TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MÜSLÜM AYTAÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/11845)
Karar Tarihi: 26/12/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Volkan ÇAKMAK
Başvurucu
:
Müslüm AYTAÇ
Vekili
:
Av. Dursun KARACA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, nakdi tazminat ödenmesi istemiyle açılan davadasağlık raporu dikkate alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanmahakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 15/7/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) emrinde uzman erbaşolarak görev yapmıştır.
7. Batman Jandarma Özel HarekatTaburunda görev yapmakta iken 2005 yılının Ağustos ayında katıldığı biroperasyon sonrası işitme duyusu yönünden rahatsızlandığını belirterek kışlarevirine müracaat eden başvurucu, Diyarbakır Asker Hastanesine sevk edilmiştir.
8. Diyarbakır Asker Hastanesi tarafından tanzim edilen22/11/2005 tarihli rapor ile başvurucu için işitme kaybı teşhisinde bulunulmuşve iş gücü kaybı olmadığı ifade edilmiştir. Aynı raporla işitme kaybının blas etkiyebağlı olabileceği gibi tek bir uzun namlulu silah atışından dakaynaklanabileceği belirtilmiştir.
9. Başvurucunun bu rapora itirazı üzerine sevk edildiği GülhaneAskerî Tıp Akademisi (GATA) tarafından düzenlenen 3/1/2006 tarihli rapor ile sol kulakta hafif düzeyde sensörinöralişitme azlığı, bilateral yüksek frekanslarda işitmekaybı tanısı yapılmış ve mevcutişitme kaybının ateşli silah yaralanmasından kaynaklandığının kesin tespitinintıbben mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
10. Takip eden süreçte Diyarbakır Asker Hastanesi tarafından23/6/2006 tarihli raporla işitme kaybı teşhisi yinelenmiş ve başvurucunun uzman erbaş olabileceği ancak komando olamayacağı yönündekarar alınmıştır.
11. 15/4/2008 tarihinde Beytepe AskerHastanesi tarafından başvurucu hakkında düzenlenen sağlık raporu ile sol kulakta hafif düzeyde işitme kaybı, bilateral yüksek frekanslara doğru artan sensörinal işitme kaybı tanısı yapılarakbaşvurucunun TSK bünyesinde görevyapamayacağına karar verilmiştir.
12. Bu rapor üzerine 30/3/2009 tarihinde başvurucunun TSK ileilişiği kesilmiştir.
13. Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen27/12/2013 tarihli özürlü sağlık kurulu raporu ile başvurucunun özür durumunagöre tüm vücut kaybı oranı %10 olarak saptanmıştır.
14. Başvurucu 17/1/2014 tarihli dilekçesi ile 3/11/1980 tarihlive 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarıncatazminat ödenmesi istemiyle Jandarma Genel Komutanlığına başvuruda bulunmuştur.
15. Jandarma Genel Komutanlığı 10/2/2014 tarihli yazısıyla,Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından rahatsızlığın görevin etkisi ile oluşupoluşmadığı yönünde yapılacak değerlendirmeden sonra nakdi tazminat talebininincelemeye alınacağını başvurucuya bildirmiştir.
16. Başvurucu bu sürecin ardından Askeri Yüksek İdareMahkemesinde (AYİM) nakdi tazminat ödenmemesi işleminin iptali ve nakditazminat ödenmesi talebiyle 20/3/2014 tarihinde dava açmıştır.
17. Dava süreci devam ederken GATA tarafından düzenlenen7/8/2014 tarihli sağlık raporunda, başvurucunun işitme kaybı rahatsızlığı veTSK bünyesinde görev alamayacağı hususlarının yanında işitme kaybının görevin neden ve etkisiyle oluştuğukanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
18. AYİM Üçüncü Dairesi 22/1/2015 tarihli kararı ile davayıreddetmiştir.
19. Ret gerekçesinde öncelikle 2330 sayılı Kanun'un amacınınbarışta güven ve asayişi korumakla, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle görevlipersonelin bu görev şartları dolayısıyla karşılaşacağı tehlike ve risknedeniyle koruma altına alınması olduğu hatırlatılmıştır. Askerî personelin2330 sayılı Kanun'da sayılan görevler dışında sakat kalmasının veyayaralanmasının Kanun kapsamında kabul edilmesinin mümkün olmadığı, aksi birkabul ile her asker şahsın vazifesi sırasında sakatlanması veya yaralanmasıhâlinde 2330 sayılı Kanun'dan yararlandırılması sonucunun doğacağı belirtilengerekçede, GATA tarafından 2005 yılının Ağustos ayında gerçekleşen operasyonsonrası düzenlenen 3/1/2006 tarihli raporda rahatsızlığın ateşli silahnedeniyle oluşup oluşmadığının tespitinin tıbben mümkün olmadığının tespit edildiği,olaydan dokuz yıl sonra düzenlenen 7/8/2014 tarihli raporun ise somut birolayla bağlantı kurmadığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda başvurucununrahatsızlığının 2005 yılının Ağustos ayındagerçekleşen operasyondan kaynaklandığına, bir başka ifadeyle görevin etkisiyleoluştuğuna ilişkin yeterli, kesin delilin bulunmadığı ifade edilerek retgerekçesi oluşturulmuştur.
20. Ret hükmüne yönelik karar düzeltme istemi Mahkemenin4/6/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
21. Başvurucu nihai kararı 19/6/2015 tarihinde tebellüğetmesinin ardından 15/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
22. 2330 sayılı Kanun 'un 1. maddesi şöyledir:
"Bu kanunun amacı; barışta güven veasayişi korumak, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle , trafik ve yol güvenliğiniveya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamakla görevli olanların ;Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığıve Emniyet Teşkilatında bulunan patlayıcı maddelerin incelenmesi, muhafazası,nakli, imha edilmesi ve zararsız hâle getirilmesi işlemlerindegörevlendirilenlerin bu görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsabile yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıklarıyaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya engelli hâle gelmeleri halindeödenecek nakdi tazminat ile birlikte bağlanacak aylığın ve bu yüzdenyaralanmaları halinde ödenecek nakdi tazminatın esas ve yöntemlerinindüzenlenmesidir."
23. 2330 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu kanun;
a) İçgüvenlik veasayişin korunması veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki veya trafik ve yolgüvenliğini sağlamak konularında görevlendirilen:
...
2. Silahlı Kuvvetler mensuplarını,
...
kapsar"
24. 2330 sayılı Kanun'un"Nakdi tazminat" kenar başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"Bu kanun kapsamına girenlerden;
...
b) Yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktanaciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği ile sürdürebilecek şekilde malül olanlara 200 katı, diğer engelli hâle gelenlere (a)bendinde belirtilen tutarın % 25'inden % 75'ine kadar,yaralananlara ise % 20'sini geçmemek üzere engellilik ve yaralanma derecesinegöre, nakdi tazminat ödenir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
25. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
26. Başvurucu; askerî görevin etkisi ile rahatsızlandığını,Mahkeme tarafından ilgili mevzuat ve konuya ilişkin sağlık raporları dikkatealınmadan karar verildiğini, ret hükmünün hukuka aykırı olduğunu belirterekadil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiğini ilerisürmektedir.
B. Değerlendirme
27. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Şikâyetlerin özü mahkeme tarafından hukukaaykırı karar verildiği iddialarına yönelik olduğundan şikâyetin yargılamanınsonucu itibarıyla adil olmadığı iddiası kapsamında değerlendirilmesi uygungörülmüştür.
28. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi,hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla ilgili varılansonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusuolamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkileden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikiçeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
29. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerekyukarıda belirtilen (bkz. § 19) gerekçe ile 22/1/2015 tarihinde hüküm kurulmuştur.
30. Yargılama sürecinde 7/8/2014 tarihli rapor değerlendirilmiş,ancak işitme kaybına sebep olduğu ileri sürülen olaydan uzun süre sonradüzenlenmesi ve somut bir vakayı işaret etmemesi nedeniyle başvurucununrahatsızlığı ile askerî görev arasındaki illiyet bağının tespiti için AYİMtarafından yeterli görülmemiştir. AYİM değerlendirmesini 3/1/2006 tarihliraporda yer verilen ifadelere (bkz. § 9) ve rahatsızlığın askerî görev sonucuoluştuğu yönünde kesin, yeterli delil sunulamadığı kanaatine dayandırmaktadır.Bu yorum ve değerlendirmeler, yukarıda anılan ilkeler (bkz. § 28) uyarıncauyuşmazlığı çözmekle görevli mahkemenin takdirinde olup bireysel başvurudadeğerlendirmeye konu edilemez.
31. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, delillerindeğerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup karardabariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturanbir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yoluşikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir..
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA26/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.