Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - MEVLÜT HUZEYFE UĞUR VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 19/4/2018

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

Gülbin AYNUR

Başvurucular

:

1. Mevlüt Huzeyfe UĞUR

2. Sinan SARISOY

3. Ali ASLAN

Vekili

:

Av. Mustafa KOCADAĞ

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, Polis Koleji mezunlarına Polis Akademisi GüvenlikBilimleri Fakültesine sınavsız giriş imkânı sağlayan düzenlemelerinkaldırılması ve üniversite sınavlarına Polis Kolejinden mezun olunan yılgirilememiş olması nedenleriyle eğitim ve öğrenim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 17/2/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyon tarafından 2015/2925 ve 2015/2926 numaralı bireyselbaşvuru dosyalarının aralarında konu yönünden hukuki irtibat bulunmasınedeniyle 2015/2924 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine veincelemenin 2015/2924 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yapılmasınakarar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

7. Başvurucular, ilköğretim sonunda girdikleri sınavlardabaşarılı olarak Polis Kolejinde eğitim ve öğrenime başlamıştır.

8. Başvurucuların Polis Kolejine kayıt yaptırdıkları tarihteyürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre Polis Koleji mezunları sınavsız olarakPolis Akademisi Güvenlik Bilimleri Fakültesine (Fakülte) kayıt yaptırabilmekteve buradan mezun olduklarında da polis amiri olarak atanabilmektedir.

A. Bireysel Başvurudan Önceki Gelişmeler

9. Başvurucular son sınıf öğrencisi olarak ve mezun olmaküzereyken Polis Koleji mezunlarının sınavsız olarak Fakülteye kayıtyaptırabilmesini öngören düzenleyici işlem hükümleri 3/6/2014 tarihindedeğiştirilmiştir. Yeni düzenlemelerde Polis Koleji mezunlarının sınavsız olarakFakülteye kayıt imkânları kaldırılmış ve bu öğrenciler için de sınav koşulugetirilmiştir.

10. Başvurucular, söz konusu düzenleyici işlemin ilgilimaddelerinin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştaydadava açmıştır. Danıştay 26/11/2014 ve 3/12/2014 tarihlerinde verdiği kararlarladava konusu düzenleyici işlemin bazı maddelerinin yürütmesini durdurmuştur.

11. Başvurucular, yürütmenin durdurulması kararına rağmenFakülteye kayıtlarının sınavsız olarak yapılmadığını belirterek 17/2/2015tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Bireysel BaşvurudanSonraki Gelişmeler

12. Bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde 4/4/2015 tarihindeçeşitli kanunlarda yapılan değişikliklerle ve söz konusu kanundeğişiklikleriyle uyumlaştırma çalışmaları kapsamında ilgili diğer mevzuattayapılan değişikliklerle Polis Koleji kapatılmış, Polis Akademisi GüvenlikBilimleri Fakültesi ise Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürlüğü (PAEM)şeklinde farklı bir statü ile yeniden yapılandırılmıştır. Öte yandanbaşvurucuların Danıştayda dava konusu ettiğidüzenleyici işlem de yürürlükten kaldırılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK

A. Ulusal Hukuk

13. 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nunolay tarihi itibarıyla yürürlükte olan 19. maddesinin son fıkrası şöyledir:

 "PolisAkademisinde öğrenci yetiştirmek üzere; polislik mesleğinin gerektirdiği bilgi,disiplin ve bedeni kabiliyete haiz, Milli Eğitim Temel Kanunu hükümlerine göre,Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı, lise seviyesinde parasız yatılı ve resmiüniformalı polis kolejleri açılır."

14. 27/3/2015 tarihli ve 6638 sayılı Kanun'un 47. maddesininilgili kısmı şöyledir:

"Bu Kanun'un yayımı tarihinde; 3201sayılı Kanun'un 19 uncu (...) [maddesi] yürürlükten kaldırılmıştır."

15. 25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Polis Yüksek ÖğretimKanunu'nun 30. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"...

c) Akademiye alınacak öğrencilerde aranacakşartlar, istenecek belgeler, kayıt, sınav ve kabul işlemlerine ait esas veusulleri,

...

Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.(...)"

16. 4652 sayılı Kanun'a 6638 sayılı Kanun'un 43. maddesiyleeklenen geçici 7. madde şöyledir:

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtebaşka bir işlem yapılmasına gerek kalmaksızın Güvenlik Bilimleri Fakültesi,Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürlüğüne dönüştürülür (...)"

17. 4652 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan veolay tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan, 17/8/2008 tarihli ve 26970 sayılıResmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren PolisAkademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Fakültesi Giriş ve Eğitim-ÖğretimYönetmeliği'nin (26970 sayılı Yönetmelik) 10. maddesi şöyledir:

"Polis Koleji mezunları, sınavsız olarakfakülteye alınırlar."

18. Aynı Yönetmelik'in 3/6/2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Polis AkademisiBaşkanlığı Güvenlik Bilimleri Fakültesi Giriş ve Eğitim-Öğretim YönetmeliğindeDeğişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in (29019 sayılı Yönetmelik) 4. maddesiile değiştirilen 7. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"Polis Koleji mezunları ile lise ve dengiokul mezunlarının fakülteye giriş sınavı ile ilgili başvuruları, Başkanlıkçabelirlenen tarihler arasında yapılır. Başvurunun ne şekilde yapılacağıBaşkanlıkça belirlenir."

19. 16/7/2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri EğitimiMerkezi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin "Öğrenci kaynakları" kenar başlıklı 5. maddesişöyledir:

"(1)PAEM’inöğrenci kaynağı şunlardır;

a) Meslekte fiilen iki yılını dolduran ve kırkbeş yaşından gün almamış lisans mezunu polis memurları,başpolis memurları ve kıdemli başpolismemurları.

b) Emniyet mensubu olmayan lisans mezunlarıveya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilenyurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar.

c) İlgili devletlerle yapılacak ikilianlaşmalara bağlı olarak alınacak yabancı uyruklu öğrenciler."

20. Aynı Yönetmelik'in 43. maddesi şöyledir:

"17/8/2008 tarihli ve 26970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Akademisi Başkanlığı GüvenlikBilimleri Fakültesi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği yürürlüktenkaldırılmıştır."

B. Uluslararası Hukuk

1. Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi

21. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ek 1 No.luProtokol’ün 2. maddesinin ilgili kısmı söyledir:

 "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz."

2. Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi İçtihadı

22. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM); Sözleşme'nin ek 1No.lu Protokol'ünün 2. maddesindeki düzenleme uyarınca taraf devletlerinbelirli bir zamanda var olan eğitim kurumlarına erişim hakkınıgarantiettiklerini, buna karşılık kendilerini belirli bir tipte veya seviyede eğitimikurmak ya da desteklemekle yükümlü kılacak bir hakkı kabul etmediklerini ifadeetmektedir (Belçika Eğitim Dili Davası,B. No: 1474/62, 1677/62, 1691/62, 1769/63, 1994/63, 2126/4, 23/7/1968, "I.Sözleşme'ye Ek 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesi ileSözleşme'nin 8. ve 14. maddelerinin Anlam ve Kapsamı" başlığının "B.AİHM tarafından Kabul Edilen Yorum" alt başlığı altında, §§ 3, 4). Diğerbir ifadeyle AİHM'e göre taraf devletlerin bellieğitim kurumlarını kurma veya destekleme görevi bulunmamaktadır. Ancakdevletler, kurdukları veya destekledikleri eğitim kurumlarına etkili birşekilde erişimi sağlama yükümlülüğü altındadır (Ponomaryovi/Bulgaristan, B. No: 5335/05, 21/6/2011, §49).

23. AİHM, 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesinin üniversitelerekabulün başvuranlar arasında giriş sınavını geçen kişilerle sınırlandırılmasınaizin verdiğini ifade etmektedir (Lukach/Rusya(k.k.), B. No: 48041/99, 16/11/1999; Tarantino and Others/İtalya,B. No: 25851/09,29289/09 ve 64090/09,2/4/2013, § 46).

24. AİHM; önemine rağmen eğitim hakkının mutlak olmadığını,doğası gereği devlet tarafından düzenleme yapılmasını gerektirdiğinden bazıkısıtlamalara tabi olabileceğini kaydetmiştir (BelçikaEğitim Dili Davası, "I. Sözleşme'yeEk 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesi ile Sözleşme'nin 8. ve 14. maddelerinin Anlamve Kapsamı" başlığının "B. AİHM tarafından Kabul Edilen Yorum"alt başlığı altında § 5; LeylaŞahin/Türkiye, [BD], B. No: 44774/98, 10/11/2005, § 154). AİHM;eğitim kurumlarını düzenleyen kuralların toplumun ihtiyaç ve kaynakları ileeğitimin farklı düzeylerine has özelliklere göre zaman ve mekânda değişiklikgösterebileceğini, dolayısıyla ulusal makamların bu konuda belli bir takdirpayından yararlandığını belirtmektedir (BelçikaEğitim Dili Davası, "I. Sözleşme'yeEk 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesi ile Sözleşme'nin 8. ve 14. maddelerinin Anlamve Kapsamı" başlığının "B. AİHM tarafından Kabul Edilen Yorum"alt başlığı altında § 3; LeylaŞahin/Türkiye, § 154).

25. AİHM, getirilen sınırlamaların "hakkın özüne zararverecek ve etkililiğini azaltacak" genişlikte olmaması gerektiğinibelirtmekte; bunu temin etmek amacıyla da sınırlamaların ilgili kişileraçısından "öngörülebilir" olduğuna ve "meşru bir amaçgüttüğüne" ikna olması gerektiğine işaret etmektedir (Leyla Şahin/Türkiye, § 154). Ancak AİHM'e göre devlet, Sözleşme'nin 8. ile 11. maddelerindeolduğunun aksine ek 1 No.lu Protokol'ün 2. maddesi kapsamında bir meşru amaçlarlistesi ile bağlı değildir (Catan ve diğerleri/Moldova ve Rusya [BD], B.No: 43370/04, 8252/05 ve 18454/06, 19/10/2012, § 140). AİHM, bir sınırlamanınancak kullanılan araç ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir orantılılıkilişkisi bulunduğu takdirde bu türden bir kısıtlamanın ek 1 No.lu Protokol'ün2. maddesi ile uyumlu olacağını kabul etmektedir (Leyla Şahin/Türkiye, §154). Devletin bu alandaki takdiraralığı eğitimin ilgili kişiler ve toplumun geneli için taşıdığı öneminderecesine ters orantılı şekilde seviyesine bağlı olarak artar (Ponomaryovi/Bulgaristan, § 56).

V. İNCELEME VE GEREKÇE

26. Mahkemenin 19/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Polis KolejiMezunlarına Fakülteye Sınavsız Kayıt İmkânı Sağlayan DüzenlemelerinKaldırılması Nedeniyle Eğitim ve Öğrenim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkinİddia

1. Başvurucularınİddiaları

27. Başvurucular, Polis Koleji giriş sınavını kazandıkları veokula kayıt oldukları tarihte yürürlükte bulunan mevzuatta Polis Kolejimezunlarının sınavsız olarak Fakülteye kayıt yaptırabilmelerinin öngörülmüşolması nedeniyle bu hususta haklı bir beklenti içine girdiklerinibelirtmektedir. Esasen Polis Kolejini de bu sebeple tercih ettiklerini ancakmezun olmalarına çok kısa bir süre kala yapılan mevzuat değişikliğiylekazanılmış haklarının yok sayıldığını ifade eden başvurucular, Fakülteyesınavsız giriş imkânlarının ellerinden alınması nedeniyle eğitim haklarınınihlal edildiğini ileri sürmektedir. Başvurucular ayrıca, kazanılmış haklarınıortadan kaldıran düzenlemeler içeren düzenleyici işlem hükümlerinin iptaliistemiyle açtıkları davalarda verilen yürütmenin durdurulması kararı gereğinceFakülteye sınavsız olarak kayıtlarının yapılması gerektiğini ancak idareninyargı kararını uygulamaması nedeniyle mahkemeye erişim haklarının da ihlaledildiğini iddia etmektedir.

2. Değerlendirme

28. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucular her ne kadar yargı kararınınuygulanmaması nedeniyle mahkemeye erişim haklarının ihlal edildiğini ilerisürmekte ise de başvurucuların şikâyetlerinin özü, Fakülteye sınavsız olarakkayıt yaptıramamalarıdır. Bu itibarla başvurucuların belirtilen şikâyetleribağlamındaki ihlal iddiaları da eğitim ve öğrenim hakkı kapsamındaincelenmiştir.

29. Somut olayda başvurucular Yönetmelik hükümlerinde yapılandeğişiklikler ile Polis Akademisi bünyesindeki Fakülteye sınavsız geçişhaklarının ortadan kaldırılmasından şikâyet etmektedir. Bununla birliktebireysel başvurunun yapıldığı tarihten sonra 2015 yılında gerçekleştirilenyasal düzenlemelerle başvurucuların sınavsız olarak kayıt yaptırmak istedikleriFakültenin farklı bir hukuki statü ile yeniden yapılandırıldığı görülmektedir.Dolayısıyla eğitim ve öğrenim hakkı kapsamında yapılacak incelemede, bireyselbaşvuru tarihinden sonra ortaya çıkan bu gelişmeler de gözönündebulundurulmuştur.

a. Müdahalenin Varlığı

30.Anayasa'nın "Eğitimve öğrenim hakkı ve ödevi" kenar başlıklı 42. maddesinin ilgilikısmı şöyledir:

"Kimse, eğitim ve öğrenim hakkındanyoksun bırakılamaz.

Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilirve düzenlenir."

31. Anayasa'nın 42. maddesinin birinci fıkrasında kimsenineğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı belirtilmek suretiyle"eğitim hakkı" herkes yönünden güvenceye bağlanmıştır. Eğitim hakkı,kamu ve özel eğitim kurumlarını kapsadığı gibi eğitimin ilk, orta veyükseköğrenim seviyelerini de kapsar. Anayasa’da yer alan eğitim ve öğrenimhakkı, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim almasını engellememenegatif ödevini yüklemektedir (Adem Öğüt vediğerleri, B. No: 2014/20527, 22/11/2017,§44).

32. Anayasa'nın anılan maddesinde düzenlenen eğitim hakkı bellibir zamanda mevcut olan eğitim kurumlarına erişimin sağlanmasını ve bu eğitimkurumlarına devam edebilmeyi teminataltınaalmaktadır. Bununla birlikte bu hak, devlete belli bir eğitim kurumu kurmaödevi yüklemediği gibi devletin var olan eğitim kurumlarını kaldırmasına veyastatülerinde değişiklik yapmasına da engel teşkil etmemektedir (Adem Öğüt ve diğerleri, § 45. Benzer yöndekideğerlendirme için bkz. Mehmet Reşit Arslanve diğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 68). Öte yandan sınırlısayıdaki yüksek öğretim kurumlarına girişin, ilgili eğitim alanınıngerektirdiği niteliklere sahip olan adayların seçilebilmesi bakımından objektifkriterler çerçevesinde sınav koşuluna bağlanması mümkündür (Adem Öğüt ve diğerleri, § 45).

33. Somut olayda başvurucuların bir yüksek öğretim kurumunasınavsız giriş imkânı ortadan kaldırılarak onlar da sınav koşuluna tabikılınmıştır. Başvurucuların Fakülteye girişte sınav koşuluna tabikılınmalarının eğitim hakkına yönelik bir müdahale teşkil ettiği sonucunavarılmıştır.

b. Müdahalenin İhlalOluşturup Oluşturmadığı

34. Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Temel hak ve hürriyetler, ... yalnızcaAnayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancakkanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, ... ölçülülük ilkesine aykırıolamaz."

35. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa’nın 13. maddesindebelirtilen; kanun tarafından öngörülme, haklı bir sebebe dayanma ve ölçülülükilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olmadığı takdirde Anayasa’nın 42.maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Dolayısıyla başvurucuların eğitim hakkınayapılan müdahalenin söz konusu koşullara uygun olup olmadığının belirlenmesigerekir.

i. Kanunilik

36. Somut olayda 4652 sayılı Kanun'un 30. maddesinde PolisAkademisine giriş koşullarının Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikledüzenlenmesi öngörülmüştür. Polis Koleji öğrencisi olan başvuruculara PolisAkademisi bünyesindeki Fakülteye girişte sınav koşulu öngören uygulamanınanılan Kanun hükmüne dayanılarak çıkarılan 17/8/2008 tarihli Yönetmelik'in3/6/2014 tarihli Yönetmelik hükmü ile değiştirilen 7. maddesine dayandığıdikkate alındığında müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu sonucunavarılmıştır.

ii. Meşru Amaç

37. Anayasa'nın 42. maddesinde eğitim hakkınınsınırlandırılmasına ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır. Bununla birlikteeğitim hakkının mutlak ve sınırsız bir hak olduğu düşünülemez. Nitekim anılanmaddenin ikinci fıkrasında yer verilen"Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir."ifadesi ile devlete bir takdir alanı yaratılmıştır. Eğitim hakkının Anayasa'nın"sosyal ve ekonomik haklar" bölümünde düzenlendiği hususu dagözetildiğinde devlete tanınan bu takdir hakkının özünde bir"sınırlama" yetkisi de içerdiği anlaşılmaktadır. Öte yandanAnayasa'da, diğer haklardan farklı olarak eğitim hakkının sınırlanmasıhususunda kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesibulunmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun eğitim hakkının sınırlanması hususundakitakdir aralığının geniş olduğu ifade edilebilir. Ancak kanun koyucunun buyetkisini kullanırken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan "kamu yararı"nı gözetmesi gerektiği açıktır (Adem Öğüt ve diğerleri, § 53).

38. 3201 ve 4652 sayılı Kanunlarda 6638 sayılı Kanun iledeğişiklik yapılmadan önceki hükümler uyarınca Polis Akademisinde öğrenciyetiştirmek üzere lise seviyesinde Polis Koleji, lisans düzeyinde ise GüvenlikBilimleri Fakültesi açıldığı; anılan eğitim kurumlarına ilişkin mevzuatincelendiğinde bunların açılmasındaki temel amacın polis amiri yetiştirmekolduğu anlaşılmaktadır. Daha sonra kanun koyucu polis amiri alım koşullarıyönünden sistem değişikliğine gitmiş ve polis amiri ihtiyacını anılankurumlardan karşılama yönündeki politikasından vazgeçerek söz konusu kurumlarınkapatılmasına/yeniden yapılandırılmasına ilişkin yasal düzenleme yapmıştır. Bukapsamda 6638 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle Polis Kolejininkapatıldığı ve Polis Akademisi Başkanlığı bünyesindeki Fakültenin ise PAEMşeklinde farklı bir hukuki statüde yeniden yapılandırıldığı görülmektedir (Adem Öğüt ve diğerleri, § 54). 6638 sayılıKanun’un belirtilen düzenlemelere ilişkin hükümlerine karşı iptal davası veitiraz yoluyla yapılan norm iptaline dair başvuruları inceleyen AnayasaMahkemesi, söz konusu düzenlemelerde Anayasa’ya aykırılık bulunmadığıgerekçesiyle iptal istemlerini reddetmiştir (AYM, E.2015/41, K.2017/98,4/5/2017).

39. 6638 sayılı Kanun’un genel gerekçesinde lise düzeyinde olanPolis Koleji ile dört yıllık eğitim veren Fakültenin kuruluş amaç vegereklerinin günümüz şartlarında ortadan kalktığı, düzenleme ile emniyetteşkilatında istihdam edilecek personelin eğitim maliyetinin düşürülmesi,çağdaş ülkelerde olduğu gibi bir eğitim sistemi oluşturulması ve emniyetteşkilatında çok başlılık yaratan tüm eğitim kurumlarının Polis Akademisinebağlanmasının amaçlandığı belirtilmiştir. Bu yönüyle 6638 sayılı Kanun’laanılan konuyla ilgili yeni bir sistemin oluşturulmasının amaçlandığıanlaşılmaktadır. Gerek kamu güvenliği gerekse kişilerin bireysel güvenliğinidoğrudan sağlamaya yönelik emniyet hizmetlerinin en iyi şekilde yürütülmesindebu hizmetlere uygun personel seçme sisteminin oldukça etkili olduğu dikkatealındığında anılan amacın kamu yararı ile örtüştüğü tartışmasızdır (AYM,E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 272, 273).

40. Uygulanmasına geçilen bu yeni sistemin doğal bir sonucu vegereği olarak ilgili hizmet alanının personel kaynağını teşkil eden eğitimkurumunun gerektirdiği nitelikleri taşıyan adayların belirlenmesi amacıyla söz konusu eğitim kurumuna girişte herkesyönünden sınav koşulu getirilmesinin yukarıda değinilen kamu yararınıngerçekleştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayandığı sonucuna ulaşılmaktadır(aynı yöndeki değerlendirme için bkz. Adem Öğüt ve diğerleri, § 56).

iii. Ölçülülük

41. Somut olayda başvurucuların Polis Kolejine girdikleridönemde yürürlükte olan mevzuata göre Polis Koleji mezunlarına Fakülteyesınavsız geçiş hakkı tanınmışken başvurucular Polis Kolejinden henüz mezunolmadan önce yapılan mevzuat değişikliğiyle bu hak ortadan kaldırılmış, onlarında Fakülteye girişte diğer öğrenci adayları gibi sınava tabi tutulmalarıöngörülmüştür.

42. Devletin objektif ölçütler çerçevesinde bazı bireylere bellieğitim kurumlarına erişim konusunda sağladığı birtakım avantajların daha sonraortadan kaldırılmış olmasıtek başına eğitim hakkınınihlali sonucunu doğurmaz. Bununla birlikte somut olayda başvurucuların başkaortaöğretim kurumları yerine Polis Kolejini tercih etmelerinde ve buna göreeğitim ve iş kariyerlerini planlamalarında yürürlükte bulunan mevzuatagüvenerek buradan mezun olduklarında sınavsız şekilde Fakülteye girebilecekleriyönündeki beklentilerinin de etkili olduğu yadsınamaz. Ancak emniyethizmetlerinin hem kamu güvenliği hem de bireylerin kişisel güvenlikleriyönünden taşıdığı kritik önem, bu hizmet alanında köklü ve yapısaldeğişiklikler getiren yeni sisteme ilişkin kurallara birtakım istisnaların-başvurucuların Fakülteye sınavsız geçiş haklarının saklı tutulması gibi-öngörülmesineimkân tanımayabilir. Bir başka ifadeyle başvurucuların böyle bir beklentiyesahip olmalarının sistem değişikliğinin bütün yönleriyle etkin bir şekilde vebir an önce hayata geçirilmesinin önünde engel teşkil edebileceği düşünülemez.Bu noktada başvurucuların sınavsız olarak Fakülteye kayıt yaptırıp Fakülteöğrencisi statüsü kazandıktan sonra sınav koşuluna tabi kılınması gibi birdurum bulunmadığına da dikkat çekmek gerekir. Somut olayda henüz Polis Kolejiöğrencisi olan başvurucuların yakın gelecekte sınavsız olarak Fakülteye kayıtyaptırma şeklinde bir "beklenti"si sözkonusudur (Adem Öğüt ve diğerleri, § 58).

43. Bununla birlikte kişilerin önceki mevzuatın yürürlüktekalacağı yönündeki güvenlerine dayalı olarak ortaya çıkabilecek kayıplarını mümkünolduğunca telafi edebilecek/dengeleyebilecek birtakım imkânlara da sahipolmaları gerekir.

44. Bu bağlamda somut olayda, yukarıda yer verilen mevzuatdeğişikliklerinden önce Polis Koleji mezunlarına diğer bireylere nazaranavantajlı bir konum sağlanmakta ve sınavsız olarak Fakülteye kayıt yaptırmaimkânı tanınmaktayken başvurucuların bu avantajlı durumuna son verilmiş,başvurucular diğer öğrenci adaylarıyla eşit konuma getirilmiştir. Bununlabirlikte sahip oldukları avantaj ortadan kaldırılırken başvurucuların Fakültede(ilerleyen süreçte farklı bir hukuki statüyle yeniden yapılandırılan PAEM'de) eğitim alabilme haklarına halel getirilmemiştir.Nitekim başvurucuların ilgili eğitim alanının gerektirdiği niteliklere en uygunadayların seçilebilmesi amacıyla getirilen sınavlara katılmak ve mevzuattaöngörülen diğer şartları da sağlamak kaydıyla belirtilen eğitim kurumlarındaeğitim almalarının önünde bir engel söz konusu değildir. Öte yandanbaşvurucuların diğer fakülte ve yüksekokullarda eğitim ve öğrenim görmelerinebir mani bulunmadığı da açıktır. Bu nedenle somutolayda eğitim ve öğrenim hakkının kullanımını ciddi surette güçleştirip amacınaulaşmasına engel oluşturan bir durumdan söz edilemez. Dolayısıylabaşvurucuların önceki mevzuatın yürürlükte kalacağı yönündeki güvenlerinedayalı olarak ortaya çıkabilecek kayıplarını mümkün olduğunca telafiedebilecek/dengeleyebilecek yeterli imkânlara sahip olduğu sonucuna varılmıştır(aynı yöndeki değerlendirme için bkz. Adem Öğüt ve diğerleri, § 60).

45. Buna göre sadece Polis Koleji mezunu sıfatıyla Fakülteyesınavsız kayıt imkânlarının kaldırılmış olmasının -yukarıda açıklandığı üzeresahip oldukları diğer olanaklardikkate alındığında-başvuruculara aşırı ve katlanılamaz bir külfet yüklemediği, başvurucularıneğitim hakkına yapılan müdahalenin ölçülü olduğu sonucuna varılmıştır.

46. Bu durumda belirtilen şikâyet yönünden başvurucuların eğitimve öğrenim haklarına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

47. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabuledilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucununihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahaleninolmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veyazorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabuledilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

48. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Polis Kolejinden MezunOlunan Yıl Üniversite Sınavlarına Girilememiş Olması Nedeniyle Eğitim veÖğrenim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucularınİddiaları

49. Başvurucular, Polis Koleji mezunlarının Fakülteye sınavsızkayıt imkânını öngören yönetmelik hükümlerinin değiştirildiği 3/6/2014 tarihiitibarıyla genel üniversitelere giriş sınavlarının gerçekleştirildiğinibelirtmektedir. Söz konusu değişikliğin önceden bilinmesinin mümkün olmamasınedeniyle üniversite giriş sınavlarına müracaat etmediklerini ve bu sebeplePolis Kolejinden mezun oldukları aynı yıl üniversite sınavlarınakatılamadıklarını ifade eden başvurucular, eğitim haklarının ihlal edildiğiniileri sürmektedir.

2. Değerlendirme

50. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bukonuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması, busüreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olmasıgerekir (İsmail Buğra İşlek, B.No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

51. Somut olayda, şikâyet konusu düzenlemelerde eğitim hakkınayönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu yukarıda saptanmıştır. Bununlabirlikte başvurucular, eğitim hakkına yönelik bir ihlal teşkil etmeyen budüzenlemelerin uygulanması sürecindeki idari işleyişten kaynaklı olarakbirtakım zararlara uğradıklarını ileri sürebilirler. Başvurucularınuğradıklarını ileri sürdükleri bu tip zarar hâllerine karşı korunmalarının tamyargı davası yolu ile idari yargı makamlarınca sağlanması mümkündür. Özelliklesomut başvuruya konu ihlal iddiasına benzer uyuşmazlıklar açısından idari yargıyolunun yüksek başarı şansı sunabilecek, kullanılabilir ve etkili bir başvuruyolu olduğu anlaşılmaktadır.

52. Başvurucular tarafından belirtilen şikâyetleri bağlamındauğradıklarını ileri sürdükleri zarar hâllerine ilişkin olarak idari yargıdagörevli ve yetkili yargı mercileri nezdinde giderim talebiyle somut başvuruaçısından etkili bir yol olan tam yargı davası açma yoluna gidildiğine ilişkinherhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı görülmektedir. Bu itibarla AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için etkili başvuru yollarınıntüketilmesi koşulunun yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

53. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkinbaşvurunun Polis Koleji mezunlarına fakülteye sınavsız kayıt imkânı sağlayandüzenlemelerin kaldırılmasına dair şikâyetle ilgili kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin başvurununPolis Kolejinden mezun olunan yıl üniversite sınavlarına girilememiş olmasınadair şikâyetle ilgili kısmının başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA19/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy