TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET KERİM SARISAKAL BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/14210)
Karar Tarihi: 3/7/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Volkan ÇAKMAK
Başvurucu
:
Mehmet Kerim SARISAKAL
Vekili
:
Av. Cavit ÇALIŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, subaylık sınavı mülakatında idarenin ayrımcı tutumlauygulama yapması nedeniyle eşitlik ilkesinin ve işleme karşı açılan davadahukuka aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/8/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde astsubayüstçavuş olarak görev yapmaktadır.
7. 2014 yılı içinde yapılan ve başarı puanı sırasına göre ilkaltmış kişinin terfi edeceği subaylığa geçiş sınavlarına katılan başvurucu,yazılı sınavda 86 puan alarak başarılı olmuştur. Mülakat sınavından 82 puanalan başvurucu; sicil notu ortalaması, mükafat notu gibi başkaca bileşenlerinde dâhil olduğu başarı puanı sıralamasında 71'inci olarak 60 kişilikkontenjanın dışında kalmıştır.
8. Başvurucu, mülakat sınavında başarısız sayılarak subaylığageçirilmemesine ilişkin işleme karşı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM)nezdinde iptal davası açmıştır. Başvurucu; mülakat sınavında belli bir cemaatemensup olanlara yüksek not verildiğini, mülakat komisyonunun değiştirildiğini,mülakat sınavının usulsüz olduğunu ve hukuka uygun değerlendirme yapılmadığınıileri sürmüştür.
9. AYİM Üçüncü Dairesi (Mahkeme) 26/6/2015 tarihli kararıyladavayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle kontenjana dâhil olan kişilereyönelik iddialarının karşılanması amacıyla başvurucunun ve diğer bazı adaylarınnotları ayrıntıları ile karşılaştırılmış ve bazı adayların sicil notortalamasının tam veya tama yakın olduğu, yazılı sonuçlarının ise başvurucununsonucuna yakın olduğu tespit edilmiştir. Gerekçede, mülakat komisyonunun asılve yedek üyelerinin sınavdan önce ilan edildiği ve şahsi/ailevi nedenlerle asılüyelerin katılamadığı hâllerde yedek üyelerin sınava dâhil olduğu hususlarınınidare ile yapılan yazışmalar sonucu ortaya konulduğu belirtilerek başvurucuvekilinin talebi üzerine idareden temin edilen belgelerin incelendiği, başvurucunundeğerlendirme formlarına yönelik kriminal incelemetalebinin ise yasa dışı oluşum içinde bulunan personele yüksek not takdiredildiği yönündeki savın soyut iddiadan öteye geçmemesi nedeniyle dikkatealınmadığı ifade edilmiştir. Gerekçede ayrıca geçiş sınavının mülakataşamasında takdir yetkisinin keyfî, taraflı, kişisel ve duygusal değerlendirmeyapılarak kullanıldığına dair somut bilgi, belge ve kanıt bulunmadığıvurgulanarak, sonuç itibarıyla astsubaylıktan subaylığa geçiş sınavının tümadaylar açısından aynı koşullarda ve mevzuata uygun bir biçimde icra edildiğikanaatine varıldığı, yazılı sınavda ve mülakatta baraj puanının üzerinde puanalan ve seçme sınavını başarmış sayılan başvurucunun birçok bileşenin olduğupuan sıralamasında kontenjanın dışında kalması nedeniyle subaylığageçirilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.
10. Başvurucu, ret hükmünü 27/7/2015 tarihinde tebellüğetmesinin ardından 24/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
11. 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk SilâhlıKuvvetleri Personel Kanunu'nun 109. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmışöyledir:
"Türk Silâhlı Kuvvetlerininihtiyacı göz önüne alınarak her sene tespit edilecek kontenjan nispetindeemsali arasında temayüz etmiş en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren astsubaylar; bağlı olduğu kuvvet komutanlığının, JandarmaGenel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının teklifi üzerine kendisınıflarında veya askerî hâkim sınıfı hariç olmak üzere öğrenimlerininilgilendirdiği ihtiyaç duyulan sınıflarda... teğmen nasbedilirler"
12. 926 sayılı Kanun'un 111. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...emsalleri arasında temayüz etmişastsubayların subaylığa nasbedilmelerinde aranacaknitelikler ile seçme sınavlarının yapılma usul, esas ve şartları Subay SicilYönetmeliğinde gösterilir. "
13. 27/12/1998 tarihli ve 23566 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Subay Sicil Yönetmeliği'nin 110. maddesi şöyledir:
"Subay olacak astsubaylar, yazılı vemülâkat olmak üzere iki aşamalı seçme sınavınatâbitutulurlar. Yazılısınav, meslekbilgisive genelkültürkonularınıkapsar. Yazılısınavsorularının% 80'i meslek bilgisi konularından, % 20'sidegenelkültür konularından oluşur. Meslek bilgisi sorularının % 60'ıTürk Silâhlı KuvvetleriİçHizmet Kanunu ve Yönetmeliği, Askerî Ceza Kanunu ve SilâhlıKuvvetler ile ilgili diğer mevzuattan; % 40'ı da geçirilecekleri subaysınıfının özelliklerine göre tespit edilecek konulardan seçilir. Fakülteveya yüksek okul mezunlarından, öğrenimleri ileilgili sınıflarda subay olmak için müracaat edenlerin meslekbilgisisorularının % 40'ı, görmüş olduğu öğrenimle ilgilikonulardan belirlenir.
Genel kültür soruları; Türkçe, İnkılâp Tarihi,Atatürkçülük ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güncel konulardan hazırlanır.
Mülâkatta ise; genel görünüş, anlatım, konuşmadüzgünlüğü, kendine güven gibi hususlar değerlendirilir."
14. Subay Sicil Yönetmeliği'nin 111. maddesinin ikinci fıkrasışöyledir:
"Yazılı sınavda; sınav kapsamındaki heralandan (geçirileceği sınıf bilgisi, askeri kültür ve genel kültür) asgari %50puan almak kaydıyla, 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar, başarılısayılarak mülâkata tâbi tutulurlar. Mülâkatta da 100 puan üzerinden 70 ve dahayukarı puan alanlar, seçme sınavını başarmış sayılırlar. Yazılı sınav vemülâkatta alınan notların ortalamasına, sicil notu ortalaması ile mükâfat veceza puanları ilâve edilerek seçme sınavı sıralama notları tespit edilir.Mükâfat puanı, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-9’daki Mükâfat PuanlarıÇizelgesine göre bulunur. Ceza puanı, 6413 sayılı Türk Silahlı KuvvetleriDisiplin Kanununun (2) sayılı çizelgesine göre bulunan toplam puanın 0,118katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilen puandır. Ceza puanınınhesaplanmasında, 6413 sayılı Kanunun (2) sayılı çizelgesinde yer almayan vetaksirli suçlar hariç olmak üzere mahkeme kararı ile verilen para cezaları için4 puan, diğer hapis cezaları için 4,5 puan esas alınır. Bu puanlar da 0,118katsayısı ile tahvil edilir. Mahkeme kararı ile verilen cezalar ertelenmiş,hapis cezası seçenek yaptırımlarına çevrilmiş, adli sicilden çıkarılmış ya daverilen mahkûmiyet hükmünün açıklanması geri bırakılmış olsa dahi ceza puanıhesaplanır. Mükâfat puanları (+), ceza puanları (-) değerdedir. Bulunan seçmesınavı sıralama notlarından, notu en yüksek olandan başlamak üzere belirlenenkontenjana göre subay olacaklar saptanır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 3/7/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Eşitlik İlkesininİhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; mülakat sınavında belli bir cemaate, sınıf vezümreye mensup olan astsubaylara yüksek not takdir edildiğini, kendisi gibiyazılı sınavda yüksek not alan adayların bu şekilde ayrımcı muameleye tabitutulduğunu belirterek Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan eşitlikilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
2. Değerlendirme
17. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi veAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenenayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarakdeğerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yeralan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §33).
18. Somut olayda eşitlik ilkesinin ihlal edildiği ilerisürülmekte ise de söz konusu ihlal iddiasının hangi temel hak ve özgürlüğeyönelik olarak gerçekleştiği belirtilmemiştir. Başvuru konusu iddialarınAnayasa ve Sözleşme kapsamındaki hak ve hürriyetlerden biri ile bağlantısı dabulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
1. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucu; mülakat sınavının usulsüz bir biçimdeyapıldığını, belli bir cemaate mensup olanların açıkça kayırıldığını, mevzuatauygun puan değerlendirmesi yapılmadığını, bu usulsüzlüklerin subaylığageçirilen adayların yarısının daha sonra FETÖ/PDY mensubu olması nedeniyleaçığa alınması ile ortaya çıktığını, uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümlerininaçıkça yanlış yorumlandığını, hukuka aykırı ve keyfî karar verildiğini ilerisürmektedir.
2. Değerlendirme
21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Şikâyetlerin özü uyuşmazlık konusu işleminhukuka aykırı olduğu ve Mahkeme tarafından hukuka aykırı karar verildiğiiddialarına yönelik olduğundan şikâyetin yargılamanın sonucu itibarıyla adilolmadığı iddiası kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.
22. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmamasıbireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvurukapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veyaaçık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bukapsamda değildir (Ahmet Sağlam,B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
23. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerekilgili kısımları yukarıda belirtilen (bkz. § 9) gerekçe ile 26/6/2015 tarihindehüküm kurulmuştur.
24. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, delillerindeğerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup karardabariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturanbir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yoluşikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir..
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA3/7/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.