Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - MURAT ÇEVİK (3) Başvurusuna İlişkin Karar - 25/6/2015

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Gökçe GÜLTEKİN

Başvurucu

:

Murat ÇEVİK

Vekili

:

Av. Gökçe GARİPCAN OCAK

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, okul aile birliğinden kiralanan kantinin kirasıiçin katma değer vergisi (KDV) tevkifatı yapılmadığıgerekçesiyle resen tarh edilen KDV ve kesilen vergi zıyaı cezası aleyhineaçılan davaların reddedilmesi nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarınınihlali iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 17/12/2013 tarihinde İstanbul Bölge İdareMahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemedebaşvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı tespitedilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 30/1/2015 tarihinde,kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetleşöyledir:

5. Başvurucu, Edremit ilçesi Akçay beldesi Naim Süleymanoğluİlköğretim Okulunda bulunan, okul aile birliğinden kiraladığı kantiniişletmekte iken 2005 yılı 1., 9., 10., 11. ve 12. vergilendirme dönemlerindekira ödemesinden KDV tevkifatı yapmadığı gerekçesiylehakkında resen tarh edilen KDV ve kesilen vergi zıyaı cezasına karşı BalıkesirVergi Mahkemesinde dava açmıştır.

6. Mahkemenin, 11/5/2011 tarihli ve E.2010/818, K.2011/507sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmesi üzerine Edremit Vergi DairesiMüdürlüğünce başvurucu hakkında 22/9/2011 tarihli ödeme emri düzenlenmiştir.

7. İtiraz üzerine, Bursa Bölge İdare Mahkemesinin 27/9/2011tarihli ve E.2011/1866, K.2011/2096 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesininkararı onanmıştır.

8. Karar düzeltme istemi, aynı Mahkemenin 18/1/2012 tarihlive E.2011/2795, K.2012/160 sayılı ilamıyla reddedilmiştir.

9. Başvurucu, anılan ödeme emrinin iptali istemiyleBalıkesir Vergi Mahkemesinde dava açmış, Mahkemenin 21/11/2012 tarihli veE.2012/21, K.2012/833 sayılı kararıyla; 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 58. maddesinde, kendisine ödemeemri tebliğ olunan kişinin, borcu olmadığı, borcunu kısmen ödediği veyaborcunun zamanaşımına uğradığı iddialarıyla tebliğden itibaren yedi güniçerisinde idari dava açabileceğinin hükme bağlandığını; uyuşmazlık konusuödeme emrinin, Balıkesir Vergi Mahkemesinin 11/5/2011 tarihli ve E.2010/818,K.2011/507 sayılı kararının uygulanmasını teminen,vergi miktarı ve nevi olarak anılan Mahkeme kararına ve usulüne uygun olarakdüzenlendiği anlaşıldığından, ödeme emrinde hukuka aykırılığın bulunmadığıbelirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

10. İtiraz üzerine, Bursa Bölge İdare Mahkemesinin 18/4/2013tarihli ve E.2013/1132, K.2013/1412 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesininkararı onanmıştır.

11. Karar düzeltme istemi, aynı Mahkemenin 26/9/2013 tarihlive E.2013/2883, K.2013/3012 sayılı ilamıyla reddedilmiştir.

12. Karar, başvurucuya 18/11/2013 tarihinde tebliğedilmiştir.

13. Başvurucu, 17/12/2013 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.

B. İlgiliHukuk

14. 6183 sayılı Kanun’un “Ödemeemrine itiraz” kenar başlıklı 58. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:

 “Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığıveya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihindenitibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergiitiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtirazın şekli, incelenmesi veitiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 25/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucunun 17/12/2013 tarihli ve 2013/9505 numaralı bireysel başvurusuincelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu, okul aile birliğinden kiraladığı kantiniişletmekte iken 2005 yılı 1., 9., 10., 11. ve 12. vergilendirme dönemlerindekira ödemesinden KDV tevkifatı yapmadığı gerekçesiylehakkında resen tarh edilen KDV’ye ve kesilen vergi zıyaı cezasına karşı açtığıdavanın Danıştayın yerleşik içtihadına aykırı olarakreddedildiğini, okul aile birliklerinden kantin kiralama işlemlerinin KDV'denistisna tutulduğunu, anılan Mahkeme kararının icra edilmesi amacıyla EdremitVergi Dairesi Müdürlüğünce hakkında düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyleBalıkesir Vergi Mahkemesinde açtığı davada okul aile birliklerinden kantinkiralama işlemlerinin KDV'den istisna tutulduğuna ilişkin Danıştayınyerleşik içtihadının dikkate alınmadığını, ödeme emrine konu borcun tahsilinedeniyle cebri icra tehdidi altında bulunduğunu belirterek, Anayasa'nın 10.maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesinin ve 35. maddesindedüzenlenen mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

17. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurucunun,2005 yılı 1., 9., 10., 11. ve 12. vergilendirme dönemlerinde kira ödemesindenKDV tevkifatı yapmadığı gerekçesiyle hakkında resentarh edilen KDV’ye ve kesilen vergi zıyaı cezasına karşı Balıkesir VergiMahkemesinde açtığı davanın, Danıştayın yerleşikiçtihadına aykırı olarak reddedildiğini, Balıkesir Vergi Mahkemesinin kararınınicra edilmesi amacıyla Edremit Vergi Dairesi Müdürlüğünce hakkında düzenlenenödeme emrinin iptali istemiyle aynı Mahkemede açtığı dava sonucunda verilenkarar nedeniyle Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlikilkesinin ve 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürdüğü anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun ihlal iddialarınailişkin nitelendirmesi ile bağlı olmayıp hukuki nitelendirmeyi kendisi yapar.Başvurucunun iddialarının temel olarak yargılama sürecine ve sonucuna ilişkinolduğu, bu nedenle adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiğineticesine varılmıştır. Başvurucunun, hakkında resen tarh edilen KDV’ye vekesilen vergi zıyaı cezasına karşı Balıkesir Vergi Mahkemesinde açtığıE.2010/818 sayılı davanın Danıştayın yerleşikiçtihadına aykırı olarak reddedildiği iddiası ise ayrıca değerlendirilmiştir

a. Balıkesir Vergi Mahkemesinin E.2010/818 sayılıDava Dosyasında Yürütülen Yargılama Yönünden

18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un geçici 1. maddesinin (8)numaralı fıkrası şöyledir:

 "Mahkeme,23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhineyapılacak bireysel başvuruları inceler."

19. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zamanbakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup, Mahkeme, ancak butarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireyselbaşvuruları inceleyebilir. Niteliği itibarıyla kamu düzenine ilişkin olan bubaşvuru şartını taşımayan bireysel başvuruların incelenebilmesi mümkündeğildir.

20. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesinbir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekildeuygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin gereğidir (Zafer Öztürk, B. No. 2012/51, 25/12/2012, § 18).

21. Başvuru konusu olayda, başvurucu, okul aile birliğindenkiraladığı kantini işletmekte iken 2005 yılı 1., 9., 10., 11. ve 12.vergilendirme dönemlerinde kira ödemesinden KDV tevkifatıyapmadığı gerekçesiyle hakkında resen tarh edilen KDV’ye ve kesilen vergi zıyaıcezasına karşı Balıkesir Vergi Mahkemesinde açtığı davanın Danıştayınyerleşik içtihadına aykırı olarak reddedildiğini, okul aile birliklerindenkantin kiralama işlemlerinin KDV'den istisna tutulduğunu, mülkiyet ve adilyargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

22. Başvurucu tarafından 2005 yılı 1., 9., 10., 11. ve 12.vergilendirme dönemlerinde kira ödemesinden KDV tevkifatıyapmadığı gerekçesiyle hakkında resen tarh edilen KDV’ye ve kesilen vergi zıyaıcezasına karşı Balıkesir İdare Mahkemesinde açılan dava, Mahkemenin 11/5/2011tarihli kararıyla reddedilmiş, itiraz üzerine, Bursa Bölge İdare Mahkemesinin27/9/2011 tarihli ve E.2011/1866, K.2011/2096 sayılı ilamıyla karar onanmıştır.Karar düzeltme isteminin 18/1/2012 tarihinde reddedilmesi üzerine aynı tarihtekesinleşmiştir. Bu durumda başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesininyetkisi dışında kalmaktadır.

23. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu kararın 23/9/2012tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından başvurunun bu kısmının,diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Balıkesir Vergi Mahkemesinin E.2012/21sayılı Dava Dosyasında Yürütülen Yargılama Yönünden

24. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

 “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargımercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanmahakkına sahiptir.”

25. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

 “Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlardainceleme yapılamaz.”

26. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasışöyledir:

 “Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğinekarar verebilir.”

27. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğinekarar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncüfıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilenkanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireyselbaşvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

28. Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derece mahkemeleriönünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derecemahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olupolmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derecemahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzdaaçık bir takdir hatası içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvurukapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede, kanunyolu şikâyeti niteliğindeki başvurular açıkça keyfilik bulunmadıkça AnayasaMahkemesince incelenemez (Muhammet Kaplan, B.No: 2013/1586, 18/9/2013, § 21).

29. Başvurucu, okul aile birliğinden kiraladığı kantiniişletmekte iken 2005 yılı 1., 9., 10., 11. ve 12. vergilendirme dönemlerindekira ödemesinden KDV tevkifatı yapmadığı gerekçesiylehakkında resen tarh edilen katma değer vergisine (KDV) ve kesilen vergi zıyaıcezasına karşı Balıkesir Vergi Mahkemesinde açtığı davanın reddedilmesiüzerine, Edremit Vergi Dairesi Müdürlüğünce hakkında 22/9/2011 tarihli ödemeemrinin düzenlendiğini, anılan ödeme emrinin iptali istemiyle aynı Mahkemedeaçtığı davanın hukuka aykırı olarak reddedildiğini ileri sürmüştür.

30. Mahkemenin 21/11/2012 tarihli ve E.2012/21, K.2012/833sayılı kararıyla; 6183 sayılı Kanun’un 58. maddesinde, kendisine ödeme emritebliğ olunan kişinin, borcu olmadığı, borcunu kısmen ödediği veya borcununzamanaşımına uğradığı iddialarıyla tebliğden itibaren yedi gün içerisinde idaridava açabileceğinin hükme bağlandığı, uyuşmazlık konusu ödeme emrinin BalıkesirVergi Mahkemesinin 11/5/2011 tarihli kararının uygulanmasını teminen, vergi miktarı ve nevi olarak anılan Mahkemekararına ve usulüne uygun olarak kesinleşmiş kamu alacağının takibi amacıyladüzenlendiği anlaşıldığından, ödeme emrinde hukuka aykırılığın bulunmadığıbelirtilerek, davanın reddine karar verilmiştir.

31. Mahkemenin gerekçesi vebaşvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün esas itibarıylayargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

32. Başvurucu, yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğudeliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığına, kendi delillerini veiddialarını sunma olanağı bulamadığına, karşı tarafça sunulan delillere veiddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığına ya dauyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının Derece Mahkemesitarafından dinlenmediğine ilişkin bir bilgi ya da kanıt sunmadığı gibi Derece Mahkemelerininkararlarında bariz takdir hatası veya açık keyfilik oluşturan herhangi birdurum da tespit edilememiştir.

33. Açıklanan nedenlerle,başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğindeolduğu, Derece Mahkemelerinin kararlarının bariz takdir hatası veya açıkkeyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanangerekçelerle;

A. Başvurucunun,

1.Balıkesir Vergi Mahkemesinin E.2010/818 sayılı dava dosyasında yürütülenyargılamaya ilişkin iddialarının “zamanbakımından yetkisizlik”,

2. BalıkesirVergi Mahkemesinin E.2012/21 sayılı dava dosyasında yürütülen yargılamanınsonucu itibarıyla adil olmadığı yönündeki iddiasının "açıkça dayanaktanyoksun olması",

nedenleriyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

25/6/2015tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy