TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET AVCI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/805)
Karar Tarihi: 21/1/2015
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Recep ÜNAL
Başvurucu
:
Mehmet AVCI
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, şartlasalıverildikten sonra işlediği hafif bir suç gerekçe gösterilerek şartlatahliye kararının geri alınmasının adil olmadığını ileri sürmüş ve infazındurdurulmasını talep etmiştir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 15/1/2013 tarihindeYozgat Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm ÜçüncüKomisyonunca 30/12/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından25/4/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesininbirlikte yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmesine karar verilmiştir.
5. Başvuru konusu olay veolgular 25/4/2014 tarihinde Bakanlığa bildirilmiştir. Bakanlığın yazılı görüşü20/6/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunulmuştur.
6. Bakanlık görüşünün tebliğiaşamasında, başvurucunun 6/6/2014 tarihinde öldüğü anlaşılmıştır.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
7. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu hakkında,Boğazlıyan Ağır Ceza Mahkemesinin 13/12/2000 tarih ve E.1997/45, K.2000/80sayılı kararıyla “kasten kendi çocuğunuöldürmek” suçunu işlediği gerekçesiyle 765 sayılı mülga Türk CezaKanunu’nun 450. maddesinin birinci fıkrası ve 59. maddesi uyarınca müebbet ağırhapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
9. Boğazlıyan Ağır CezaMahkemesinin 30/1/2003 tarih ve 2003/23 Müteferrik İş sayılı kararı ileyukarıda sözü edilen müebbet hapis cezasının 2148 sayılı Kanun’a göre şartlatahliye tarihinin 31/1/2013 olduğu, 4616 sayılı Kanun’un 1. maddesinin ikincifıkrası gereğince 10 yıl indirim yapıldıktan sonra şartla tahliye tarihinin31/1/2003 olduğu anlaşıldığından, anılan tarihten itibaren başvurucunun şartlatahliyesine karar verilmiştir.
10. Boğazlıyan Ağır CezaMahkemesinin 21/7/2005 tarih ve E.1997/45, K.2000/80 sayılı ek kararı ile 5237sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 1/6/2005 tarihinde yürürlüğe girmesi nedeniyle 5252sayılı Kanun’un 9. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca kesinleşmiş hükmünuyarlanmasına ilişkin yargılama yapıldığı, bu kapsamda başvurucu hakkındaki,şartla tahliyesine esas teşkil eden hüküm uyarlanarak öz kızını öldürmek eyleminedeniyle 5237 sayılı Kanun’un 82. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendive 62. maddesi gereğince müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına kararverilmiştir.
11. Çayıralan CumhuriyetBaşsavcılığının 28/3/2005 tarih ve E.2005/63 sayılı iddianamesi ile “resmi nikah kıydırmadan dini nikah akdi kıydırmak”suçunu işlediği iddiasıyla başvurucu hakkında kamu davası açılmıştır. ÇayıralanAsliye Ceza Mahkemesinin 21/4/2008 tarih ve E.2005/56, K.2008/13 sayılı kararıile başvurucunun iki ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve kararkesinleştikten sonra koşullu salıvermenin geri alınması hususunda mahkemesinebildirimde bulunulmasına karar verilmiştir.
12. Boğazlıyan Ağır CezaMahkemesinin 23/12/2012 tarih ve 2012/1098 D.İş sayılı kararı ile başvurucu hakkında “yeni suç tarihi olan 1/12/2004’ten itibaren, bihakkıntahliye tarihi olan 29/1/2033’e kadar sürenin aynen infazına ve şartlıtahliyesinin geri alınmasına” karar verilmiştir.
13. Başvurucu bu karara karşıitiraz yoluna başvurmuş olup, Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/1/2013 tarihve 2013/177 D.İş sayılıkararı ile başvurucunun itirazının kısmen kabulü ile şartlı tahliye kararınınyeniden suç işlemiş olması nedeniyle kaldırılarak hükümlü hakkında hükmedilenhapis cezasından ikinci suç tarihi olan 31/12/2004 tarihi ile bihakkın tahliye tarihiolan 29/1/2033 tarihi arasında kalan sürenin aynen infazına karar verilmiştir.
14. Başvurucu, 15/1/2013tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.
15. Başvurucu, 6/6/2014tarihinde hayatını kaybetmiştir.
B. İlgiliHukuk
16. 21/12/2000 tarihli ve 4616sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı ŞartlaSalıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun’un 1. maddesişöyledir:
“23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen suçlar nedeniyle;
1. Verilen ölüm cezaları yerine getirilmez. Bu durumdaolanlar hakkında tâbi oldukları kanunlardaki infaz hükümleri aynen uygulanır.
2. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.)Müebbet ağır hapis cezasına hükümlü olanların veya şahsî hürriyeti bağlayıcı cezayamahkûm edilenlerin ya da aldıkları ceza herhangi bir nedenle şahsî hürriyetibağlayıcı cezaya dönüştürülenlerin tâbi oldukları infaz hükümlerine göreçekmeleri gereken toplam cezalarından on yıl indirilir. İndirim, verilen herbir ceza için ayrı ayrı değil, toplam ceza üzerinden bir defaya mahsus yapılır.Ancak bir kişinin muhtelif suçlarından dolayı cezaları ayrı ayrı tarihlerdeverilmiş olsa bile, bu cezaların toplamı üzerinden yapılacak indirim on yılıgeçemez.
Birinci paragraf hükümlerine göre çekmeleri gereken toplamcezalarından on yıllık indirim yapıldıktan sonra ceza süresi dolmuş olanlar,iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın ve istemleri olmaksızın derhal;toplam cezaları on yıldan fazla olanlar kalan cezalarını çektikten sonra şartlasalıverilirler.
…”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
17. Mahkemenin 21/1/2015tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 15/1/2013 tarih ve 2013/805numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
18. Başvurucu, tekrar ağır birsuç işlememiş olmasına rağmen iki aylık hapis cezası nedeniyle 28 yıl hapiscezası çekmek zorunda bırakıldığını ve bu durumun, tahliyeye yönelik hiçbirkanuni düzenlemeden yararlanamaması anlamına geldiğini ileri sürerek, infazındurdurulması ve şartla salıverilme hakkının geri verilmesi taleplerindebulunmuştur.
B. Değerlendirme
19. Kabul edilebilirliğe ilişkinolarak Bakanlık görüş yazısında, kanun yolu şikâyeti niteliğindekibaşvuruların, bariz takdir hatası veya açık keyfilik bulunmadıkça AnayasaMahkemesince incelenemeyeceği bildirilmiştir.
20. Başvurunun incelemesi devamederken, başvurucunun 6/6/2014 tarihinde öldüğü, UYAP aracılığıyla incelenennüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.
21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Düşmekararı” kenar başlıklı 80. maddesi şöyledir:
“(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın heraşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptananherhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden görülmemesi.
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki fıkradabelirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanmasıveya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insanhaklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”
22. Şartla tahliyenin gerialınmasına dair kararın kaldırılmasını sağlamayı hedefleyen bireysel başvurununkarara bağlanmasının, başvurucunun ölmüş olması nedeniyle bu aşamada pratik birfayda sağlamayacağı açıktır. Diğer yandan, somut başvuruya benzer bir başvuru,Anayasa’nın 19. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilerek AnayasaMahkemesince karara bağlanmış olup, belirtilen kararda, ilgili Anayasahükümleri uygulanıp yorumlanmış ve temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırlarıbelirlenmiştir (B. No: 2013/8114, 17/9/2014, § 12 vd).Dolayısıyla somut başvuru bakımından, İçtüzüğün 80. maddesinin (2) numaralıfıkrası gereğince, incelemeye devam edilmesini gerekli kılan bir durum sözkonusu değildir. Bu çerçevede, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklıkılan sebeplerin başvurucunun ölümü ile ortadan kalmış olması nedeniyle,başvuru hakkında “düşme” kararıverilmesi gerekir.
23. Açıklanan nedenlerle, “incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi” nedeniyle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle, başvurunun, “incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi” nedeniyle DÜŞMESİNE, yargılama giderlerinin başvurucuüzerinde bırakılmasına, 21/1/2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.