TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İMMAHAN KAYA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/9615)
Karar Tarihi: 19/11/2015
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Alparslan ALTAN
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör Yrd.
:
Gökçe GÜLTEKİN
Başvurucu
:
İmmahan KAYA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, Kadıköy Belediyesi teknik hizmetler sınıfı kadrosunainşaat teknikeri olarak atanma isteminin reddi nedeniyle açılan iptal davasınınmakul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/12/2013 tarihinde İstanbul Anadolu HukukMahkemeleri Ön Bürosu vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idariyönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engelteşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/6/2015 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesi yapılmıştır. Başvurucunun, İstanbul6. İdare Mahkemesinin 31/3/2008 tarihli ve E.2007/1866, K. 2008/563 sayılı tamyargı davasında verilen karara ilişkin ihlal iddialarının süreaşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna kesin olarak karar verilmiştir.Başvurunun, iptal davasına ilişkin ihlal iddiaları hakkındaki incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
4. Adalet Bakanlığına (Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgularbildirilmiş, başvuru belgelerinin bir örneği görüş için gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Projesi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesindeilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu, Kadıköy Belediyesi (Belediye) Makine İkmal BakımOnarım Müdürlüğü genel idari hizmetler sınıfında görev yapmakta iken KocaeliÜniversitesi İnşaat Bölümünden ön lisans düzeyinde inşaat teknikeri olarakmezun olduğunu belirterek teknik hizmetler sınıfında bulunan inşaat teknikerikadrosuna atanma istemiyle 11/9/2004 tarihinde Belediyeye başvurmuştur.Belediyenin 14/10/2004 tarihli işlemiyle başvurucunun talebi reddedilmiştir.
7. Başvurucu, atanma isteminin reddine ilişkin idari işleminiptali istemiyle 1/3/2005 tarihinde İstanbul 6. İdare Mahkemesinde iptal davasıaçmıştır.
8. Mahkemenin 25/1/2007 tarihli ve E.2005/525, K.2007/43 sayılıkararında 2/2/2000 tarihli Resmî Gazete’de yayımlananİl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin KurduklarıBirlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli KuruluşlardakiMemurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik’le fakülteleri bitirmeksuretiyle tekniker, teknisyen, mühendis, mimar gibi unvanları kazanan fakatkurumda memur olarak çalışanların bu kadrolara atanmalarının görevde yükselmeolarak değerlendirildiği ve aynı koşullara bağlandığı oysa gördüğü öğreniminsonucu olarak bu unvanları kazanan fakat memur olarak çalışanların anılankadrolara atanmalarının sadece sınıf ve unvan değişikliği niteliğinde olduğu,görevde yükselme niteliği taşımadığı belirtilerek idari işlemin iptaline kararverilmiştir.
9. Temyiz üzerine Danıştay Beşinci Dairesinin 17/2/2010 tarihlive E.2007/5696, K.2010/750 sayılı ilamında, gördüğü öğrenim sonucu teknikerunvanı kazanan fakat kurumda bilgisayar işletmeni olarak çalışan başvurucunun,tekniker kadrosuna atanma isteminin unvan değişikliği sınavına girmesigerektiği gerekçesiyle reddedildiği, 18/4/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında GörevdeYükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümleriuyarınca yapılan işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı belirtilerek İlk DereceMahkemesinin kararı bozulmuştur.
10. Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılamada 11/3/2011tarihli ve E.2011/397, K.2011/442 sayılı kararla kurumda bilgisayar işletmeniolarak çalışan başvurucunun, tekniker kadrosuna atanması için unvan değişikliğisınavına girmesi gerektiği belirtilerek iptal isteminin reddine kararverilmiştir.
11. Temyiz üzerine Danıştay Beşinci Dairesinin 5/7/2013 tarihlive E.2011/5462, K.2013/5692 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesinin kararıonanmıştır.
12. Karar başvurucuya 20/11/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
13. Başvurucu 19/12/2013 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
14. Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve UnvanDeğişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in ek 3. maddesinin ilgilikısımları şöyledir:
“(Değişik birinci fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.)Bu Yönetmelik kapsamındaki personelin, en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veyateknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanmaları, sözlüsınava ilişkin hükümleri hariç olmak üzere bu Yönetmelikte belirtilen usul veesaslar çerçevesinde yapılacak unvan değişikliği sınavı sonundaki başarısınagöre gerçekleştirilir.
Unvan değişikliğisınavları, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevinniteliğine ilişkin konularda yazılı olarak yaptırılır ve bu sınavlarakatılacaklarda, kurumda veya öğrenim durumları ile ilgisi bulunmayan görevlerdebelirli süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz. (Ek cümle: 1/3/2010-2010/192 K.)Unvan değişikliği sınavı kapsamındaki görevlere, sadece kurumun kendi personelibaşvurabilir.
(Ek fıkra:1/3/2010-2010/192 K.) Unvan değişikliği sınavında yüz puan üzerinden en azyetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”
15. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 1. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 14. maddesinin (3) ve (4)numaralı fıkraları, 20. maddesinin (5) numaralı fıkrası, 49. maddesinin (3)numaralı fıkrası ile 60. maddesi.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 19/11/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvurucunun 19/12/2013 tarihli ve 2013/9615 numaralı bireysel başvurusuincelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu, teknik hizmetler sınıfında bulunan inşaatteknikeri kadrosuna atanma istemiyle 11/9/2004 tarihinde Belediyeye yaptığıbaşvurunun reddedilmesi nedeniyle açtığı iptal davasında yargılamanın makulsürede sonuçlanmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
18. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkçadayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecekbaşka bir nedenin bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğunakarar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
19. Başvurucu, teknik hizmetler sınıfında bulunan inşaatteknikeri kadrosuna atanma istemiyle 11/9/2004 tarihinde Belediyeye yaptığıbaşvurunun reddedilmesi neticesinde açtığı iptal davasında yargılamanın makulsürede sonuçlanmadığını belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
20. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamalar ile hukuksisteminde yer alan mevzuat hükümleri gereğince “kamu hukuku” alanına dâhilolan ancak sonucu itibarıyla medeni haklar ve yükümlülükler üzerindebelirleyici olan uyuşmazlıkları konu alan davaların makul sürede tamamlanmadığıyönündeki iddialar, daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve AnayasaMahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkınınkapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makulolup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceliolduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu vebaşvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibihususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 34–64; Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,7/11/2013, §§ 54-60).
21. Başvuruya konu davanın, teknik hizmetler sınıfında bulunaninşaat teknikeri kadrosuna atanma isteminin reddine ilişkin idari işlemin iptaliistemini konu alan bir uyuşmazlık olduğu görülmektedir. Medeni hak veyükümlülükleri konu alan davalarda yargılama faaliyetinin makul süredeğerlendirmesi için başlangıcı, kural olarak uyuşmazlığı karara bağlayacakyargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarihtir (Güher Ergun ve diğerleri, § 50). Ancak idari yargıda davaaçılabilmesi için öncelikle idari makamlara başvurulmasının zorunlu olduğudurumlar ile idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılmasınısağlamak amacıyla idari makamlara yapılan başvurular üzerine açılan davalarbakımından sürenin başlangıcı idareye başvuru tarihi olup somut başvuruaçısından bu tarih 11/9/2004’tür.
22.Sürenin bitiş tarihi ise çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekildeyargılamanın sona erme tarihidir (GüherErgun ve diğerleri, § 52). Somut başvuru açısından bu tarih,Danıştay Beşinci Dairesi tarafından İlk Derece Mahkemesi kararının onandığı5/7/2013’tür.
23. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesi neticesinde11/9/2004 tarihinde inşaat teknikeri kadrosuna atanma istemiyle idareyebaşvurulduğu, istemin reddi üzerine İstanbul 6. İdare Mahkemesinde açılan iptaldavasında Mahkemenin 25/1/2007 tarihli kararıyla idari işlemin iptal edildiği,temyiz üzerine Danıştay Beşinci Dairesince 17/2/2010 tarihinde İlk DereceMahkemesi kararının bozulduğu, bozmaya uyularak yapılan yargılamada Mahkemece11/3/2011 tarihinde iptal isteminin reddine karar verildiği, kararın tekrartemyizi üzerine Danıştay Beşinci Dairesince 5/7/2013 tarihinde İlk DereceMahkemesi kararının onandığı anlaşılmıştır.
24. Başvurunun değerlendirilmesi sonucunda başvuruya konudavanın, hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterlerdikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğu anlaşılmıştır. Başvurucununtutum ve davranışlarıyla ve usule ilişkin haklarını kullanırken özensizdavranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da söylenemez.Dolayısıyla somut başvuru açısından farklı karar verilmesini gerektirecek biryön bulunmadığı ve söz konusu sekiz yıl dokuz aylık yargılama sürecinde makulolmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden
26. Başvurucu, adil yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniylemaddi ve manevi tazminat ödenmesini talep etmiştir.
27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralıfıkrasında Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesi hâlinde yenidenyargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan durumlarda başvurucu lehinetazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.
28. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin sekiz yıldokuz aylık yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetininuzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevizararları karşılığında başvurucuya net 6.650 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
29. Başvurucu tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuşolmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasındailliyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucunun maddi tazminat talebininreddine karar verilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harçtan oluşanyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B.Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanmahakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuyanet 6.650 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinREDDİNE,
D.198,35 TL oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E.Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvurutarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlindebu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faizuygulanmasına
19/11/2015tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.