TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET TAMER ÖZTÜRK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14520)
Karar Tarihi: 22/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Mehmet Tamer ÖZTÜRK
2. Cihangir ÖZTÜRK
3. Kevser ÖZTÜRK
4. Zerrin ÖZTÜRK
5. Mukadder ŞEKER
6. Zaide Berrin KUTLUK
7. İnsan Tugaç ÖZTÜRK
Vekili
:
Av. Suat SERT
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminatdavasında yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması ve İlk Derece Mahkemesitarafından nispi vekâlet ücreti yerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 1/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular 26/1/2010 tarihinde kamulaştırmasız el atmanedeniyle tazminat davaları açmışlardır. Başvurucular tarafından dava konusutaşınmaza ilişkin ayrı ayrı açılan davalar İzmir 7. Asliye Hukuk MahkemesininE.2010/35 sayılı dosyasında birleştirilmiş, yargılamaya bu dosya üzerindendevam edilmiştir. Mahkemece 13/6/2011 tarihli karar ile davanın kısmen kabulünekarar verilmiştir. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 4/12/2012tarihli ilamı ile bozulmuştur. Karar düzeltme talebi, aynı Dairenin 2/5/2013tarihli ilamı ile reddedilmiştir.
9. Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada Mahkemece15/5/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Mahkemece 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun geçici 6.maddesinde değişiklik yapan ve 11/6/2013 tarihinde yürürlüğe giren 24/5/2013tarihli ve 6487 sayılı Kanun'un 21. maddesi kapsamında, yürürlükte bulunanAvukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) gereğince belirlenen 1.500 TL maktuvekâlet ücretinin davalıdan alınıp başvuruculara verilmesine karar verilmiştir.Temyiz üzerine Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 2/4/2015 tarihli ilamı ile AnayasaMahkemesinin 13/11/2014 tarihli ve E.2013/95, K.2014/176 sayılı kararı gözönünde bulundurularak kamulaştırmasız el atma nedeniyleaçılan davalarda, mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekâlet ücretininnispi olarak hesaplanması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur. Karardüzeltme talebinde bulunulmuş olup anılan talebe ilişkin inceleme devametmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuruincelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
15. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yedi yıldırdevam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
17. Başvurucular, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açtıklarıtazminat davasında İlk Derece Mahkemesi tarafından nispi vekâlet ücreti yerinemaktu vekâlet ücretine hükmedildiğini belirterek adil yargılanma ile mülkiyethaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir. Anayasa Mahkemesi, olaylarınbaşvurucular tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay veolguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).Başvurucuların şikâyetlerinin özü, İlk Derece Mahkemesi tarafından nispivekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken yargılamanın devam ettiği sıradayapılan kanun değişikliği ile maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniylemağdur olunduğuna ilişkin olup anılan şikâyet adil yargılanma hakkı kapsamındaincelenmiştir.
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaralıfıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,26/3/2013, § 16).
19. Somut olayda başvurucuların 26/1/2010 tarihindekamulaştırmasız el atma nedeniyle açtıkları tazminat davasında İzmir 7. AsliyeHukuk Mahkemesinin 15/5/2014 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne, 1.500TL maktu vekâlet ücretinin davalıdan alınıp başvuruculara verilmesine kararverildiği belirlenmiştir. Temyiz üzerine Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 2/4/2015tarihli ilamı ile kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalarda, mahkemeve icra harçları ile her türlü vekâlet ücretinin nispi olarak hesaplanmasıgerektiği belirtilerek kararın bozulduğu, karar düzeltme talebine ilişkinincelemenin devam ettiği, dolayısıyla başvurucuların iddialarını ilerisürebilecekleri olağan kanun yolunu tüketmeksizinbireysel başvuruda bulundukları anlaşılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
22. Başvurucular 9.387.782,93 TL maddi ve ayrı ayrı 5.000 TLmanevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında talep edilen tazminat miktarı da dikkate alınarak başvurucularaayrı ayrı net 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Adil yargılanma hakkına ilişkin diğer ihlal iddialarının başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net 5.000 TL manevi tazminatÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Yargıtay 18. Hukuk DairesineGÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.