TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET YİĞİNER BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/1944)
Karar Tarihi: 23/7/2014
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Engin YILDIRIM
Raportör
:
Yunus HEPER
Başvurucu
:
Mehmet YİĞİNER
Vekili
:
Av. Hayri Çağatay CENGİZ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, Ankara UmumOtomobilciler ve Şoförler Odasının Olağan Genel Kurulunda yapılan organseçimlerindeki kanuna aykırılıklar nedeniyle anayasal haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 13/2/2014 tarihindebaşvurucu vekili tarafından Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçeve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyonasunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinciKomisyonunca 6/3/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, Ankara UmumOtomobilciler ve Şoförler Odasının 12/1/2014 tarihinde yapılan Olağan GenelKuruluna başkan adayı olarak katılmıştır.
6. Başvurucu, oy vermeişlemlerinin tamamlanmasının ardından genel kurul katılımcıları arasında çıkantartışma ve olaylar sonucunda birtakım usulsüzlüklerin yapıldığı iddiasıylaÇankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığına itirazda bulunmuştur.
7. Çankaya 1. İlçe Seçim KuruluBaşkanlığının 12/1/2014 tarihli kararı ile seçim sonrası meydana gelen olaylarile oyların sayım ve dökümüne ilişkin olarak yapılan itirazların seçimleriniptali ile tekrar edilmesini gerektirecek bir neden bulunmadığı gerekçesi ileitirazı reddetmiştir.
8. Başvurucu, ilk kararınınardından Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığına ikinci kez başvurmuş veBaşkanlık, 14/1/2014 tarihli kararı ile itirazları yine reddetmiştir.
9. Başvurucu bu kez 23/1/2014tarihli dilekçe ile Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının itirazın reddikararlarının kaldırılması için Yüksek Seçim Kuruluna başvurmuştur.
10. Yüksek Seçim Kurulu,25/1/2014 tarihli kararında itiraz nedenlerinde “tam kanunsuzluk hali bulunmaması” ve Çankaya 1. İlçe SeçimKurulu Başkanlığının kararlarının kesin olması nedeniyle itirazların reddinekarar vermiştir.
B. İlgiliHukuk
11. 7/6/2005 tarih ve 5362sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 49. maddesi.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 23/7/2014 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 13/2/2014 tarih ve 2014/1944 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
13. Başvurucu, Ankara UmumOtomobilciler ve Şoförler Odasının Olağan Genel Kurulunda yapılan organseçimlerinde sayımın devam ettiği sırada oy torbalarının çalındığını,kullanılan pusulaların hatalı olduğunu, seçim kurulunun tuttuğu birleştirmetutanaklarının yanlış düzenlendiğini, hesaplamalarda hata yapıldığınıbelirterek Anayasa’nın 2., 10., 67., 79., ve 135. maddelerinde tanımlananhaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve seçimlerin iptali ile tazminattalebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
14. Başvurucu, Oda seçimlerininyapılması ve oyların sayım ve tasnifinde açık kanuna aykırılıklar olduğunu, busebeple Anayasa’nın 2., 10., 67., 79., ve 135. maddelerinde tanımlananhaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
15. Başvurucu, Yüksek SeçimKurulunun 25/1/2014 tarihli itiraz nedenlerinde “tam kanunsuzluk hali bulunmaması” kararı ile ve Çankaya 1.İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının 12/1/2014 ve 14/1/2014 tarihli kararlarınakarşı bireysel başvuruda bulunmuştur.
16. Başvurucu, Oda seçimlerininyapılması ve oyların sayım ve tasnifinde açık kanuna aykırılıklar olduğuyönündeki şikâyetlerinde bir bütün olarak ve esas itibariyle Anayasa'nın 67.maddesinde yer alan “seçme seçilme ve siyasifaaliyette bulunma hakkı”nınihlal edildiğini ileri sürmüş ve bu doğrultuda açıklamalarda bulunmuştur.Başvurucu, Anayasa’nın 2., 10., 67., 79., ve 135. maddelerinin ihlal edildiğiniiddia etmiş ancak başvuru dilekçesinde, bu maddelerde yer alan haklarla ilgiliolarak herhangi bir açıklamaya yer vermemiştir.
17. Öte yandan AnayasaMahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ilebağlı olmayıp, olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Busebeplerle, başvurucunun şikâyetinin bir bütün olarak Anayasa'nın 67.maddesinde yer alan hakkın ihlal edildiği iddiasına ilişkin olduğu kabuledilerek şikâyetin Anayasa'nın 67. kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
18. Anayasa’nın “Seçme, seçilme ve siyasî faaliyette bulunma hakları”başlıklı 67. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak,seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasî parti içinde siyasîfaaliyette bulunma ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir.”
19. Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi’ne (Sözleşme) Ek Protokol 1’in 3. maddesi şöyledir:
“Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organının seçilmesindehalkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde, makularalıklarla, gizli oyla serbest şeçimler yapmayıtaahhüt ederler.”
20. Anayasa Mahkemesine yapılanbir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamu gücü tarafındanihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasınınyanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ekprotokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve AİHS’in ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlaliiddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkündeğildir (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
21. Anayasa’nın “Siyasi Haklar ve Ödevler” başlıklıdördüncü bölümünde yer alan 67. maddede seçme, seçilme ve bağımsız olarak veyabir siyasi parti içinde siyasî faaliyette bulunma hakkı güvence altınaalınmıştır (B. No: 2012/1051, 20/2/2014 § 65). Bir meslek kuruluşunda, yöneticilerinaynı mesleğe mensup kişilerin oluşturduğu organlar tarafından seçilmesi,Anayasa’nın 67. maddesinde düzenlenen ve tipik anlamda siyasi haklardan olanseçilme hakkının kullanımı kapsamında değerlendirilemez.
22. Öte yandan Avrupa kamudüzeninin temel unsuru olan demokrasinin en önemli ilkelerinden biri olarakkabul edilen “serbest seçim hakkı”Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 3. maddesindedüzenlenmiştir. Maddede yasama organının seçimle oluşması, bu seçimin halkınkanaatlerini özgürce yansımasını sağlayacak türden bir seçim olması, seçiminbelli aralıklarla yapılacağının düzenlenmiş olması ve gizli oyla serbestseçimler yapılmasına yer verilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM),maddede yer alan “yasama organının seçilmesi”kavramını ulusal parlamentolar ile sınırlı tutmamış muhtemel seçmenler üzerindeetki doğuran kararlar alan yerel veya Avrupa Birliği Parlamentosu gibimeclislerin seçimine de genişletmiştir (bkz. Matthews/Birleşik Krallık, B. No. 24833/94, 18/2/1999, § 38-42).
23. Başka bir deyişle, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 3. maddesindedüzenlenmiş olan “serbest seçim hakkı”,ulusal parlamentolar gibi meclislerin seçimlerine ilişkin güvenceler getirmişolup meslek örgütlerinin seçimleri Sözleşme’ye Ek 1No.lu Protokol’ün 3. maddesi kapsamında değildir.
24. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun ihlal edildiğini ileri sürdüğü Oda seçimlerinde oyların sayım vedökümündeki hukuka aykırılıklar, Anayasa ile AİHS ve buna ek Türkiye’nin tarafolduğu protokollerin ortak koruma alanına girmediğinden, başvurucunun buiddiasının, Yüksek Seçim Kurulu kararlarının bireysel başvurunun konusu olupolmadığı yönünden ve diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik”nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun,“konu bakımından yetkisizlik”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 23/7/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.