TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET HADİ TUNÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/1958)
Karar Tarihi: 7/7/2015
R.G. Tarih- Sayı: 17/8/2015-29448
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
Gökçe GÜLTEKİN
Başvurucu
:
Mehmet Hadi TUNÇ
Vekili
:
Av. Güzin ÖĞRETİM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, emekli keseneği esas aylığına (6400) ekgöstergenin uygulanması istemiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle eşitlikilkesi ile sosyal güvenlik hakkının ihlal edildiği iddiası hakkındadır.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 15/3/2013 tarihindeAnayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemedebaşvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı tespitedilmiştir.
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 25/11/2013tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere,dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm tarafından 25/2/2014tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına kararverilmiştir.
5. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneğigörüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiş, Adalet Bakanlığının 25/3/2014 tarihli görüş yazısına karşı başvurucu, 15/4/2015tarihinde beyanlarını sunmuşlardır.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetleşöyledir:
7. Başvurucu, İstanbul Halk Ekmek Un ve Unlu Maddeler GıdaSan. ve Tic. A.Ş.’de genelmüdür olarak görev yapmakta iken emekli keseneği esas aylığına (6400) ekgöstergenin uygulanması istemiyle 8/8/2002 tarihinde T.C. Emekli Sandığı GenelMüdürlüğüne (Sandık) başvurmuş, isteminin reddi üzerine Ankara 6. İdareMahkemesinde iptal davası açmıştır.
8. Mahkemenin 3/6/2003 tarihli veE.2002/1462, K.2003/885 sayılı kararıyla; başvurucunun, 8/6/1949 tarihli ve5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun 12. maddesinin (I)işaretli (İ) fıkrasında sayılan kamu kurumunda görev yaptığı, 13/12/1983tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamehükümleri uyarınca kadro ihdasının yapılmadığı, Sosyal Sigortalar Kurumumevzuatına tabi İstanbul Halk Ekmek Un ve Unlu Maddeler Gıda San. ve Tic. A.Ş. Genel Müdürlüğü kadrosuna müşterek kararnameile değil anılan şirketin yönetim kurulu kararıyla atandığı, 14/7/1964 tarihlive 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi ve müşterek kararnameyle atanangenel müdürlere uygulanan (6400) ek gösterge yerine, en son görev yaptığıbirinci (I) derece kadrolu fabrika müdürleri için ön görülen (3000) ekgöstergeden yararlandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediğibelirtilerek, iptal isteminin reddine karar verilmiştir.
9. Temyiz üzerine, Danıştay OnbirinciDairesinin 14/2/2006 tarihli ve E.2003/4192,K.2006/621 sayılı ilamıyla; 5434 sayılı Kanun’un emekli keseneklerine esasalınacak tutara ilişkin ek 48. maddesinin, 18/5/1994 tarihli ve 527 sayılıMemurlar ve Diğer Kamu Görevlileri ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile yenidendüzenlenen (b) fıkrasında, aylıklarını personel kanunlarına göre almayaniştirakçilere genel idari hizmetler sınıfında görev yapan müdürler içinbelirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibarıyla,657 sayılı Kanun’a göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynıkadro unvan ve derecesi ile belirlenmiş ek göstergelerin uygulanacağınındüzenlendiği, ilgili Kanun hükmü dikkate alınmadan karar verildiği belirtilerekİlk Derece Mahkemesinin kararı bozulmuştur.
10. Mahkemece, 4/10/2006 tarihli veE.2006/1925, K.2006/1783 sayılı kararla direnme kararı verilmiştir.
11. Temyiz üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/3/2008 tarihli ve E.2006/4296, K.2008/371 sayılı ilamıylaİlk Derece Mahkemesinin kararı onanmıştır.
12. Karar düzeltme istemi, Kurulun 10/12/2012tarihli ve E.2008/1488, K.2012/2625 sayılı ilamıyla reddedilmiştir.
13. Karar, başvurucuya 25/2/2013tarihinde tebliğ edilmiştir.
14. Başvurucu, 15/3/2013 tarihindebireysel başvuruda bulunmuştur.
B. İlgiliHukuk
15. 5434 sayılı Kanun’un mülga 12. maddesi şöyledir:
“Bu kanunla tanınan haklardan aşağıda (I) işaretlifıkrada yazılı yerlerde çalışanlardan, Türk uyruğunda olmak ve 18 yaşını bitirmişbulunmak şartıyla, (II) işaretli fıkrada gösterilenler faydalanırlar.
I–Daire, kurum ve ortaklıklar:
…
h)Genel bütçeye giren veya katma bütçeli dairelerle özel idare ve belediyelerebağlı idare ve müesseseler;
i) (h)bendinde yazılı dairelerin döner sermayeli iş ve teşekkülleri;
16. 5434 sayılı Kanun’un mülga ek 48. maddesinin (b) fıkrasışöyledir:
“Aylıklarını personel kanunlarına göre almayan iştirakçilere, genelidare hizmetleri sınıfında görev yapan genel müdürler için belirlenen ekgösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibariyle DevletMemurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynıkadro, unvan veya derecesi için belirlenmiş ek göstergeler uygulanır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 7/7/2015 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 15/3/2013 tarihli ve 2013/1958 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu, İstanbul Halk Ekmek Un ve Unlu Maddeler GıdaSan. ve Tic. A.Ş.’de genelmüdür olarak görev yapmakta iken emekli keseneği esas aylığına (6400) ekgöstergenin uygulanması istemiyle 8/8/2002 tarihinde Sandığa yaptığı başvurununreddi üzerine Ankara 6. İdare Mahkemesinde açtığı iptal davasınınreddedildiğini, atamasının müşterek kararname ile yapılmaması nedeniyle (6400)ek göstergeden faydalanmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek,Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesinin ve 60.maddesinde düzenlenen sosyal güvenlik hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
19. Başvurucu, emekli keseneği esas aylığına (6400) ekgöstergenin uygulanması istemiyle 8/8/2002 tarihindeSandığa yaptığı başvurunun reddi üzerine açtığı davada iptal istemininreddedildiğini belirterek, Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen kanun önündeeşitlik ilkesinin ve 60. maddesinde düzenlenen sosyal güvenlik hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
20. Adalet Bakanlığı görüşünde, sosyalgüvenlik hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak; başvurunun esasınınincelenebilmesi için kamu gücü tarafından müdahale edildiği iddia edilenhakkın, Anayasa’da güvence altına alınmasının yanı sıra Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokoller kapsamındakorunan haklardan biri olması gerektiği, Anayasa ve Sözleşme’nin ortak korumaalanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilirolduğuna karar verilmesinin mümkün olmadığı, ayrımcılık yasağının ihlaledildiği iddiasına ilişkin olarak ise, kişinin hangi temel hak ve özgürlüğükonusunda ayrımcılığa maruz kaldığının belirtilmesi gerektiği, başvurucutarafından bu konuda bir açıklama yapılmadığı hususlarının dikkate alınarakinceleme yapılması gerektiği belirtilmiştir.
21. Adalet Bakanlığı görüşüne karşı başvurucu, başvuruformunda ileri sürdüğü iddialarını tekrarlamıştır.
22. Anayasa’nın 10. maddesinin birinci ve beşinci fıkralarışöyledir:
“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce,felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanunönünde eşittir.
…
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesineuygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
23. Sözleşme’nin 14. maddesi şöyledir:
“Bu Sözleşme’de tanınan hakve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğerkanaatler, ulusal veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet,doğum başta olmak üzere herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılıkgözetilmeksizin sağlanmalıdır.”
24. Anayasa’nın 60. maddesi şöyledir:
“Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
Devlet,bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.”
25. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birininkamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesinebaşvurabilir.”
26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin(1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Herkes,Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla AnayasaMahkemesine başvurabilir.”
27. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre, AnayasaMahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamugücü tarafından müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altınaalınmış olmasının yanı sıra Sözleşme ve Türkiye’nin taraf olduğu ekprotokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa veSözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içerenbaşvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
28. Sosyal güvenlik hakkı, Anayasa’nın 60. maddesinde güvencealtına alınmış olmakla birlikte Sözleşme'dedüzenlenen bir hak olmadığı açıktır. Dolayısıyla sosyal güvenlik hakkı bağımsızbir hak olarak Sözleşme ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokollerkapsamında bulunmadığından, bu hakka yönelik ihlal iddiasının bireysel başvurukonusu yapılabilmesi mümkün değildir.
29. Öte yandan, başvurucunun, Anayasa’nın 10. maddesinde düzenleneneşitlik ilkesininihlal edildiğine yönelik iddiasının, bahsi geçen maddedeki ifadeler dikkatealındığında, soyut olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, mutlaka Anayasa veSözleşme kapsamında yer alan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarakele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, § 33).
30. Açıklanan nedenlerle başvurunun,diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurucunun, eşitlik ilkesi ve sosyal güvenlik haklarının ihlaledildiği yönündeki iddialarının “konubakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,
7/7/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLEkarar verildi.