TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MURAT EREN BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/2459)
Karar Tarihi: 3/12/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Murat EREN
Vekili
:
1. Av. Hüseyin ERSÖZ
2. Av. Şahin POLAT
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru; yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmamasınedeniyle makul sürede yargılanma hakkının, temyiz itirazları hakkında birdeğerlendirme yapılmaksızın onama kararı verilmesi ve esaslı iddialarındeğerlendirilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının, daha önce beraat kararıverilen aynı eylemle ilgili olarak sonradan mahkûmiyet kararı verilmesinedeniyle aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkının ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 3/2/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
6. (Kapatılan) Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinin(Mahkeme) E.2006/159, K.2012/150 sayılı kararıyla başvurucu hakkında izinsizpatlayıcı madde bulundurma ve nakletme suçundan hapis ve adli para cezası ilecezalandırılmasına karar verilmiştir.
7. Anılan hüküm, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 25/12/2014tarihli kararıyla ile onanmıştır.
8. Bireysel başvuru sonrasında başvurucu vekili,başvurucu hakkındaki yargılamanın yenilenmesini ve cezalarının infazlarınındurdurulmasını talep etmiştir.
9. Başvurucu müdafiinin talebi (kapatılan) Ankara 11.Ağır Ceza Mahkemesinin E.2006/159, K.2012/150 sayılı ek kararıyla kabuledilmiştir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
10. Mahkemenin 3/12/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucununİddiaları
11. Başvurucu, yargılamanın makul süredesonuçlandırılmaması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
12. Bireysel başvuru yapıldıktan sonra 31/7/2018 tarihlive 30495 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 25/7/2018 tarihlive 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupaİnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek SuretiyleÇözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.
13. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
14. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı yada yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkinyolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlamakapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğinitartışmıştır (Ferat Yüksel, §§ 27-36).
15. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuruyolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlamasınedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarınamakul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı vetazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (FeratYüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilkbakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma veyeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Adalet Bakanlığı TazminatKomisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesininbireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararakbaşvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararıvermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
16. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.
17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğerkabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Diğer İhlalİddiaları
1. Başvurucununİddiaları
18. Başvurucu, hakkında yürütülen ceza yargılamasındaYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sunulan bozma yönündeki görüşler vebaşvurucunun temyiz itirazları hakkında bir değerlendirme yapılmaksızın onamakararı verildiğini ileri sürülmüştür. Başvurucu ayrıca kararı onayan Yargıtay üyelerininbağımsız ve tarafsız şekilde karar vermediklerini ve aynı suçtan iki kezyargılanıp cezalandırıldığını iddia etmiştir.
2. Değerlendirme
19. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarıncabireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletintüm organlarının anayasal ödevi olup, bu ödevin yerine getirilmemesi nedeniyleortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamlarıngörevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarınınöncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafındandeğerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman veCennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).
20. Somut olayda başvurucu hakkında verilmiş olan karar,temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 25/12/2014 tarihlikararıyla onanarak kesinleşmiştir. Ancak başvurucunun bireysel başvurudan sonraolağanüstü kanun yolu niteliğinde olan yargılamanın yenilenmesi talebiylekararı veren mahkemeye yaptığı başvuru kabul edilmiştir.
21. Yargılamanın yenilenmesi, olağanüstü bir kanun yoluolarak düzenlenmişse de mahkemece yargılamanın yenilenmesine karar verilmesihâlinde yapılacak duruşma sonucunda dava hakkında yeniden hüküm verilecektir.Anılan hükme karşı kanun yollarına başvurulması imkânı da bulunmaktadır.Dolayısıyla bu süreçte adil yargılanma hakkına yönelik ihlal iddialarınınöncelikle derece mahkemelerince incelenmesinin beklenilmesi AnayasaMahkemesinin ikincil nitelikteki rolüne uygun olacaktır(benzer yöndeki karariçin bkz. Orhan Eren, B. No: 2014/3003, 9/3/2017, § 34).
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuruyollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA3/12/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.