TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET PEKDEMİR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/21348)
Karar Tarihi: 16/1/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Recep KÖMÜRCÜ
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör
:
M. Emin ŞAHİNER
Başvurucu
:
Mehmet PEKDEMİR
Vekili
:
Av. Adem BAŞER
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargı kararının icra edilmemesi nedeniyle mahkemeyeerişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/4/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu, Ankara'nın Yenimahalle ilçesi YakacıkMahallesi'nde bulunan 44336 ada 1 parsel sayılı taşınmazın malikidir.
9. Başvurucu, maliki olduğu taşınmaza Ankara BüyükşehirBelediyesi (Belediye) tarafından moloz ve çöp dökülmek suretiyle kamulaştırmaişlemi uygulanmadan el atıldığını belirterek Belediye aleyhine 2/11/2012tarihinde kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı tazminat davası açmıştır.
10. Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 21/11/2013tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilerek 100.931 TL tazminatahükmedilmiştir.
11. Temyiz üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin (Daire)12/6/2014 tarihli kararı ile hüküm düzeltilerek onanmış, başvurucunun karardüzeltme talebi aynı Dairenin 16/2/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
12. Başvurucu 27/8/2014 tarihinde Ankara 5. İcra MüdürlüğününE.2014/16426 sayılı dosyasında icra takibi başlatmış, ancak aradan geçen ikiyılı aşkın süre zarfında takibe konu alacak tahsil edilememiştir.
13. Başvurucu 26/4/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
14. Bireysel başvurular sonrasında, 31/7/2018 tarihli ve 30495sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Bazı Kanunve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20.maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları MahkemesineYapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'ageçici madde eklenmiştir.
15. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (Komisyon)tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
IV. İLGİLİ HUKUK
16. İlgili hukuk için bkz. FeratYüksel, B. No: 2014/13828, 12/9/2018, §§ 11-14.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 16/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu; Ankara ili sınırları içinde bulunan taşınmazınaBelediye tarafından moloz ve çöp dökülmek suretiyle fiilî olarak el atıldığını,el atmadan dolayı açtığı tazminat davasının lehine sonuçlandığını, kesinleşmişmahkeme kararının uygulanmadığını ve yargılama sonunda da mahkeme kararınarağmen alacağını tahsil edemediğini, kesinleşmiş mahkeme kararıyla bir sonucavaramadığını, karar doğrultusunda alacağının tahsili için Ankara 5. İcraMüdürlüğü vasıtasıyla icra takibi başlattığını, ancak aradan geçen iki yıllıksüre zarfında alacağını elde edemediğini belirterek Anayasa'nın 35. ve 36.maddelerinde düzenlenen adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu mülkiyet hakkının da ihlaledildiğini ileri sürmüş ise de kesinleşmiş olan alacaklara ilişkin icratakibinin kamu mallarının haczedilemezliği düzenlemesi gerekçe gösterilereksonuçsuz bırakıldığına ilişkin iddianın esas itibarıyla ilgili olduğu adilyargılanma hakkı bağlamında mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesi uygungörülmüştür.
20. Ferat Yükselkararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı yada yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkinyolu, ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlamakapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek etkililiğinitartışmıştır (Ferat Yüksel,§§26-36).
21. Ferat Yükselkararında özetle; anılan başvuru yolunun kişileri mali külfet altına sokmamasıve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenlenişşekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir başarı şansı sunma kapasitesindenmahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkünolmadığında başka türlü telafi olanakları sunması nedenleriyle potansiyelolarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu hususundadeğerlendirmelerde bulunulmuştur (FeratYüksel, §§ 33-36). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi ilkbakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma veyeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuruyolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35-36).
22. Somut başvuru yönünden de söz konusu karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.
23. Açıklanan gerekçeyle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA16/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.