Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - MEHMET ÇELEBİ ÇALAN (3) Başvurusuna İlişkin Karar - 19/12/2017

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef EREN

Başvurucu

:

Mehmet Çelebi ÇALAN

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucuyagönderilen bir dokümanın ceza infaz kurumu idaresi tarafından başvurucuyaverilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 13/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

9. Başvurucu başvuru tarihinde, devletin egemenliği altındabulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak suçundanAnkara 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlüolarak bulunmaktadır.

10. Ceza İnfaz Kurumu Eğitim Kurulu (Eğitim Kurulu) 6/1/2014tarihli kararında, başvurucuya gelen "Demokratik Modernite"adlı derginin 8/2013-2014 sayısı 6 ila 12. sayfalarının çıkarılarak talebihâlinde geri kalan kısmın başvurucuya verilmesine karar vermiştir. EğitimKurulu adı geçen dokümanın ilgili sayfalarında, hakkında toplatma ve el koymakararı bulunan "Demokratik Toplum Manifestosu OrtadoğudaUygarlık Krizi ve Demokratik Uygarlık Çözümü (dördüncü kitap)" isimlikitaptan birebir alıntılara yer verildiğini tespit etmiştir.

11. Eğitim Kurulu kararına karşı başvurucunun Sincan İnfazHâkimliğine yaptığı şikâyet, Hâkimliğin 17/1/2014 tarihli kararı ilereddedilmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:

"...Eğitim Kurulu kararına konu yazınında yasaklanmış bir kitaptan alındığı anlaşılmış olup Kanundaki düzenlemegözetildiğinde Eğitim Kurulu'nun kararında hukuka aykırılık söz konusudeğildir. Bu nedenle şikayetin reddine karar vermekgerekmiştir."

12. Başvurucu, Hâkimliğin ret kararına karşı itiraz yolunabaşvurmuştur. İtirazı inceleyen Sincan 2. Ağır Ceza Mahkemesi, İnfazHâkimliğinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle 18/2/2014 tarihindebaşvurucunun itirazının reddine karar vermiştir.

13.Başvurucu 13/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

A. Ulusal Hukuk

14.13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un “Süreliveya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı” kenar başlıklı 62.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

“(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamışolması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanmahakkına sahiptir.

...

 (3) Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren ... hiçbir yayın hükümlüyeverilmez.”

15. 12/7/2005 tarihli Adalet Bakanı oluru ile yürürlüğe girenCeza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesi’nin“Kuruma kabul edilmeyecek yayınlar”kenar başlıklı 11. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

a) Mahkemelerce yasaklanmış olan ...

hiçbir yayın kuruma kabul edilmez."

B. Uluslararası Hukuk

16. Mevcut başvurunun değerlendirilmesi sırasında gözönünde bulundurulan uluslararası hukuk kaynakları içinbkz. Ahmet Temiz (6), B. No:2014/10213, 1/2/2017, §§ 17-18.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 19/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü

18. Başvurucu, başvuruya konu dokümanın kendisine verilmemesininkeyfî olduğunu, nitekim söz konusu dergi hakkında mahkemeler tarafındanverilmiş herhangi bir yasaklama kararı bulunmadığını ileri sürmüştür.Başvurucu, Anayasa'nın 26. maddesininihlal edildiğinibelirterek ihlalin tespit edilmesi talebinde bulunmuştur.

19. Bakanlık görüşünde, başvuruya konu dokümanda yer alanyazıların, hakkında toplatma ve el koyma kararı bulunan bir kitaptan birebiralıntı içermesi nedeniyle başvurucuya verilmediği, bu noktada Eğitim Kurulununsöz konusu yazıların içeriği konusunda bir takdir yetkisinin olamayacağı ilerisürülmüştür. Bakanlık, cezaevine kapatılmış kişilerin bilgi ve kanaatlereulaşma özgürlüklerinin bulunduğunun tartışmasız olduğunu, bununla birliktecezaevlerinde suçun önlenmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması amacıyla bukişilerin bazı kısıtlamalara tabi tutulabileceklerini ifade etmiştir.Dolayısıyla Bakanlık, somut başvuruya ilişkin kısıtlamanın demokratik toplumdüzeninin gereklerine uygun ve hedeflenen meşru amaçlarla orantılı olduğunubelirtmiştir.

B. Değerlendirme

20. Anayasa’nın 26. maddesi şöyledir:

“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı,resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yaymahakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veyafikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...

Bu hürriyetlerin kullanılması, ... kamudüzeni, kamu güvenliği, ... suçların önlenmesi, ... gereğine uygun olarakyerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir...

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetininkullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir.”

1. Adli Yardım TalebiYönünden

21. Anayasa Mahkemesinin MehmetŞerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkelerdikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkçadayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesigerekir.

2. Kabul EdilebilirlikYönünden

22. Anayasa'nın 26. maddesinin birinci fıkrasında ifadeözgürlüğüne herkesin sahip olduğu belirtilmiş, bunun sonucu olarak da AnayasaMahkemesi pek çok kararında hükümlü ve tutukluların ifade özgürlüğünün deAnayasa'nın koruması altında olduğunu vurgulamıştır. Mahkeme, hükümlü vetutukluların süreli veya süresiz yayınlara ulaşabilmesinin bilgi ve kanaatlereulaşma özgürlüğünün somut yansıması olarak ifade özgürlüğünün koruması altındabulunduğuna karar vermiştir (Kamuran ReşitBekir [GK], B. No: 2013/3614, 8/4/2015, § 43; Hüseyin Sürensoy,B. No:2013/749, 6/10/2015, § 44; İbrahimBilmez, B. No: 2013/434, 26/2/2015, § 74; Ahmet Temiz (6), § 34).

23. Öte yandan ifade özgürlüğü, Anayasa'da sayılan meşru amaçlaruyarınca sınırlanabilir. Özellikle başvuru konusu olaydaki gibi terörlemücadelenin söz konusu olduğu durumlarda, kişinin temel ifade özgürlüğü iledemokratik toplumun terör örgütlerinin faaliyetlerine karşı kendisini korumayailişkin meşru hakkı arasında bir denge kurulması ihtiyacı ortaya çıkmaktadır (Halil Bayık [GK], B. No: 2014/20002,30/11/2017, § 32).

24. Başvurucunun şikâyeti, söz konusu derginin, hakkındatoplatma kararı bulunan kitaptan alıntılar içeren sayfalarının kendisineverilmemesidir. Başvurucu, sayfaların kendisine verilmemesine gerekçe olarakgösterilen toplatma kararına karşı herhangi bir hukuk yoluna başvurmamıştır. Budoğrultuda Anayasa Mahkemesinin önündeki mesele, ilgili sayfalarınverilmemesine gerekçe olarak gösterilen toplatma ve el koyma kararınınAnayasa'ya uygun olup olmadığı değil, hakkında toplatma ve el koyma kararı bulunankitaptan alıntılar içeren sayfaların başvurucuya verilmemesine ilişkindir ( bkz. Sinan İyit [GK], B. No: 2013/1495, 30/11/2017, § 50).

25. Anayasa Mahkemesi Sinan İyit kararında, hakkında toplatma kararı bulunanyayınların ya da bu yayınlardan alıntı içeren dokümanların hükümlü ya datutuklulara verilmemesi şeklindeki müdahalenin demokratik bir toplumda gerekliolduğu sonucuna varmıştır. Anılan kararda, bireylerin ifade özgürlüğünetoplatma ve el koyma kararlarıyla müdahalede bulunulduğu hallerde mevcut olanzorunlu toplumsal ihtiyacın, özellikle terörle mücadelenin söz konusu olduğudurumlarda hükümlü ve tutuklular yönünden de mevcut olduğunda şüphe bulunmadığıbelirtilmiştir. Bu doğrultuda hakkında toplatma kararı bulunan yayınlar ya dabu yayınlardan alıntı içeren dokümanların hükümlü ve tutuklulara verilmemesişeklindeki müdahalenin ceza infaz kurumunun güvenliği, düzeni, disiplinininsağlanması ve mahkûmun ıslahı amaçlarının gerçekleştirilmesi için gerekliolmadığından bahsedilemeyeceği ifade edilmiştir (Sinan İyit, §§ 51-52).

26. Bu bağlamda terör suçundan mahkûm olan başvurucuya, hakkındatoplatma ve el koyma kararı bulunan bir kitaptan alıntılar içerdiğigerekçesiyle yalnızca alıntı bulunan sayfaların verilmemesi şeklindekimüdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olduğu ve müdahalede açık birdengesizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğinekarar verilebileceği belirtilmiştir. Başvurucunun ihlal iddialarınıkanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veyamüdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlamaşikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

28. Açıklanan nedenlerle, ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlalolmadığının açık olduğu anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemektenTAMAMEN MUAF TUTULMASINA 19/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy