEDİCAN MEDİKAL ÜRÜNLER İTH. İHR. TİC.VE TURZ. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6025)
Karar Tarihi: 22/6/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Özgür DUMAN
Başvurucu
:
Medican Medikal Ürünler İth. İhr. Tic. ve Turz. Ltd. Şti.
Vekili
:
Av. Şenol SALTIK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, borçlu kamu kurumu aleyhine başlatılan icra takibisırasında kamu kurumunun üçüncü kişiden olan alacağına uygulanan haczin şikâyetmerciince savunma alınmadan ve duruşma açılmadan kaldırılması nedeniyle adilyargılanma hakkının; alacağın kamu kurumundan tahsil edilememesi nedeniyle demülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 21/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü sunmuştur.
7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyandabulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
A. Başvuru Tarihine KadarYaşanan Gelişmeler
9. Başvurucu, medikal ürünlerin ithalat ve ihracatı alanındafaaliyet gösteren bir ticaret şirketidir. Başvurucu Şirket 3/10/2011 tarihinde281.060,28 TL, 31/1/2012 tarihinde 30.488 TL ve 7/6/2012 tarihinde de 38.016 TLtutarlarında olmak üzere değişik nitelik ve sayıda medikal sarf malzemesininGazi Üniversitesine(Üniversite) satışına dairfaturalar düzenlemiştir.
10. Üniversite de bu faturalara dayalı olarak 30/12/2011,1/3/2012 ve 17/7/2012 tarihlerinde ödeme emri belgeleri düzenlemiştir. Ancakbaşvurucunun alacağı ödenmemiştir.
11. Başvurucu bunun üzerine söz konusu alacaklarını tahsil etmekamacıyla Ankara 17. İcra Müdürlüğünün (İcra Müdürlüğü) E.2013/12949 sayılı icradosyasında borçlu Gazi Üniversitesi aleyhine 13/9/2013 tarihinde ilamsız icratakibi talebinde bulunmuştur.
12. İcra Müdürlüğünce aynı tarihte düzenlenen ödeme emri16/9/2013 tarihinde borçlu Üniversiteye tebliğ edilmiştir. Üniversitetarafından İcra Müdürlüğüne gönderilen 23/9/2013 tarihli yazıda, alacaklıŞirketin damga vergisi düşüldükten sonra 349.648,19 TL tutarında alacağınınolduğu kabul edilerek takibin bu alacak tutarı dışında kalan kısmına itirazedildiği belirtilmiştir. Ayrıca daha önce temerrüde düşürülmediği gerekçesiyleişletilmiş faize de itiraz edilmiş ve takipte işleyecek faizin de yıllık %9'danfazla olamayacağı ifade edilmiştir.
13. Alacaklı başvurucunun kısmi itirazın kaldırılması veyaiptali isteminde bulunmaması sonucu icra takibi bu şekilde kesinleşmiştir. İcraMüdürlüğü tarafından düzenlenen 22/11/2013 tarihli hesap dökümünde, icratakibinde kesinleşmiş takip alacağının 349.648,19 TL olduğu belirtilmiştir.
14. Başvurucunun haciz talebini kabul eden İcra Müdürlüğü,Üniversitenin Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerine Yardım veYardımlaşma Derneğinden (Dernek) olan alacaklarının haczi için 25/9/2013tarihinde birinci haciz ihbarnamesi göndermiştir.
15. Üniversite, devlet mallarının haczedilemeyeceği iddiasıyla11/11/2013 tarihinde Ankara 9. İcra Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) anılanDernekten olan alacaklarının haczine ilişkin icra işlemini şikâyet etmiştir.
16. Mahkeme, duruşma açmadan evrak üzerinde verdiği karar ile27/11/2013 tarihinde şikâyeti kabul etmiş ve şikâyete konu haciz işlemi ilemüzekkeresinin iptaline karar vermiştir. Kararda 9/6/1932 tarihli ve 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinin (1) numaralı bendine göre devletmallarının haczedilemeyeceği belirtilmiştir. Mahkemeye göre 10/12/2003 tarihlive 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrolü Kanunu'nun 12. maddesi ve ekli(II) no.lu listesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı YükseköğretimKanunu'nun 56. maddesi uyarınca üniversitenin malları devlet malıkapsamındadır. Mahkeme bu nedenle Üniversite adına açılan tüm hesaplar,Üniversiteye ait tüm mal ve alacakların devlet malı olup bu mal ve alacak vehesapların haczinin mümkün olmadığı sonucuna varmıştır.
17. Bu arada borçlu Üniversite, icra dosyasına 9/12/2013tarihinde 1.591,78 TL ve 25/12/2013 tarihinde de 278.913,29 TL tutarlarındaödemeler yapmıştır.
18. Başvurucu, kararı temyiz etmiş; Yargıtay 12. HukukDairesinin 4/3/2014 tarihli ilamıyla hükmün onanmasına karar verilmiştir.
19. Nihai karar başvurucu vekiline 21/3/2014 tarihinde tebliğedilmiştir.
20. Başvurucu 21/4/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. Başvuru TarihindenSonra Yaşanan Gelişmeler
21. Borçlu Üniversite, başvuru tarihinden sonra icra dosyasına29/5/2014 tarihinde 33.009,90 TL, 22/10/2014 tarihinde 37.725,60 TL ve sonolarak 5/12/2014 tarihinde de40.256,70 TL tutarlarında ödemeler yapmıştır.
22. Başvurucu vekili 9/3/2015 tarihinde İcra Müdürlüğünebaşvuruda bulunarak yapılan tahsilatlar sonucu dosyanın kapandığını belirtmişve borçlu Kuruma dosyanın kapandığına dair belge verilmesini talep etmiştir.İcra Müdürlüğünün 17/3/2015 tarihli yazısıyla, icra dosyasının 9/12/2014tarihinde infazen işlemden kaldırıldığıbelirtilmiştir.
IV.İNCELEME VE GEREKÇE
23. Mahkemenin 22/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü
24. Başvurucu, Üniversitenin kabul ettiği borcunu ödememesinerağmen haczedilemezlik şikâyetinde bulunduğundanyakınmaktadır. Başvurucuya göre üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının kamumalı olarak kabul edilmesi hukuka aykırıdır. Başvurucu ayrıca, icra işleminişikâyete ilişkin yargılamanın duruşma açılmadan ve savunması alınmadanyapıldığını ifade etmiştir. Başvurucu sonuç olarak bir kamu kurumuniteliğindeki Üniversiteden olan alacağına kavuşamadığını belirterek eşitlikilkesinin, adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür. Başvurucu; yeniden yargılamaya, bu mümkün olmadığı takdirdetazminata karar verilmesi taleplerinde bulunmuştur.
25. Bakanlığın görüş yazısında, duruşma açılmasının mevzuattaMahkemenin takdirine bırakıldığı belirtilerek bu durumun silahların eşitliği veçelişmeli yargılama ilkesinin ihlaline yol açıp açmadığının takdirinin AnayasaMahkemesinin ait olduğu bildirmiştir. Bakanlık, mülkiyet hakkının ihlaliiddiası yönünden ise Yargıtay içtihatlarına göre haczedilmezliğinistisnai bir durum olduğunu ve bu yöndeki düzenlemelerin dar yorumlanmasıgerektiğini belirtmiştir.
26. Başvurucu cevap dilekçesinde, duruşma açılmaksızın haczinkaldırılmasının hukuksal bir dayanağı olmadığını belirtmiştir. Başvurucuayrıca, benzer bir şikâyet dosyasında Yargıtaycahaczin kaldırılmasına ilişkin hükmün bozulmasına karar verildiğini ifadeetmiştir. Başvurucu, Mahkemenin haczi kaldırması nedeniyle alacağın tahsilininyaklaşık 1,5 yıl kadar geciktiğinden yakınmıştır. Başvurucu sonuç olarakalacağın tahsil edilmemiş olması nedeniyle yeniden yargılamanın yararınaolmadığını belirterek alacağıyla orantılı bir tazminatın ödenmesine kararverilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme
27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (5) numaralıfıkrası şöyledir:
“Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesininusul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir.”
28. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesişöyledir:
“(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanınher aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”
29. Başvurucu, esas itibarıyla bir kamu kuruluşu olanÜniversiteden olan alacağına kavuşamamasından yakınmaktadır. Ancak bireyselbaşvuru öncesinde borçlu Üniversitenin 9/12/2013 tarihinde 1.591,78 TL ve25/12/2013 tarihinde de 278.913,29 TL tutarlarında ödemeler yaptığı görülmektedir(bkz. § 17). Başvuru devam ederken de Üniversite 29/5/2014 tarihinde 33.009,90TL, 22/10/2014 tarihinde 37.725,60 TL ve son olarak 5/12/2014 tarihinde de40.256,70 TL tutarlarında ödemeler yapmıştır (bkz. § 21). Yapılan bu ödemelersonucu başvurucu tarafından borçlu Üniversite aleyhine başlatılan icradosyasının 9/12/2014 tarihinde infazen işlemdenkaldırıldığı anlaşılmaktadır (bkz. § 22).
30. Diğer taraftan başvurucunun giderim olarak alacağıylaorantılı bir tazminatın ödenmesi isteminde bulunmakla yalnızca maddi tazminattalebinde bulunduğu, ayrıca manevi tazminat talebinin ise bulunmadığıgörülmektedir. Dolayısıyla icra takibiyle kesinleşmiş alacağın kanuni faizi ilebirlikte başvurucuya ödendiği gözönüne alındığındabaşvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığıanlaşılmıştır.
31. Öte yandan İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinindevamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıherhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
32. Açıklanan gerekçelerle incelenmesinin sürdürülmesini haklıkılan bir neden kalmadığı anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin düşmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyleDÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA22/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.