TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MUSTAFA KÖKTEN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/5774)
Karar Tarihi: 9/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Abdullah UÇAR
Başvurucu
:
Mustafa KÖKTEN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğunmakul süreyi aşması ve tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüneçıkarılmaksızın yapılması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınınihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/2/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılamaimkânının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, Adana Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/79977-56sayılı soruşturması kapsamında 1/9/2016 tarihinde gözaltına alınmış; Adana 7.Sulh Ceza Hâkimliğinin 2/9/2016 tarihli kararıyla FetullahçıTerör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanmasına (PDY) üye olmasuçundan tutuklanmıştır.
9. Adana 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 29/9/2017 tarihli kararıylabaşvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 9 yıl hapis cezasıylacezalandırılmasına ve tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir.
10. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 19/1/2018tarihli kararı ile başvurucunun istinaf isteminin reddine ve tutukluluk hâlinindevamına karar vermiştir.
11. Başvurucu tutukluluk hâlinin devamına ilişkin karara itirazetmiş, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi 20/2/2018 tarihindeitirazın reddine karar vermiştir.
12. Başvurucu 26/2/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
13. Başvurucunun istinaf istemin reddine ilişkin karara karşıyaptığı temyiz başvurusu Yargıtay 16. Ceza Dairesince incelenmiş ve Dairenin6/12/2018 tarihli ilamıyla başvurucu hakkındaki hüküm onanarak kesinleşmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 9/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım TalebiYönünden
15. Adli yardım talebinde bulunan başvurucunun başvurugiderlerini karşılayabilecek ölçüde mal varlığı bulunmadığı ve taleplerinindayanaktan yoksun olmadığı anlaşılmış olup 6100 sayılı Kanun’un 334. maddesinin(1) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım taleplerinin kabulü ile yargılamagiderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmasına karar verilmesi gerekir.
B. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
16. Başvurucu; tutuklama tedbirinin hukuki olmadığını,tutukluluğun makul süreyi aştığını ve tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkemeönüne çıkarılmaksızın yapıldığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliğihakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
17. Bakanlık görüşünde, kabul edilebilirlik yönünden bireyselbaşvurunun ilk derece mahkemesinin nihai kararını verdiği 29/9/2017 tarihindenitibaren otuz gün içinde yapılmaması nedeniyle başvuruda süre aşımı olduğuileri sürülmüştür. Esas yönünden yapılan değerlendirmede ise tutuklama vetutukluluğun devamı kararlarına atıf yapılarak somut olayda suç işlendiğineilişkin kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu belirtilmiştir.
18. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında tutuklama vetutukluluğun devamı kararlarında gösterilen eylemlerin suç teşkil etmediğiniileri sürmüştür.
C. Değerlendirme
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" kenar başlıklı 47.maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."
20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) "Başvuru süresi vemazeret" kenar başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
"Bireyselbaşvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yoluöngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmasıgerekir."
21. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekmektedir.
22. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada dikkatealınması gereken usule ilişkin şarttır (YasinYaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18).
23. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma durumunda,tutukluluk süresinin kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığıiddiasıyla yapılacak bireysel başvurunun ilk derece yargılaması devam ederkentutukluluğun devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları tüketildiktensonra başvuru süresi içinde yapılması gerekir (MehmetEmin Kılıç, B. No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28).
24. Bu bağlamda bir suç isnadına bağlı olarak tutukluluklailgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen tutukluluğundevamı kararı sonrasında yapılması hâlinde tutukluluğun devamı kararına itirazedilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren, itirazedilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiği tarihten itibaren otuzgün içinde yapılması gerekmektedir (Fırat İşgören, B. No: 2014/6425, 17/11/2016, § 34).
25. Somut olayda başvurucunun 2/9/2016 tarihinde tutuklandığı,hazır bulunduğu duruşmada Adana 11.Ağır Ceza Mahkemesinin 29/9/2017 tarihlikararı ile mahkûmiyetine ve tutukluluk hâlinin devamına karar verildiğianlaşılmıştır. Buna göre ilk derece mahkemesinin 29/9/2017 tarihli mahkûmiyetve tutukluluğun devamı kararı ile başvurucunun tutukluluk hâli sona ermiştir.Bu karar başvurucu ile müdafiine aynı tarihte tefhimedilmiş olup başvurucu, anılan karara karşı itiraz kanun yoluna başvurduğunadair bilgi veya belge sunmamıştır. Bu belirlemeler karşısında tutukluluklailgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun ilk derece mahkemesinin nihaikararını verdiği 29/9/2017 tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılmasıgerekirken 26/2/2018 tarihinde yapılması nedeniyle başvuruda süre aşımı olduğusonucuna varılmıştır.
26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin kabulüne;
B. Başvurunun süre aşımınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemektenTAMAMEN MUAF TUTULMASINA 9/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.