TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET ALİ AYHAN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/7336)
Karar Tarihi: 18/11/2015
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Okan TAŞDELEN
Başvurucu
:
Mehmet Ali AYHAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1.Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) verdiği ihlal kararına rağmenyargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilmemesinin adil yargılanma hakkınıihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru, 19/9/2013 tarihinde Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıylayapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesineticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3.Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 23/1/2014 tarihinde, başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
4.Başvuru dilekçesi ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesindeilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Başvuruya Konu Olaylar
5.Başvurucu, İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin E.1993/251 ve K.2004/34 sayılıdosyasında anayasal düzeni cebren ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundanağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiştir.
6.Başvurucu, belirtilen yargılamaya konu olaylara ilişkin olarak AİHM’e başvurmuştur. AİHM 3/11/2009 tarihli ve 20406/05numaralı kararı ile gözaltında avukat yardımından faydalandırılmaması veyargılamanın uzun sürmesi nedeniyle başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlaledildiğine hükmetmiştir.
7.Başvurucu, AİHM’in söz konusu ihlal kararınadayanarak yeniden yargılanma talebinde bulunmuştur.
8.İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin (4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu’nun 250. maddesi ile görevli) 29/9/2011 tarihli ek kararı ilebaşvurucunun talebi temyiz yolu açık olmak üzere reddedilmiştir.
9.Yargıtay 9. Ceza Dairesi 20/3/2013 tarihli ve E.2012/3962, K.2013/4304 sayılı ilamıile verilen kararın bir hüküm olmadığını ve talebin esassız olması nedeniylereddi mahiyetinde olduğunu belirterek itiraz incelemesi yapılmak üzere dosyayıiade etmiştir.
10.Başvurucunun itirazını inceleyen İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi 9/7/2013 tarihlive 2013/333 Değişik İş sayılı kararıyla yeniden yargılama talebinin itirazyoluna tabi olacak biçimde reddi kararını kaldırmıştır. Mahkeme, Yargıtaydenetimine izin verecek bir hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle dosyayıİstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesine göndermiştir.
11.İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı, duruşma günüyle birliktebaşvurucuya 22/8/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
12.Başvurucu 19/9/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
B. Başvuru Sonrası Gelişmeler
13. Başvurununyapılmasından sonra gerçekleşen işlemlere ilişkin başvurucu tarafından herhangibir bilgi sunulmamış olmakla birlikte UYAP üzerinden aşağıdaki bilgilereulaşılmıştır:
14.İtiraz üzerine verilen karar sonrasında başvurucunun yeniden yargılama talebiİstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2013/94 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.Mahkeme 10/10/2013 ile 28/1/2014 tarihleri arasında üç duruşma yapmıştır.
15.Özel yetkili mahkemelerin kaldırılması üzerine İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi7/3/2014 tarihinde dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.
16.Dosya, İstanbul 19. Ağır Ceza Mahkemesine devredilmiş ve 2014/173 esas numarasıalmıştır. Mahkemenin 15/7/2014 tarihinde duruşma yapılmasına karar verdiğifakat dosyanın sonraki bir tarihte başka bir mahkemeye devredildiğianlaşılmaktadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17.Mahkemenin 18/11/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun19/9/2013 tarihli ve 2013/7336 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereğidüşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18.Başvurucu, AİHM’in kararına uyulmasının zorunlulukolduğunu, İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin ve Yargıtay 9. Ceza Dairesininverdiği kararlar sonucunda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüş ve yeniden yargılama yolunun açılmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme
19.Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
“... Başvuruda bulunabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması şarttır.”
20. 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı”kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
“(2) İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarınıntamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”
21. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, bireysel başvurudabulunulmadan önce ihlal iddiasının dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal içinkanunda öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamınıntüketilmiş olması gerektiği belirtilmiştir. Temel hak ihlallerini önceliklederece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olması, kanun yollarının tüketilmesikoşulunu zorunlu kılar (Necati Gündüz veRecep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, §§ 19, 20).
22. Başvurucu, AİHM tarafındanverilmiş ihlal kararına dayanarak yaptığı yeniden yargılama talebinin Mahkemelercekabul edilmemesinin adil yargılanma hakkına aykırı olduğunu iddia etmektedir.Somut olayda başvurucu, İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin yeniden yargılamatalebinin reddi kararını, itiraz üzerine kaldırmasının ardından ve İstanbul 9.Ağır Ceza Mahkemesinin davayı ele almaya başlamasının öncesinde bireyselbaşvuruda bulunmuştur (bkz. §§ 9-13). Mahkeme, itiraz Mahkemesinin kararınınardından duruşma açmış; yetkisinin kaldırılmasının ardından ise davayı görevliMahkemeye devretmiştir. Dolayısıyla başvurucunun yeniden yargılama talebi nihaiolarak karara bağlanmış değildir.
23. Kanunda öngörülmüş yargısal başvuru yollarının tamamıtüketilmeden bireysel başvuru bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığındanbaşvurunun, başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurunun, başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B.Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına
18/11/2015tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.