TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
MUSTAFA MIRZA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/20459)
Karar Tarihi: 21/11/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
Yusuf Enes KAYA
Başvurucu
:
Mustafa MIRZA
Vekili
:
Av. Mübeccel PINARLIDAĞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, koşullu salıverilmenin geri alınması nedeniyle kişihürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
7.Başvurucu, Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/2/2007 tarihlive E.2002/51, K.2007/24 sayılı kararı ile 3/10/1997 tarihinde işlediğinitelikli yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından toplam 26 yıl8 ay hapis cezası ile cezalandırılmıştır.
8.Belirtilen kararda yağma suçuna ilişkin yirmi yıllık ceza,Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 25/2/2009 tarihli ve E.2008/17654, K.2009/4056sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.
9.Başvurucu hakkında Bursa Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen19/10/2009 tarihli ve 2009/1-380 sayılı müddetnamedebaşvurucunun koşullu salıverilme tarihinin 25/2/2009, bihakkın salıverilmetarihinin 19/9/2025 olduğu belirtilmiştir.
10. Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/10/2009 tarihli veMüt.2009/976 sayılı kararı gereğince, 21/12/2000 tarihli ve 4616 sayılı 23Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Davave Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun kapsamında 25/2/2009 tarihinden itibarengeçerli olmak üzere başvurucunun koşullu salıverilmesine karar verilmiştir.
11. Başvurucu, Karacabey Asliye Ceza Mahkemesinin 3/5/2011tarihli ve E.2010/763, K.2011/300 sayılı kararı gereğince 7/8/2010 tarihindeişlenen kasten basit yaralama ve hakaret suçlarından toplam 13 ay 47 gün hapiscezası ile cezalandırılmıştır.
12. Anılan karar, Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 22/1/2014 tarihlive E.2013/6139, K.2014/1919 sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.
13.Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 22/5/2014 tarihli ve 2014/613Değişik İş sayılı kararıyla, koşullu salıverilmesine karar verilen başvurucuhakkında Karacabey Asliye Ceza Mahkemesince verilen hapis cezalarına esassuçların denetim süresi içinde işlenmiş olması nedeniyle koşullu salıverilmeningeri alınmasına karar verilmiştir. Kararda suç tarihi olan 7/8/2010 ilebihakkın tahliye tarihi 19/9/2025 tarihi arasındaki sürenin aynençektirilmesine hükmedilmiştir.
14. Anılan karara yapılan itiraz, Bursa 2. Ağır CezaMahkemesinin 14/11/2014 tarihli ve 2014/1597 Değişik İş sayılı kararı ilereddedilmiştir.
15.Anılan karar başvurucu vekiline 25/11/2014 tarihinde tebliğedilmiştir.
16.Başvurucu 24/12/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
17. 4616 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili bölümlerişöyledir:
"23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenensuçlar nedeniyle;
...
2. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) Müebbet ağır hapis cezasına hükümlü olanların veyaşahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilenlerin ya da aldıkları cezaherhangi bir nedenle şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya dönüştürülenlerin tâbioldukları infaz hükümlerine göre çekmeleri gereken toplam cezalarından on yılindirilir. İndirim, verilen her bir ceza için ayrı ayrı değil, toplam cezaüzerinden bir defaya mahsus yapılır. Ancak bir kişinin muhtelif suçlarındandolayı cezaları ayrı ayrı tarihlerde verilmiş olsa bile, bu cezaların toplamıüzerinden yapılacak indirim on yılı geçemez.
Birinci paragraf hükümlerine göre çekmelerigereken toplam cezalarından on yıllık indirim yapıldıktan sonra ceza süresidolmuş olanlar, iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın ve istemleri olmaksızınderhal; toplam cezaları on yıldan fazla olanlar kalan cezalarını çektiktensonra şartla salıverilirler.
...
4. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş ve ilgili kanunmaddesinde öngörülen şahsî hürriyeti bağlayıcı cezanın üst sınırı on yılıgeçmeyen suçlardan dolayı haklarında henüz takibata geçilmemiş veya hazırlıksoruşturmasına girişilmiş olmakla beraber dava açılmamış veya son soruşturmaaşamasına geçilmiş olmakla beraber henüz hüküm verilmemiş veya verilen hükümkesinleşmemiş ise, davanın açılması veya kesin hükme bağlanması ertelenir;varsa tutukluluk halinin kaldırılmasına karar verilir. Bu suçlarla ilgili dosyave deliller, her bir suçun dava zamanaşımı süresinin sonuna kadar muhafazaedilir.
Erteleme konusu suçun dava zamanaşımı süresiiçinde bu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı cezayıgerektiren bir suç işlendiğinde, erteleme konusu suçtan dolayı da dava açılırveya daha önce açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verilir. Bu süre,erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcıcezayı gerektiren bir suç işlenmeksizin geçirildiğinde, ertelemeden yararlananhakkında kamu davası açılmaz; açılmış olan davanın ortadan kaldırılmasına kararverilir.
...
5. Ancak;
a) Türk Ceza Kanununun125 ilâ 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188, 191, 192, 202, 205, 208, 209, 211ilâ 214, 216 ilâ 219, 240, 243, 264, 298, 301 ilâ 303, 305 inci maddelerinde,312 nci maddenin ikinci fıkrasında, 313 üncümaddesinde, 314 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 339 ilâ 349, 366, 367, 383,394, 403 ilâ 408, 414 ilâ 418 ve 503 ilâ 506 ncımaddelerinde,
...
yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz."
18. 29/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:
(1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmekiçin mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.
(2) ... diğer süreli hapis cezalarına mahkûmedilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde,koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.
...
(11) Bir hükümlünün koşullu salıverilmesihakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, hükmüveren mahkemeye; hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynıderecedeki mahkemeye verilir.
Mahkeme, bu raporu uygun bulursa hükümlününkoşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir. Mahkeme, raporu uygunbulmadığı takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itirazyoluna gidilebilir.
(12) Koşullu salıverilen hükümlünün, denetimsüresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisineyüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesihâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.
(13) Koşullu salıverilme kararının gerialınması hâlinde hükümlünün;
a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibarenkalan cezasının aynen,
...
Ceza infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir.Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ileilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.
(14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun veiyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.
(15) Koşullu salıverilme kararının gerialınmasına;
a) Hükümlü geri kalan süre içinde işlediğikasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse, hükmü veren ilkderece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi tarafından,
...
Dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlarakarşı itiraz yolu açıktır.
..."
19. 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Kanun'un 17. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
"Şartla salıverilmiş olan hükümlü, gerikalan süre içinde işlediği kasıtlı bir cürümden dolayı şahsi hürriyetibağlayıcı bir cezaya mahkum olur veya mecbur olduğuşartları yerine getirmez ise, şartla salıverilme kararı geri alınır. Butakdirde suçun işlendiği tarihten sonraki kısım hükümlünün ceza süresine mahsupedilmeyerek aynen çektirilir ve şartla salıverilmeye esas teşkil eden hükmüninfazı ile ilgili olarak bir daha şartla salıverilmeden yararlanamaz."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
20. Mahkemenin 21/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
21. 4616 sayılı Kanun uyarınca koşullu salıverilen başvurucu,denetim süresi içinde aynı cinsten ya da daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcıcezayı gerektiren bir suç işlememesine rağmen koşullu salıverilme kararınıngeri alındığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; koşullusalıverilmenin geri alınmasına ilişkin hükümlerin aynı durumdaki diğerhükümlülerin lehine olacak şekilde farklı uygulandığını belirterek eşitlikilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
22. Anayasa'nın 19. maddesinin ilgili bölümü şöyledir:
"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğinesahiptir.
Şekil ve şartları kanunda gösterilen:
Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcıcezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; ...halleri dışındakimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz."
23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin içeriği dikkatealındığında iddialarının özünün koşullu salıverilme kararının geri alınmasıkararının hukuka uygun olmadığı ve haksız olarak cezaevinde tutulmasına yönelikolduğu anlaşıldığından, başvurucunun iddiaları kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıkapsamında değerlendirilmiştir.
24.Anayasa Mahkemesi, 4616 sayılı Kanun hükümleri uyarıncakoşullu salıverilen hükümlüler yönünden de denetim süresince hapis cezasınıgerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde 765 sayılı mülga Kanun'un 17.maddesinin birinci fıkrası ve/veya 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (12)numaralı fıkrası uyarınca koşullu salıverme kararının geri alınabileceğinibelirtmiş; Yargıtay uygulamasına atıf yaparak bu suçun koşullu salıverilen suçile aynı cins veya daha ağır hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç olupolmamasının bir öneminin bulunmadığını, sonradan denetim süresi içinde işlenensuçun kasıtlı bir suç olmasının, bu suçun yaptırımı olarak da hapis cezasınıgerektirmesinin ve hapis cezası verilmiş olmasının koşullu salıvermenin gerialınması için yeterli olduğunu tespit etmiştir (Şaban Dal, B. No: 2014/2891, 16/2/2017, § 40).
25. Somut olayda başvurucu yağma suçundan dolayı almış olduğukesinleşmiş cezası infaz edilirken koşullu salıverilmiş ve denetim süresi içindekasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (12)numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun koşullu salıverilmesinin geri alınmasınakarar verilmiştir. Dolayısıyla başvurucu, söz konusu geri alma kararınaistinaden Anayasa’nın 19. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen mahkemeceverilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezanın yerine getirilmesi kapsamında Kanun'unöngördüğü şekilde hürriyetinden yoksun bırakılmıştır (aynı yöndekideğerlendirme için bkz. Şaban Dal,§ 44).
26. Açıklanan nedenlerle bir ihlalin olmadığı açık olduğundanbaşvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA21/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.