Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - MURAT ERGÜN Başvurusuna İlişkin Karar - 30/12/2014

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Şükrü DURMUŞ

Başvurucu

:

Murat ERGÜN

Vekili

:

Av. Casim YILMAZ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, suçluluğuhakkında yeterli şüphe bulunmamasına rağmen ilgili ve yeterli olmayangerekçelerle tutukluluğunun devam ettirilmesi ve duruşmalarda yapılantutukluluğa dair değerlendirmeye ilişkin olarak savunma hakkının kısıtlanmasınedenleriyle Anayasa'nın 19. maddesinde tanımlanan kişi hürriyeti ve güvenliğihakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye ile tazminat talebindebulunmuştur.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 11/3/2014 tarihindeİstanbul Anadolu 24. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde belirlenen eksikliklertamamlatılmış ve Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespitedilmiştir.

3. İkinci Bölüm BirinciKomisyonunca, 19/11/2014 tarihinde başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

5. Kartal CumhuriyetBaşsavcılığınca birden fazla kasten insan öldürme ve 6136 sayılı Kanun'amuhalefet suçlarından yapılan soruşturma sırasında, başvurucu hakkında,24/10/2008 tarihinde yakalama emri çıkartılmıştır.

6. Kartal CumhuriyetBaşsavcılığının 1/9/2009 tarihli iddianamesi ile başvurucu hakkında, kasteninsan öldürme ve 6136 sayılı Kanun'a aykırılık suçlarından yakalama emrinininfazı beklenilmeksizin kamu davası açılmıştır.

7. Başvurucu hakkındaçıkartılan yakalama emri, 6/7/2012 tarihinde başvurucunun yakalanması ilebirlikte infaz edilerek, başvurucunun aynı tarihte tutuklanmasına kararverilmiştir.

8. Başvurucu hakkındakiyargılamanın yapıldığı İstanbul Anadolu 1. Ağır Ceza Mahkemesi 19/2/2014 tarihve E.2013/191 sayılı karar ile başvurucunun tutukluluk halinin devamına kararvermiş, aynı duruşmanın 4 No.lu ara kararında “Bucelse tahliye talebinde bulunmak üzere söz isteyen vekillere söz verilmesineyer olmadığına” karar vermiştir.

9. Başvurucu anılan kararakarşı itiraz yasa yoluna başvurmaksızın 11/3/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesinebireysel başvuruda bulunmuştur.

10. İstanbul Anadolu 1. AğırCeza Mahkemesi 9/4/2014 tarih ve E.2013/191, K.2014/156 sayılı kararı ilebaşvurucunun kasten öldürme suçundan toplam 16 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına,6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan beraatına ve tahliyesine karar vermiştir.

11. Temyiz üzerine dosya Yargıtaya gönderilmiş olup, dava hâlen temyiz aşamasındaderdesttir.

B. İlgiliHukuk

12. 4/12/2004 tarih ve 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesi şöyledir:

“ (1) Kuvvetlisuç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedenininbulunması halinde, şüpheli veya sanıkhakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesibeklenen ceza veya güvenlik tedbiriile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.

 (2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklamanedeni var sayılabilir:

 a) Şüpheli veya sanığın kaçması,saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.

 b) Şüpheli veya sanığın davranışları;

 1. Delilleri yok etme, gizleme veyadeğiştirme,

 2. Tanık, mağdur veya başkalarıüzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,

 Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.

 (3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:

 a) 26.9.2004 tarihlive 5237 sayılı Türk Ceza Kanunundayer alan;

 ...

 2. Kasten öldürme (Madde 81, 82, 83),

 ...”

13. 5271 sayılı Kanun’un 102.maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çokiki yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde,gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üçyılı geçemez.”

14. 26/9/2004 tarihli 5237sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesi şöyledir:

“(1) Bir insanıkasten öldüren kişi, müebbet hapiscezası ile cezalandırılır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 30/12/2014tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 11/3/2014 tarih ve 2014/3798numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

 A. Başvurucununİddiaları

16. Başvurucu, suçluluğuhakkında yeterli şüphe bulunmamasına rağmen, yirmi bir ay süre ile tutuklukaldığını, tutuklama gerekçelerinin ilgili ve yeterli olmadığını veduruşmalarda yapılan tutukluluğa dair değerlendirmeye ilişkin olarak savunmahakkının kısıtlandığını belirterek, kişi özgürlüğü ve güvencesinin korunmasınailişkin Anayasa'nın 19. ve 38. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş vetahliye ile tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17. Anayasa Mahkemesi, olaylarınbaşvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp, olay veolguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Bu nedenle başvurucununiddiaları Anayasa'nın 19. maddesinde düzenlenen kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıkapsamında değerlendirilmiştir.

18. Anayasa’nın 148. maddesininüçüncü fıkrası şöyledir:

 “... Başvuruda bulunabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması şarttır.”

19. 30/3/2011 tarih ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un“Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasışöyledir:

 “İhlale neden olduğuileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari veyargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan öncetüketilmiş olması gerekir.”

20. Anayasa Mahkemesine bireyselbaşvuru, ikincil nitelikte bir hukuk yoludur. Bu nedenle, kanunlarda yer alanidari ve yargısal başvuru yollarının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olmasıgerekir (B. No: 2012/363, 5/3/2013, § 17).

21. Devam eden tutukluluğunhukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılan bireysel başvurularda şikâyetlerintemel amacı, tutukluluğun hukuka aykırı olduğunun ya da devamını haklı kılansebep veya sebeplerin bulunmadığının tespitidir. Bu tespit yapıldığı takdirdebuna bağlı olarak ilgilinin tutukluluk halinin devamına gerekçe olarakgösterilen hukuki sebeplerin varlığı sona erecek ve böylece kişinin serbestkalmasının yolu açılabilecektir. Dolayısıyla belirtilen nedenlerle ve serbestbırakılmayı temin edebilecek bir karar alma amacıyla yapılacak bireyselbaşvuruların, olağan kanun yolları tüketilmek şartıyla, tutukluluk hali devamettiği sürece yapılabilmesi mümkündür (B. No: 2012/726, 2/7/2013, § 30).

22. “Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma” durumunda,tutukluluğun kanuni olmadığı veya tutukluluğun devamına ilişkin kararlarınilgili ve yeterli olmadığı iddiasıyla yapılacak bireysel başvurunun ilk dereceyargılaması devam ederken tutukluluğun devamına karar verilen her aşamadabaşvuru yolları tüketildikten sonra veya serbest bırakılmadan itibaren başvurusüresi içinde yapılması gerekir (B. No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28).

23. Somut olayda, başvurucututuklu olarak yargılandığı İstanbul Anadolu 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2013/191sayılı dosyasında 19/2/2014 tarihinde verilen tutukluluğun devamı kararınakarşı itiraz kanun yoluna başvurmaksızın, tutukluluğun kanuni olmadığı vetutukluluğun devamına ilişkin kararların ilgili ve yeterli olmadığı şikayetiylebireysel başvuruda bulunmuştur. Buna göre başvurucunun, 11/3/2014 tarihlibireysel başvurusu ile ilgili olarak bu başvurudan önce kanun yollarınıtüketmediği sonucuna varılmıştır.

24. İlk derece mahkemesindekiyargılama devam ederken tutukluluğun devamına karar verilen her aşamada başvuruyolları tüketildikten sonra bireysel başvuru yapılabileceği dikkate alındığındabireysel başvuru formunda belirtilen ve incelemeye esas alınan 19/2/2014tarihli duruşmada verilen karar yönünden olağan başvuru yollarınıntüketilmediği sonucuna varılmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle,başvuru konusu ile ilgili olarak kanunda öngörülmüş yargısal başvuru yollarınıntamamı tüketilmeden bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından başvurunun diğerkabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “başvuru yollarının tüketilmemiş olması”nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

 V. HÜKÜM

Açıklanangerekçelerle;

Başvurunun“başvuru yollarının tüketilmemiş olması”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 30/12/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy