TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MURAT TURHAN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/12517)
Karar Tarihi: 25/10/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Murat TURHAN
Vekili
:
Av. Osman ÇİMEN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, delil toplanması taleplerinin gerekçesizreddedilmesi ve haksız yere mahkûmiyet kararı verilmesi nedenleriyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/7/2014 tarihindeyapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Niğde Belediyesi (Belediye) tarafından 29/5/2008tarihinde, 800 ton 70/100 asfalt, 170 ton astar malzemesi alım işi ihalesiyapılmıştır.
9. Başvurucu, o tarihte fen işlerinden sorumlu belediye başkanyardımcısı olarak görev yapmaktadır.
10. İçişleri Bakanlığı mülkiye müfettişlerince tanzim edilen 26/11/2008 tarihli raporda, Niğde Belediyesince 29/5/2008tarihinde ihalesi yapılan alım işinde ihale teknik şartnamesine aykırı olarak Tüpraş ürün çıktı belgesi olmayan ürünler teslim alınarakBelediyenin zarara uğratıldığı iddia edilmiştir. Buna ilişkin evrak, ilgililerhakkında soruşturma yapılması için Niğde Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
11. Niğde Cumhuriyet Başsavcılığı 29/5/2009tarihli iddianamesiyle başvurucunun ihale kapsamındaki işin yönetim, kontrol vedenetiminde sorumlu olduğu gerekçesiyle hakkında görevi kötüye kullanmasuçundan Niğde 1. Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası açmıştır.
12. Niğde 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 5/6/2009tarihli kararıyla eylemin ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturabileceğindenbahisle görevsizlik kararı verilmiştir.
13. Niğde Ağır Ceza Mahkemesince yürütülen yargılamada eylemin "şartnamede belirlenen şartlara uygun olmayanmalın kabul edilmesi nedeniyle edimin ifasına fesat karıştırma suçunuoluşturduğu" gerekçesiyle başvurucu ve diğer sanıklara eksavunma hakkı tanınmıştır.
14.16/9/2011 tarihli duruşma tutanağının ilgili kısmı şöyledir:
"Celse arasında Belediye Başkanlığı’namüzekkere yazılarak sanıkların suç tarihindeki görevlerinin ne olduğu, neşekilde istihdam edildikleri ve iddianamede belirtilen ihaleye ilişkin muayenekabul komisyonunda bulunup bulunmadıklarının sorulmuş olduğu, BelediyeBaşkanlığınca da yazımıza cevap verilerek olay tarihinde ...sanık Murat Turhan’ın ise fen işleri müdürlüğündensorumlu başkan yardımcısı olduğunun bildirilmiş olduğu görül[müştür.]"
15. Niğde Ağır Ceza Mahkemesinin 2/11/2011tarihli ve E.2010/229, K.2011/269 sayılı kararıyla edimin ifasına fesat karıştırmasuçundan başvurucunun 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına kararverilmiştir.
16. Mahkûmiyet kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Niğde Belediyesi tarafından 29/05/2008 tarihinde yapılan 800 ton 70/100 asfalt, 170 tonMC-30 Astar Bitüm malzemesi alım işiihalesini Y...Petrol İnş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. isimli firmanın kazandığı, ... ihale teknik şartnamesinde ihale konusu malın Tüpraş çıkışlı olmasının gerektiği yazılı olduğu haldeteslim alınan malların Tüpraş çıkışlı olduğuna dairbelge ibraz edilmeden ve tankerler mühürsüz olmasına rağmen yapılan işin heraşamasında yönetim, kontrol ve denetiminde sorumlu olan sanıklardan A. veBelediye başkan yardımcısı sanık Murat'ın teknik şartnameye aykırı hareketettikleri, muayene ve kabul komisyonu başkanı olan sanık B.D. ile komisyonüyeleri olan sanık A.A. ve Ş.A.'nın ihaleye konumalın Türkiye Rafineri A.Ş. ürünü olması gerekirken bunu kanıtlayacak Tüpraş ürün çıktı belgesi olmayan ürünleri kabul ettikleri,Ş.A. hakkında herhangi bir kamu davasının açılmamış olduğu, kovuşturmaya yerolmadığına dair bir kararın da verilmediği, Ş.A.'nınmuhakkike verdiği ifadesinde tankerlerin Tüpraşbelgesi olmadığını sanık A.ya söylediklerini, onun da"kabul edin" dediği için Tüpraş çıktısıbelgesi olmayan tankerleri kabul ettiğini belirttiği, söz konusu belediyetarafından daha önceki yıllarda da asfalt alımının yapılmış olduğu, daha öncekiyıllarda tankerlerin mutlaka mühürlü olmasına ve şoförlerinde de Tüpraş çıktısı belgesi bulunmasına rağmen dava konusuihalenin Y... Petrol İnş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. tarafındankazanılmasından sonra şartnamenin açık hükmüne rağmen Tüpraşçıktısı belgesi bulunmayan mühürsüz tankerlerin kabul edildiği, hangieylemlerin ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturduğunun TCK nun 235. maddesinde tahdidi olarak sayıldığı, sanıklarıneylemlerinin bu suçu oluşturmadığı, sanıkların eylemlerinin TCK nun 236. maddesinde belirtilen şartnamede belirlenenşartlara uygun olmayan malın kabul edilmesi nedeniyle edimin ifasına fesatkarıştırma suçunu oluşturduğu anlaşıldığından bu suçtan sanıklara ek savunmahakkı verilerek sanıkların bu suçtan cezalandırılmalarına karar vermek gerekmişve sanıklar hakkında aşağıdaki hüküm kurulmuştur."
17. Başvurucu ve katılan tarafından hükmün temyiz edilmesiüzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 21/4/2014 tarihlive E.2014/2912, K.2014/4375 sayılı kararıyla hüküm onanmıştır.
18.Başvurucu, anılan karardan 10/7/2014tarihinde haberdar olduğunu belirtmiştir.
19. Başvurucu 24/7/2014 tarihindebireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
20. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılıTürk Ceza Kanunu'nun 236. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"Aşağıdaki fiillerin hileli olarakyapılması hâlinde, edimin ifasına fesat karıştırılmış sayılır:
...
d) Yapım ihalelerinde eserin veya kullanılanmalzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veyaniteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi.
..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
21. Mahkemenin 25/10/2017tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Silahların Eşitliğiİlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia
22. Başvurucu, söz konusu ihale süreciyle ilgili yetki vesorumluluğunun neler olduğunun Belediyeden sorulması ve bilirkişi raporualınması istemlerinin Mahkeme tarafından gerekçesiz biçimde reddedildiğinibelirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca başvurucunun başvuru konusuolaylara ilişkin iddialarını açıklama, dayanılan Anayasa hükmünün ihlaledildiğine dair hukuki iddialarını kanıtlama, bireysel başvuru kapsamındakihaklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçelerive delilleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır (S.S.A., B. No:2013/2355, 7/11/2013, § 38; Veli Özdemir,B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
24. Başvuruya konu ihlal iddiasıyla ilgili deliller sunarakihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneğinibaşvuru dilekçesine ekleme sorumluluğunun başvurucuya ait olmasına rağmenbaşvurucu, taleplerinin Mahkemece gerekçesiz olarak reddedildiğine ilişkin iddialarınıtemellendirmemiştir. Bir başka ifadeyle hangi tarihli dilekçeyle veya hangitarihli celsede Belediyeye yazı yazılması ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasıyönünde Mahkemeden talepte bulunulduğuna ilişkin deliller Anayasa Mahkemesinesunulmamıştır. Mahkemenin anılan taleplerle ilgili verdiği karar da başvuruformuna eklenmemiştir. Kaldı ki başvurucunun talebiyle ilgili olarak Belediyeyeyazı yazıldığı da görülmektedir (bkz. § 14).
25. Başvurucu, ayrıca hakkında 5237 sayılı Kanun'un 236.maddesinin hangi fıkrasından hüküm kurulduğunun gösterilmemesi sebebiylesavunma hakkının kısıtlandığını ileri sürmüştür.
26. Gerekçeli kararın hüküm kısmında, başvurucu hakkında 5237sayılı Kanun'un 236. maddesinin hangi fıkrasından hüküm kurulduğuanlaşılmamaktadır. Ancak hükmün gerekçe kısmında başvurucunun 5237 sayılıKanun'un 236. maddesinin (2) numaralı fıkrasında (d) bendinde belirtilen "şartnamede belirtilen şartlara uygun olmayanmalların kabul edilmesi eylemi" nedeniyle cezalandırıldığıgörülmektedir.
27. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Yargılamanın SonucununAdil Olmadığına İlişkin İddia
28. Başvurucu; malın kabul edilmesine ve bedelin ödenmesine dairhiçbir belgede kendi imzasının bulunmadığını, 2 No.lu hak edişin yapıldığıtarihte yıllık izinde olduğunu beyan etmesine rağmen bu konunun karardatartışılmadığını, delillerin yanılgılı şekilde değerlendirilmesi sonucu mahkûmedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
29. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmamasıbireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvurukapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veyaaçık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bukapsamda değildir (Ahmet Sağlam,B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
30. Somut olayda Niğde Ağır Ceza Mahkemesince yapılanyargılamada, başvurucunun işin her aşamasında yönetim, kontrol ve denetimindesorumlu olduğu ve şartnameye aykırı malları kabul ederek edimin ifasına fesatkarıştırma suçunu işlediği tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmeksuretiyle karar verilmiştir. Başvurucunun iddialarının derece mahkemesitarafından delillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet olmadığınave esas itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu görülmektedir. Yapılanyargılamada, Mahkemenin ve Yargıtayın kararında bariztakdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturanherhangi bir durum da tespit edilmemiştir.
31. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarınınyukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğusonucuna varıldığından başvurunun bu kısmınınaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğunakarar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 25/10/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.