TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MURAT MANDALI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/4491)
Karar Tarihi: 17/3/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucu
:
Murat MANDALI
Vekili
:
Av. Çetin BAYDEMİR
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, 20/11/2000tarihinde Bakırköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının makulsürede sonuçlanmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlali iddiası ile ilgilidir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 19/6/2013 tarihindeBakırköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yöndenyapılan ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumununbulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm BirinciKomisyonunca 20/9/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına ve dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından27/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesininbirlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru konusu olay veolgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.Adalet Bakanlığının 15/5/2015 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin öncekikararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüşsunulmayacağı bildirilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu, 20/11/2000tarihinde Bakırköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde, otobüs ile şehirlerarasıyolculuk ettiği sırada meydana gelen trafik kazasında yaralandığını belirterek,otobüs şirketi ve sigorta şirketi aleyhine tazminat davası açmıştır.
8. İlk Derece Mahkemesi,18/10/2006 tarihli ve E.2000/813, K.2006/314 sayılı kararı ile davanın kısmenkabulüne hükmetmiş, bu karar, temyiz incelemesi sonucu Yargıtay 11. HukukDairesinin, 3/3/2008 tarihli ve E.2007/812, K.2008/2558 sayılı ilamı ilebozulmuştur.
9. Bozmaya uyularak yapılanyargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesi, 3/6/2011 tarihli ve E.2008/226,K.2011/214 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne hükmetmiş, temyizincelemesi sonucu Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 26/11/2012 tarihli veE.2011/12536, K.2012/19113 sayılı ilamı ile kararı onamış, taraflarca karardüzeltme yoluna başvurulmaksızın karar kesinleşmiştir.
10. Onama ilamı başvurucuya21/5/2013 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 19/6/2013 tarihinde bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
11. Mahkemenin 17/3/2016 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 19/6/2013 tarihli ve 2013/4491 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
12. Başvurucu, 20/11/2000tarihinde açtığı tazminat davasının makul sürede sonuçlandırılmadığınıbelirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, maddi vemanevi tazminat talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
13. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesisonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine kararverilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurununkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
14. Başvurucu, 20/11/2000 tarihinde açtığı tazminat davasınınmakul sürede sonuçlandırılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
15. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makulsürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusuyapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adilyargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadakiyargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanınkaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindekitutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatininniteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 34–64).
16. Başvuru konusu olayda,Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan tazminat davasının söz konusu olduğugörülmekle, 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen vemedeni hak ve yükümlülükleri konu alan somut yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı kararabağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 50) bu tarihsomut başvuru açısından, 20/11/2000tarihidir.
17. Sürenin bitiş tarihi ise,çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihiolup (GüherErgun ve diğerleri, § 52), somut başvuru açısından söz konusu tarih ise İlk DereceMahkemesi kararının Yargıtay 11. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği26/11/2012 tarihidir.
18. Başvuruya konu yargılamasürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusunun trafik kazası sonucu yaralanmanedeniyle açılan tazminat istemine ilişkin olduğu, davanın 20/11/2000 tarihindeaçıldığı ve son olarak 3/6/2011 tarihinde verilen kararın Yargıtay 11. HukukDairesinin 26/11/2012 tarihli ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
19. Başvuruya konu tazminatdavasının hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterlerdikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğu anlaşılmıştır. Bununlabirlikte başvurucunun da tutum ve davranışlarıyla ve usulihaklarını kullanırken özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemliölçüde sebep olduğu da söylenemez. Dolayısıyla somut başvuru açısından farklıkarar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı ve on iki yılı aşkın birsürede tamamlanan yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğusonucuna varılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden
21. Başvurucu, adil yargılanmahakkının ihlal edilmesi nedeniyle 9.600,00 Euro manevi ve 2.500,00 Euro madditazminat ile lehine yargılama masraflarına hükmedilmesini talep etmiştir.
22. 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin(2) numaralı fıkrasında, Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesihalinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerdebaşvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.
23. Bu doğrultuda başvurucununtarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin on iki yılı aşkın yargılama süresi nazaraalındığında, yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlaltespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net20.700,00 TL manevi tazminatödenmesine karar verilmesi gerekir.
24. Başvurucu tarafından madditazminat talebinde bulunulmuş olmakla beraber, tespit edilen ihlal ile iddiaedilen maddi zarar arasında illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından,başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
25. Başvurucu tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler uyarıncatespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam1.998,35 TLyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurucunun,
1.Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiasının KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
B. Başvurucuya net 20.700,00 TLmanevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucunun tazminata ilişkin diğer taleplerininREDDİNE,
C. Başvurucu tarafından yapılan198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TLyargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin, kararıntebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibarendört ay içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sonaerdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,
17/3/2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.