Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - MEHMET FATİH DURAK Başvurusuna İlişkin Karar - 19/12/2017

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör

:

Gülbin AYNUR

Başvurucu

:

Mehmet Fatih DURAK

Vekili

:

Av. Fatih ÇAKIROĞLU

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, Polis Kolejinden ilişiğin kesilmesi nedeniyle eğitimve öğrenim, şeref ve itibar haklarının ihlal edildiği iddiaları ile ilişikkesme işlemine dayanak alınan kanun hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğugerekçesiyle iptali istemine ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 7/5/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

6. Başvurucu, ilköğretim sonunda girdiği sınavlarda başarılıolarak 2012 yılında Polis Kolejinde eğitim ve öğrenime başlamıştır.

7. Başvurucunun Polis Kolejine kayıt yaptırdığı tarihteyürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre (bkz. § 22) Polis Koleji mezunlarısınavsız olarak Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Fakültesine (Fakülte) kayıtyaptırabilmekte ve buradan mezun olduklarında da polis amiri olarakatanabilmektedir.

A. Bireysel BaşvurudanÖnceki Gelişmeler

8. Başvurucu, Polis Kolejindeki eğitimine devam ederken PolisKoleji mezunlarının sınavsız olarak Fakülteye kayıt yaptırabilmesini öngörenmevzuat hükümleri 3/6/2014 tarihinde değiştirilmiştir. Yeni düzenlemelerdePolis Koleji mezunlarının sınavsız olarak Fakülteye kayıt imkânları kaldırılmışve bu öğrenciler için de sınav koşulu getirilmiştir (bkz. § 23).

9. İlerleyen süreçte4/4/2015 tarihinde çeşitli kanunlardayapılan değişikliklerle ve söz konusu kanun değişiklikleriyle uyumlaştırmaçalışmaları kapsamında ilgili diğer mevzuatta yapılan değişikliklerle PolisKoleji kapatılmış, Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Fakültesi ise PolisAmirleri Eğitimi Merkezi Müdürlüğü (PAEM) şeklinde farklı bir statü ile yenidenyapılandırılmıştır (bkz. §§ 18, 21, 24).

10. Mevzuat değişiklikleri uyarınca 4/4/2015 tarihi itibarıylaPolis Kolejinin kapatılması nedeniyle başvurucu 11. sınıf öğrencisiyken ve sonsınıfa geçmek üzereyken başvurucunun 8/4/2015 tarihinde okuldan ilişiğikesilmiştir.

11. İlişiğinin kesildiğini bildirir belge 9/5/2015 tarihindebaşvurucuya tebliğ edilmiştir.

12. Başvurucu 7/5/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Bireysel BaşvurudanSonraki Gelişmeler

13. Başvurucu, Polis Kolejinden ilişiğinin kesilerek MillîEğitim Bakanlığına (MEB) bağlı başka bir okula nakledilmesine ilişkin işleminiptali istemiyle 3/6/2015 tarihinde idari yargıda dava açmıştır.

14. Ankara 6. İdare Mahkemesi 31/12/2015 tarihli kararıyladavayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun Polis Kolejindenilişiğinin kesilmesinin ve MEB'e bağlı bir okula nakledilmesinin kanun hükmügereği olduğu, yürütme organına bu hususta bir yetki tanınmadığı, bu sebepledava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.

15. Karar Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin27/2/2017 tarihli kararıyla onanmıştır.

16. Başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin15/6/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

A. Ulusal Hukuk

17. 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nunolay tarihi itibarıyla yürürlükte olan 19. maddesinin son fıkrası şöyledir:

"Polis Akademisinde öğrenci yetiştirmeküzere; polislik mesleğinin gerektirdiği bilgi, disiplin ve bedeni kabiliyetehaiz, Milli Eğitim Temel Kanunu hükümlerine göre, Emniyet Genel Müdürlüğünebağlı, lise seviyesinde parasız yatılı ve resmi üniformalı polis kolejleriaçılır."

18. 27/3/2015 tarihli ve 6638 sayılı Polis Vazife ve SalâhiyetKanunu, Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu ile Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 47. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bu Kanun'un yayımı tarihinde; 3201sayılı Kanun'un 19 uncu (...) [maddesi] yürürlükten kaldırılmıştır."

19. 3201 sayılı Kanun'un, 6638 sayılı Kanun'un 29. maddesi ileeklenen geçici 24. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Polis kolejinde öğrenime devam edenöğrenciler, Millî Eğitim Bakanlığınca polis koleji giriş sınavının yapıldığıtarihte aldıkları Ortaöğretim Yerleştirme Puanları dikkate alınarak durumlarınauygun okullara naklen kaydedilirler."

20. 25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Polis Yüksek ÖğretimKanunu'nun 30. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"...

c) Akademiye alınacak öğrencilerde aranacakşartlar, istenecek belgeler, kayıt, sınav ve kabul işlemlerine ait esas veusulleri,

...

Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.(...)"

21. 4652 sayılı Kanun'un 6638 sayılı Kanun'un 43. maddesiyleeklenen geçici 7. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtebaşka bir işlem yapılmasına gerek kalmaksızın Güvenlik Bilimleri Fakültesi,Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürlüğüne dönüştürülür. (...)"

22. 4652 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan veolay tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 17/8/2008 tarihli ve 26970 sayılıResmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren PolisAkademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Fakültesi Giriş ve Eğitim-ÖğretimYönetmeliği'nin 10. maddesi şöyledir:

"Polis Koleji mezunları, sınavsız olarakfakülteye alınırlar."

23. Aynı Yönetmelik'in 3/6/2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Polis AkademisiBaşkanlığı Güvenlik Bilimleri Fakültesi Giriş ve Eğitim-Öğretim YönetmeliğindeDeğişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in4. maddesi ile değiştirilen 7.maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"Polis Koleji mezunları ile lise ve dengiokul mezunlarının fakülteye giriş sınavı ile ilgili başvuruları, Başkanlıkçabelirlenen tarihler arasında yapılır. Başvurunun ne şekilde yapılacağıBaşkanlıkça belirlenir."

24. 16/7/2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe giren Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri EğitimiMerkezi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin "Öğrenci kaynakları" kenar başlıklı 5. maddesişöyledir:

"(1)PAEM’inöğrenci kaynağı şunlardır;

a) Meslekte fiilen iki yılını dolduran ve kırkbeş yaşından gün almamış lisans mezunu polis memurları,başpolis memurları ve kıdemli başpolismemurları.

b) Emniyet mensubu olmayan lisans mezunlarıveya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilenyurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar.

c) İlgili devletlerle yapılacak ikili anlaşmalarabağlı olarak alınacak yabancı uyruklu öğrenciler."

25. Aynı Yönetmelik'in 43. maddesi şöyledir:

"17/8/2008 tarihli ve 26970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Akademisi Başkanlığı GüvenlikBilimleri Fakültesi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği yürürlüktenkaldırılmıştır."

B. Uluslararası Hukuk

1. Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi

26. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ek 1 No.luProtokol’ün 2. maddesinin ilgili kısmı söyledir:

 "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz."

2. Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi İçtihadı

27. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM); Sözleşme'nin ek 1No.lu Protokol'ün 2. maddesindeki düzenleme uyarınca taraf devletlerin belirlibir zamanda var olan eğitim kurumlarına erişim hakkınıgarantiettiklerini, buna karşılık kendilerini belirli bir tipte veya seviyede eğitimikurmak ya da desteklemekle yükümlü kılacak bir hakkı kabul etmediklerini ifadeetmektedir (Belçika Eğitim Dili Davası,B. No: 1474/62, 1677/62, 1691/62, 1769/63, 1994/63, 2126/4, 23/7/1968, §§ 3,4). Diğer bir ifadeyle AİHM'e göre taraf devletlerinbelli eğitim kurumlarını kurma veya destekleme görevi bulunmamaktadır. Ancakdevletler, kurdukları veya destekledikleri eğitim kurumlarına etkili birşekilde erişimi sağlama yükümlülüğü altındadır (Ponomaryovi/Bulgaristan, B. No: 5335/05, 21/6/2011, §49).

28. AİHM; önemine rağmen eğitim hakkının mutlak olmadığını,doğası gereği devlet tarafından düzenleme yapılmasını gerektirdiğinden bazıkısıtlamalara tabi olabileceğini kaydetmiştir (BelçikaEğitim Dili Davası, § 5; LeylaŞahin/Türkiye, [BD], B. No: 44774/98, 10/11/2005, § 154). AİHM;eğitim kurumlarını düzenleyen kuralların toplumun ihtiyaç ve kaynakları ileeğitimin farklı düzeylerine has özelliklere göre zaman ve mekânda değişiklikgösterebileceğini, dolayısıyla ulusal makamların bu konuda belli bir takdirpayından yararlandığını belirtmektedir (BelçikaEğitim Dili Davası, § 3; LeylaŞahin/Türkiye, § 154).

29. AİHM, getirilen sınırlamaların "hakkın özüne zararverecek ve etkililiğini azaltacak" genişlikte olmaması gerektiğinibelirtmekte; bunu temin etmek amacıyla da sınırlamaların ilgili kişileraçısından "öngörülebilir" olduğuna ve "meşru bir amaçgüttüğüne" ikna olması gerektiğine işaret etmektedir (Leyla Şahin/Türkiye, § 154). Ancak AİHM'e göre devlet, Sözleşme'nin 8. ile 11. maddelerindeolduğunun aksine ek 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesi kapsamında bir meşru amaçlarlistesi ile bağlı değildir (Catan ve diğerleri/Moldova ve Rusya [BD], B.No: 43370/04, 8252/05 ve 18454/06 § 140). AİHM, bir sınırlamanın ancakkullanılan araç ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir orantılılıkilişkisi bulunduğu takdirde bu türden bir kısıtlamanın ek 1 No.lu Protokol'ün2. maddesi ile uyumlu olacağını kabul etmektedir (Leyla Şahin/Türkiye, §154).Devletinbu alandaki takdir aralığı, eğitimin ilgili kişiler ve toplumun geneli içintaşıdığı önemin derecesine ters orantılı şekilde seviyesine bağlı olarak artar(Ponomaryovi/Bulgaristan, § 56).

V. İNCELEME VE GEREKÇE

30. Mahkemenin 19/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Kanun Hükümlerininİptali İstemi Yönünden

31. Başvurucu, Polis Kolejinden ilişiğinin kesilmesine dayanakalınan 6638 sayılı Kanun'un 29., 37. ve 47. maddelerinin iptalini istemektedir.

32. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (3) numaralıfıkrasında yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireyselbaşvuru konusu yapılamayacağı düzenlenmiştir. Bir yasama işleminin temel hak veözgürlüğün ihlaline neden olması durumunda doğrudan yasama işlemi aleyhinedeğil ancak yasama işleminin uygulanması mahiyetindeki işlem, eylem veihmallere karşı bireysel başvuru yapılabilir (SüleymanErte, B. No: 2013/469, 16/4/2013, § 17; Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013, § 37).

33. Somut olayda başvurucu, yasama işleminin doğrudan Anayasa’yaaykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği iddiasıyla bireysel başvurudabulunmuştur.

34. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Eğitim ve ÖğrenimHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia Yönünden

1. Başvurucunun İddiaları

35. Başvurucu; Polis Koleji giriş sınavını kazandığı ve okulakayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre Polis Kolejimezunlarının sınavsız olarak Fakülteye geçebildiklerini, buradan mezunolduklarında da emniyet teşkilatı kadrolarına polis amiri olarak doğrudanatanabildiklerini hatırlatmaktadır. Gerek meslek edinme güvencesi gerekseeğitim masraflarına aile katkısının en aza indirgenmesi noktasında sağladığıavantajlar nedeniyle Polis Kolejinde eğitim almayı tercih ettiğini belirtenbaşvurucu, bu hususlarda haklı bir beklenti içine girdiğini, bu beklentisininkorunmasının hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğunu ifade etmektedir.Başvurucu, yaklaşık üç yıl eğitimine devam ettikten sonraöğretimdöneminin bitmesi dahi beklenmeden okuldan ilişiği kesilmek suretiyle eğitimineson verilerek tüm kazanılmış haklarından yoksun bırakıldığından şikâyetetmektedir. Polis Kolejinden ilişiğin kesilmesinin doğrudan kanun hükmü ileöngörülmesi nedeniyle hakkında gerçekleştirilen bu tasarrufa karşı idari yargıyolunun etkisiz kılındığına da dikkat çeken başvurucu; eşitlik ilkesinin,çalışma hürriyetinin, adil yargılanma ve etkili başvuru hakları ileeğitim-öğrenim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

2. Değerlendirme

36. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan, B.No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun yukarıda yer verilen şikâyetlerininözü, Polis Kolejinden ilişiğinin kesilmesi nedeniyle bu okuldaki eğitim ve öğreniminedevam edememesidir. Bu itibarla belirtilen ihlaliddiaları eğitim ve öğrenim hakkı kapsamında incelenmiştir.

37. Somut başvuruda ihlal iddiasına konu olan ve Polis Kolejindenilişiğinin kesildiğinin başvurucuya bildirildiği belgede, ilişiğin kesilmesininhukuki dayanağı olarak 6638 sayılı Kanun'un, Polis Kolejinin kapatılmasına veburada öğrenim gören öğrencilerin diğer okullara nakledilmelerine ilişkindüzenlemeler içeren 29. ve 47. maddelerinin gösterildiği görülmektedir. Birbaşka ifadeyle başvurucunun esasen herhangi bir idari işleme de gerekkalmaksızın doğrudan 6638 sayılı Kanun hükümleri gereğince Polis Kolejindenilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla bireysel başvurudaki ihlaliddialarının kaynağının söz konusu Kanun hükümleri olduğu dikkate alındığındabireysel başvuru yapılmadan önce idari yargı yoluna gidilmemiş olması nedeniylebaşvuru yollarının tüketilmediğinden söz edilmesine imkân bulunmadığı sonucunavarılmıştır. Nitekim başvurucunun bireysel başvuruda bulunduktan sonra davaaçtığı idari yargıdan elde ettiği kararın gerekçesi de (bkz. § 14) bu sonucaulaşılmasındaki değerlendirmeyi doğrular niteliktedir. Dolayısıyla başvurununbaşvuru yollarının tüketilmesine ilişkin kabul edilebilirlik kriterinisağladığı anlaşılmaktadır.

38. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaaçıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul edilemezliğinekarar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun ihlal iddialarınıkanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veyamüdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlamaşikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

39. Anayasa'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi"kenar başlıklı 42. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Kimse, eğitim ve öğrenim hakkındanyoksun bırakılamaz.

Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilirve düzenlenir."

40. Anayasa'nın 42. maddesinin birinci fıkrasında kimsenineğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı belirtilmek suretiyle"eğitim hakkı" herkes yönünden güvenceye bağlanmıştır. Eğitim hakkı,kamu ve özel eğitim kurumlarını kapsadığı gibi eğitimin ilk, orta veyükseköğrenim seviyelerini de kapsar. Anayasa’da yer alan eğitim ve öğrenimhakkı, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim almasını engellememenegatif ödevini yüklemektedir (Adem Öğüt ve diğerleri,B. No: 2014/20527, 22/11/2017,§ 44).

41. Anayasa'nın anılan maddesinde düzenlenen eğitim hakkı bellibir zamanda mevcut olan eğitim kurumlarına erişimin sağlanmasını ve bu eğitimkurumlarına devam edebilmeyi teminataltınaalmaktadır. Bununla birlikte bu hak, devlete belli bir eğitim kurumu kurmaödevi yüklemediği gibi devletin var olan eğitim kurumlarını kaldırmasına veyastatülerinde değişiklik yapmasına da engel teşkil etmemektedir (Adem Öğüt ve diğerleri, § 45; benzer yöndedeğerlendirme için bkz. Mehmet Reşit Arslanve diğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 68).

42. Somut olayda başvurucunun devam etmekte olduğu eğitimkurumundan ilişiğinin kesilmesi eğitim hakkına yönelik bir müdahale teşkiletmektedir.

43. Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Temel hak ve hürriyetler, ... yalnızcaAnayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancakkanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, ... ölçülülük ilkesine aykırıolamaz."

44. Yukarıda anılan müdahale Anayasa’nın 13. maddesindebelirtilen; kanun tarafından öngörülme, haklı bir sebebe dayanma ve ölçülülükilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olmadığı takdirde Anayasa’nın 42.maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Dolayısıyla başvurucunun eğitim hakkınayapılan müdahalenin söz konusu koşullara uygun olup olmadığının tespitigerekir.

45. Somut olayda başvurucunun Polis Kolejinden ilişiğininkesilmesi, 6638 sayılı Kanun'un Polis Kolejinin kapatılmasına ve buradaöğrenimine devam eden öğrencilerin MEB'e bağlı diğer okullara nakledilmelerineilişkin düzenlemeler öngören 29. ve 47. maddelerine dayanmaktadır. Dolayısıylamüdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu sonucuna varılmıştır.

46. Anayasa'nın 42. maddesinde eğitim hakkının sınırlandırılmasınailişkin bir düzenleme yer almamaktadır. Bununla birlikte eğitim hakkının mutlakve sınırsız bir hak olduğu düşünülemez. Nitekim anılan maddenin ikincifıkrasında yer verilen "Öğrenimhakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." ifadesiile devlete bir takdir alanı yaratılmıştır. Eğitim hakkının Anayasa'nın"sosyal ve ekonomik haklar" bölümünde düzenlendiği hususu dagözetildiğinde devlete tanınan bu takdir hakkının özünde bir"sınırlama" yetkisi de içerdiği anlaşılmaktadır. Öte yandanAnayasa'da, diğer haklardan farklı olarak eğitim hakkının sınırlanmasıhususunda kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesibulunmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun eğitim hakkının sınırlanmasıhususundaki takdir aralığının geniş olduğu ifade edilebilir. Ancak kanunkoyucunun bu yetkisini kullanırken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan"kamu yararı"nı gözetmesi gerektiği açıktır(Adem Öğüt ve diğerleri, § 53).

47. 3201 ve 4652 sayılı Kanunlarda 6638 sayılı Kanun iledeğişiklik yapılmadan önceki hükümler uyarınca Polis Akademisinde öğrenciyetiştirmek üzere lise seviyesinde Polis Koleji; lisans düzeyinde ise GüvenlikBilimleri Fakültesi açıldığı, anılan eğitim kurumlarına ilişkin mevzuatincelendiğinde bunların açılmasındaki temel amacın polis amiri yetiştirmekolduğu anlaşılmaktadır. Daha sonra kanun koyucu polis amiri alım koşullarıyönünden sistem değişikliğine gitmiş ve polis amiri ihtiyacını anılankurumlardan karşılama yönündeki politikasından vazgeçerek söz konusu kurumlarınkapatılmasına/yeniden yapılandırılmasına ilişkin yasal düzenleme yapmıştır. Bukapsamda 6638 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle Polis Kolejininkapatıldığı ve Polis Akademisi Başkanlığı bünyesindeki Fakültenin ise PAEMşeklinde farklı bir hukuki statüde yeniden yapılandırıldığı görülmektedir (Adem Öğüt ve diğerleri, § 54). 6638 sayılıKanun’un belirtilen düzenlemelere ilişkin hükümlerine karşı iptal davası veitiraz yoluyla yapılan norm iptaline dair başvuruları inceleyen AnayasaMahkemesi, söz konusu düzenlemelerde Anayasa’ya aykırılık bulunmadığıgerekçesiyle iptal istemlerini reddetmiştir (AYM, E.2015/41, K.2017/98,4/5/2017).

48. 6638 sayılı Kanun’un genel gerekçesinde lise düzeyinde olanPolis Koleji ile dört yıllık eğitim veren Fakültenin kuruluş amaç vegereklerinin günümüz şartlarında ortadan kalktığı, düzenleme ile emniyetteşkilatında istihdam edilecek personelin eğitim maliyetinin düşürülmesi,çağdaş ülkelerde olduğu gibi bir eğitim sistemi oluşturulması ve emniyet teşkilatındaçok başlılık yaratan tüm eğitim kurumlarının Polis Akademisine bağlanmasınınamaçlandığı belirtilmiştir. Bu yönüyle 6638 sayılı Kanun’la anılan konuylailgili yeni bir sistemin oluşturulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Gerekkamu güvenliği gerekse kişilerin bireysel güvenliğini doğrudan sağlamayayönelik emniyet hizmetlerinin en iyi şekilde yürütülmesinde bu hizmetlere uygunpersonel seçme sisteminin oldukça etkili olduğu dikkate alındığında anılanamacın kamu yararı ile örtüştüğü tartışmasızdır (AYM, E.2015/41, K.2017/98,4/5/2017, §§ 272, 273).

49. Uygulanmasına geçilen bu yeni sistemin doğal bir sonucu vegereği olarak lise düzeyinde eğitim veren Polis Kolejinin faaliyetine sonverilmesinin ve bunun neticesinde hâlihazırda öğrenim gören öğrencilerinilişiğinin kesilmesinin meşru bir amaca dayandığı sonucuna ulaşılmaktadır.

50. Somut olayda başvurucunun Polis Kolejine girdiği dönemdeyürürlükte olan mevzuata göre Polis Koleji mezunlarına Fakülteye sınavsız geçişve buradan mezun olduklarında da emniyet teşkilatı kadrolarına polis amiriolarak doğrudan atanma hakkı tanınmışken başvurucu henüz Polis Kolejindekiöğrenimine devam etmekte iken yapılan mevzuat değişikliğiyle tüm bu haklarortadan kaldırılmıştır. Ayrıca başvurucunun Polis Kolejinden ilişiği kesilerekkendisine buradan mezun olma imkânı da tanınmamıştır.

51. Başvurucunun başka ortaöğretim kurumları yerine PolisKolejini tercih etmesinde ve buna göre eğitim ve iş kariyerini planlamasında,yürürlükte bulunan mevzuata güvenerek buradan mezun olduğunda sınavsız şekildeFakülteye girebileceği ve daha sonra da polis amiri olacağı yönündekibeklentisinin de etkili olduğu yadsınamaz. Ancak emniyet hizmetlerinin hem kamugüvenliği hem de bireylerin kişisel güvenlikleri yönünden taşıdığı kritik önem,bu hizmet alanında köklü ve yapısal değişiklikler getiren yeni sisteme ilişkinkurallara birtakım istisnaların -başvurucunun Polis Kolejine devam etme veburadan mezun olma hakkının saklı tutulması gibi-öngörülmesine imkântanımayabilir. Bir başka ifadeyle başvurucunun böyle bir beklentiye sahipolmasının sistem değişikliğinin bütün yönleriyle etkin bir şekilde ve bir anönce hayata geçirilmesinin önünde engel teşkil edebileceği düşünülemez (benzeryöndeki değerlendirme için bkz. Adem Öğüt vediğerleri, § 58). Bununla birlikte kişilerin önceki mevzuatınyürürlükte kalacağı yönündeki güvenlerine dayalı olarak ortaya çıkabilecekkayıplarını mümkün olduğunca telafi edebilecek/dengeleyebilecek birtakımgüvence ve imkânlara da sahip olmaları gerekir.

52. Bu bağlamda somut olayda, belirtilen düzenlemelerlebaşvurucunun her konudaki eğitim ve öğrenime erişmesine değil Polis Kolejininkapatılması nedeniyle sadece bu eğitim kurumundaki eğitim ve öğrenime erişiminebir sınırlama getirilmiş, öte yandan başvurucunun MEB tarafından Polis KolejiGiriş Sınavının yapıldığı tarihte aldığı ortaöğretim yerleştirme puanı dikkatealınarak durumuna uygun okullara naklen kaydedilmesine imkân tanınmıştır (AYM,E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 281-283). Bu nedenle somut olayda eğitim veöğrenim hakkının kullanımını ciddi surette güçleştirip amacına ulaşmasına engeloluşturan bir durumdan söz edilemez. Ayrıca başvurucunun polis amiri olmayönündeki beklentisine ilişkin olarak da ilerleyen süreçte ilgili eğitimalanının gerektirdiği niteliklere en uygun adayların seçilebilmesi amacıylagetirilen sınavlara katılmak ve mevzuatta öngörülen diğer şartları da sağlamakkaydıyla PAEM'de eğitim almasının önünde de bir engelsöz konusu değildir. Dolayısıyla başvurucunun önceki mevzuatın yürürlüktekalacağı yönündeki güvenine dayalı olarak ortaya çıkabilecek kayıplarını mümkünolduğunca telafi edebilecek/dengeleyebilecek yeterli güvence ve imkâna sahipolduğu sonucuna varılmıştır.

53. Buna göre Polis Kolejinden ilişiğinin kesilmiş olmasının-yukarıdaaçıklandığı üzere sahip olduğu güvence ve olanaklar dikkate alındığında-başvurucuya aşırı ve katlanılamaz bir külfet yüklemediği, başvurucunun eğitimhakkına yapılan müdahalenin ölçülü olduğu sonucuna varılmıştır.

54. Bu durumda başvurucunun eğitim ve öğrenim hakkına yönelikbir ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

55. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Şeref ve İtibarHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia Yönünden

56. Başvurucu; yasama organı üyelerinin ilişik kesme işleminedayanak olan6638 sayılı Kanun'un hazırlık çalışmaları sürecindeki söylemleri vebu söylemlerin kamuoyuna yansıması nedeniyle henüz reşit dahi olmayan PolisKoleji öğrencilerinin gelecek yaşantılarını da etkileyecek şekildelekelendiğini, toplumda kendilerine karşı ön yargı oluşturulduğunu, bu kapsamdakendisinin de Polis Kolejinden ilişiğinin kesilmesi nedeniyle manevi varlığınınzedelendiğini belirtmektedir.

57. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda kamu gücünün neden olduğuiddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı,bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve bunailişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276,9/1/2014, §§ 19, 20).

58. Somut olayda devletin polis amiri alım koşulları yönündensistem değişikliğine gitmesinin bir gereği olarak 6638 sayılı Kanun ile yapılandeğişikliklerle Polis Kolejinin kapatılması nedeniyle ve herhangi bir ayrımgözetilmeksizin tüm Polis Koleji öğrencilerinin okuldan ilişiği kesilmiştir.Başvurucu, maruz kaldığı bu uygulamalar nedeniyle itibarsızlaştırıldığını ilerisürmekte ise de iddialarını temellendirecek herhangi bir somut olay veyabulguyu delilleriyle birlikte ortaya koyamamıştır. Dolayısıyla başvurucutarafından ileri sürülen bu iddianın temellendirilemediği sonucunaulaşılmıştır.

59. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının da, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Kanun hükümlerinin iptali istemiyle ilgili olan kısmın konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Eğitim ve öğrenim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Şeref ve itibar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA19/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy