TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MUSTAFA EKİCİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13675)
Karar Tarihi: 8/9/2014
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Zehra Ayla PERKTAŞ
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör
:
Mehmet Sadık YAMLI
Başvurucu
:
Mustafa EKİCİ
Vekili
:
Av. Sabri ERGÜL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvurucu, 10/8/2014 tarihinde Cumhurbaşkanı seçilenRecep Tayyip Erdoğan’ın, seçim sonuçları 15/8/2014 tarihinde kesinleşmesinerağmen Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı görevinden ayrılmadığını, budurumda 27/8/2014 tarihinde bu partinin 1. Olağanüstü Kongresinin yapılmasınınhukuka aykırı olduğunu belirterek anayasal haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 21/8/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudanyapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesineticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.
3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
5. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, 10/8/2014 tarihinde 12.Cumhurbaşkanı seçilmiş, buna ilişkin mazbata Yüksek Seçim Kurulu (YSK)tarafından 15/8/2014 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığınaverilmiştir. Cumhurbaşkanı seçimi sonuçları yayımlanmak üzere Başbakanlığagönderilmiş, ancak sonuçlar başvuru tarihi itibarıyla Resmi Gazete’deyayımlanmamıştır.
6. Başvurucu, 18/8/2014 tarihinde Çankaya 4. İlçe SeçimKuruluna başvuruda bulunarak, Recep Tayyip Erdoğan’ın 10/8/2014 tarihinde 12.Cumhurbaşkanı olarak seçilmekle parti genel başkanlığının boşaldığını ve ilgilimevzuat uyarınca Adalet ve Kalkınma Partisi Olağanüstü Kongresinin 27/8/2014tarihinde yapılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kongre işlemlerinindurdurulmasına karar verilmesini istemiştir.
7. Çankaya 4. İlçe Seçim Kurulu, 19/8/2014 tarih ve 2014/185sayılı kararıyla başvuruyu reddetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmışöyledir:
“…Adalet ve Kalkınma Partisi 1. Olağanüstü Büyük Kongresinin27 Ağustos 2014 tarihinde toplayacağını belirten Ak Parti Genel BaşkanYardımcısı Teşkilat Başkanı Süleyman Soylu tarafından imzalı, 11/08/2014 havaleve kayıt tarihli başvuru yazısının 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 21.maddesinde öngörülen süreye uygun olduğu anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, anılan Kanun'un 21. maddesi, gözetimlegörevlendirdiği İlçe Seçim Kurulu Başkanı Hakimin görev ve yetkisini de açıkçabelirlemiş bulunmaktadır.
Sözü edilen 21. madde hükmüne göre hakimin yapacağı işsiyası parti tarafından verilen delege listesini inceleyip, onaylamaktan, yinesiyasi partinin düzenlediği gündem çerçevesinde seçim işlerini yapmaktan vegerek listelere gerekse seçim işlem ve tutanaklarına vaki itirazları kesinkarara bağlamaktan ibarettir. Sayılanlar dışında hakime verilmiş bir görev vetanınmış bir yetki mevcut olmadığı cihetle kongrenin hakim tarafından iptalitasarrufunun da yasal dayanağı yoktur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, talebin REDDİNE….”
B. İlgili Hukuk
8. Anayasa’nın 101. maddesinin dördüncü fıkrası ile 102.maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları şöyledir:
“Madde 101
…
Cumhurbaşkanıseçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir ve Türkiye Büyük Millet Meclisiüyeliği sona erer.
Madde 102
…
Cumhurbaşkanı görevebaşlayıncaya kadar görev süresi dolan Cumhurbaşkanının görevi devam eder.
Cumhurbaşkanlığıseçimine ilişkin usûl ve esaslar kanunla düzenlenir.”
9. 19/1/2012 tarih ve 6721 sayılı Cumhurbaşkanı SeçimiKanunu’nun 4. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile 20. maddesi şöyledir:
“Madde 4
…
(5) Cumhurbaşkanıseçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeliği sona erer.
Madde 20
(1) Cumhurbaşkanıseçiminin kesin sonuçları, Yüksek Seçim Kurulu tarafından Türkiye Büyük MilletMeclisi Başkanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Makamına bildirilir, kamuoyuna ilânedilir ve Resmî Gazetede yayımlanır.
(2) SeçilenCumhurbaşkanı adına, Yüksek Seçim Kurulu tarafından Cumhurbaşkanı seçildiğinedair bir tutanak düzenlenir. ”
10. 22/4/1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun14. ve 21. maddeleri.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 8/9/2014 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucunun 21/8/2014 tarih ve 2014/13675 numaralı bireysel başvurusuincelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
12. Başvurucu, Recep Tayyip Erdoğan’ın 10/8/2014 tarihindeCumhurbaşkanı seçildiğini ve buna ilişkin mazbatanın YSK tarafından 15/8/2014tarihinde TBMM Başkanlığına verildiğini, 15/8/2014 tarihi itibariyle BaşbakanRecep Tayyip Erdoğan’ın Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı görevininhukuken sona erdiğini, bu nedenle de ilgili mevzuat uyarınca Adalet ve KalkınmaPartisi 1. Olağanüstü Kongresinin 27/8/2014 tarihinde yapılmasının hukukaaykırı olduğunu, buna ilişkin başvurduğu ilçe seçim kurulundan bir sonuçalamadığını belirterek Anayasa’da güvence altına alınan siyasi faaliyettebulunma hakkı ile insan haklarına saygılı, demokratik bir hukuk devletindeyaşama hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve kongre işlemlerinindurdurulmasına karar verilmesini istemiştir.
B. Değerlendirme
13. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurunun,siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına dayandığıgörülmektedir. Başvurucu, her ne kadar insan haklarına saygılı, demokratik birhukuk devletinde yaşama hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmüş ise debaşvuruya konu iddiaların özü, üyesi olduğu partinin olağanüstü kongresininhukuka aykırı şekilde yapıldığı iddiası ile ilgilidir. Anayasa Mahkemesi,olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki tavsifi ile bağlı değildir. Busebeple başvurucunun bütün iddiaları siyasi faaliyette bulunma hakkıçerçevesinde değerlendirilmiştir.
14. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birininkamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesinebaşvurabilir. ...”
15. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin tarafolduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlaledildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.”
16. Belirtilen hükümlere göre, Anayasa Mahkemesine yapılanbir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamu gücü tarafındanihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasınınyanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ekprotokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve AİHS’in ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlaliiddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkündeğildir (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
17. AİHS'in Türkiye'nin taraf olduğu Ek 1 Nolu Protokolünün 3. maddesi şöyledir:
"Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organınınseçilmesinde halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlariçinde, makul aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhütederler."
18. Görüldüğü üzere AİHS kapsamında korunan siyasi hak,doğrudan yasama organının seçimi ile ilgilidir. Bu bağlamda başvurucunun üyesiolduğunu belirttiği bir siyasi partinin kongresinin hukuka aykırı şekildeyapıldığı yönündeki iddiası yasama organının seçimi ile ilgili olmadığındanAnayasa ve AİHS’in ortak koruma alanında yeralmamaktadır. Bu nedenle ileri sürülen ihlal iddiasının bireysel başvurukapsamında incelenmesi mümkün değildir.
19. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun başvuru dilekçesindeifade ettiği şekliyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hususlar, Anayasa ve AİHSile buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanınagirmediğinden, başvurunun “konu bakımındanyetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle, başvurunun “konu bakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 8/9/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.