TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MUSTAFA AKKUŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/33044)
Karar Tarihi: 29/9/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Muammer TOPAL
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Selçuk KILIÇ
Başvurucu
:
Mustafa AKKUŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, Yargıtay üyeliğine ilişkin mevcut yetkilerinkaldırılmasına ve Yargıtay Yüksek Disiplin Kurulu oluşturulmasına yönelikYargıtay Birinci Başkanlık Kurulu kararına karşı yapılan itirazın YargıtayBaşkanlar Kurulu kararı ile reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 25/8/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.
7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu, eski Yargıtay üyesidir. Başvurucunun da aralarındabulunduğu 140 Yargıtay üyesinin üzerine atılıcebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının öngördüğü düzeniortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzenin fiilen uygulanmasınıönlemeye teşebbüs suçları nedeniyle göreve devam etmesinin tehlikearz edeceği belirtilerek Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 17/7/2016 tarihlikararı ile mevcut yetkilerin kaldırılmasına ve Yargıtay Yüksek Disiplin Kuruluoluşturulmasına karar verilmiştir.
10. Başvurucu tarafından Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun17/7/2016 tarihli kararına karşı Yargıtay Başkanlar Kuruluna itiraz edilmiştir.Yargıtay Başkanlar Kurulu 21/12/2016 tarihli karar ile başvurucununitirazlarını ve taleplerini reddetmiştir. Bu kapsamda, diğer hususların yanındaağır cezalık ve suçüstü hükümlerinin uygulanarak soruşturmanın Ankara CumhuriyetBaşsavcılığınca yürütülmesinin usule uygun olduğu da belirtilmiştir.
11. Başvurucu, Yargıtay Başkanlar Kurulunun 21/12/2016 tarihlikararına karşı tekrar itirazda bulunmuş ve bu itirazı da yine YargıtayBaşkanlar Kurulunun 9/6/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
12. Yargıtay Başkanlar Kurulunun 9/6/2017 tarihli kararının1/8/2017 tarihinde tebellüğ edildiği beyan edilmiştir.
13. Başvurucu 25/8/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
14. 4/2/1983 tarihli ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun "Başkanlar Kurullarının görevleri"kenar başlıklı 17. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Başkanlar kurullarının görevleri şunlardır:
1. Başkanlar Kurulunun Görevleri:
...
d) Birinci Başkanlık Kurulu, Yüksek DisiplinKurulu ile Yönetim Kurulu kararlarına karşı yapılan itirazları kesin olarakkarara bağlamak. Bu itirazların incelenmesinde karara katılan kurul üyesi dairebaşkanları Kurula katılamaz ve eksiklikler o dairenin kıdemli üyeleriyletamamlanır.
...
Başkanlar kurullarının itiraz üzerine veyadoğrudan doğruya verdikleri bütün kararlar kesin olup, bu kararlar aleyhinebaşka bir yargı merciine başvurulamaz."
15. 2797 sayılı Kanun'un "BirinciBaşkanlık Kurulunun görevleri" kenar başlıklı 18. maddesininilgili kısmı şöyledir:
“Birinci Başkanlık Kurulunun görevlerişunlardır:
...
4. Yargıtay Birinci Başkanı, birincibaşkanvekilleri daire başkanları ve üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısıve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilinin hakimlik vakar ve onuruna ve kişiselhaysiyetlerine dokunan veya görev gereklerine uygun düşmeyen davranışlarından,kişisel ve görevle ilgili suçlardan dolayı ön veya ilk soruşturma yapmak ve busoruşturmanın, bir daire başkanı veya üye tarafından yapılması gerektiğitakdirde, hakkında soruşturma yapılacak olandan kıdemli olması koşulu ile bugörevliyi belli etmek, bu mümkün olmadığı takdirde eşit kıdemli, o da yok iseen yakın kıdemli başkan veya üyeyi görevlendirmek,
...
6. Kanunlarla verilen diğer görevleri yerinegetirmek."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 29/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü
17. Başvurucu; aleyhinde olduğu dile getirilen bilgi vebelgelere erişimi engellenerek savunma yapma imkânının kısıtlandığını, masumolduğunun ispatının tarafından istenildiğini ve ispat külfetinin tersineçevrildiğini, Yargıtay Başkanlığınca yapılması gerekirken soruşturmanınyetkisiz ve görevsiz adli birimlerce yapıldığını, hakkında kesinleşmiş biryargı kararı hatta tanzim edilmiş iddianame dahi yokken söz konusu kararlarıntesis edildiğini, kararlarda gösterilen gerekçelerin keyfî ve ciddiyetten uzakolduğunu ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulukararı ile Yargıtay Başkanlar Kurulu kararlarında yapılan işlem ve alınankararlara karşı hangi kanun yolları ve mercilere başvurulması gerektiğinin vebu başvuruların sürelerinin gösterilmediğini belirterek Anayasa'nın 10., 13.,19., 36., 38. ve 40. maddelerinde yer alan haklarının ihlal edildiğini iddiaetmiştir.
18. Bakanlık görüşünde, öncelikli olarak uyuşmazlığınAnayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının koruma alanıdışında olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu GenelKurulunun 24/8/2016 tarihli kararı ile meslekten çıkarılmasına karar verilmesinedeniyle başvurucunun mağdur sıfatının bulunmadığı değerlendirmesine yerverilmiştir. Görüş yazısında esas yönünden ise başvurucu hakkında tesis edilengörevden çekilmeye davet işleminin ilgili mevzuattaki usul ve yasal güvencelereriayet edilerek yapıldığı, başvurucunun Anayasa ve Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi kapsamında korunan haklarını etkileyen bir unsurun bulunmadığı ifadeedilmiştir.
B. Değerlendirme
19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun ileri sürdüğü şikâyetlerininileri sürülüş tarzı ve mahiyeti gözetilerek belirtilen ihlal iddiaları adilyargılanma hakkı kapsamında incelenmiştir.
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yoluöngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekir.
21. 2797 sayılı Kanun'un 17. maddesinde, Yargıtay BirinciBaşkanlık Kurulu kararına karşı yapılan itirazları kesin olarak karara bağlamak Yargıtay Başkanlar Kurulunungörevleri arasında sayılmış, ayrıca anılan maddenin son fıkrasında BaşkanlarKurulunun itiraz üzerine veya doğrudan doğruya verdiği bütün kararların kesin olduğu ve bu kararlar aleyhine başkabir yargı merciine başvurulamayacağı açıkça düzenlenmiştir.
22. Yukarıda belirtilen açıklamalar ile mevzuat hükümleriuyarınca Yargıtay Başkanlar Kurulunun itiraz üzerine verdiği kararların kesinnitelikte olduğu ve itiraz üzerine verilen kararlara karşı tekrar itirazdabulunmaya mevzuatın imkân vermediği anlaşılmaktadır.
23. Buna göre bireysel başvuru açısından başvurucunun YargıtayBaşkanlar Kurulunun itiraz üzerine verdiği kesin nitelikteki karara karşı bukararı öğrenmesinden itibaren otuz günlük başvuru süresi içinde AnayasaMahkemesine başvurması gerektiği açıktır.
24. Somut olayda Yargıtay eski üyesi olan başvurucunun YargıtayBirinci Başkanlık Kurulunun 17/7/2016 tarihli kararına karşı yaptığı itirazYargıtay Başkanlar Kurulunun 21/12/2016 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Bukarardan sonra başvurucu tarafından mevzuatta öngörülmeyen Yargıtay BaşkanlarKuruluna ikinci itirazının bireysel başvuru süresinin işleyişi bakımından biretkisi ve işlevi olmayacaktır. Bu itibarla söz konusu karara karşı bireyselbaşvurunun Yargıtay Başkanlar Kurulunun 21/12/2016 tarihli kararınınbaşvurucuya tebliğ edildiği -en geç ikinci itiraz tarihi olan 16/1/2017 tarihikabul edilmiştir- tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmış olması gerekirken25/8/2017 tarihinde yapılması nedeniyle başvuruda süre aşımı bulunduğu sonucunavarılmıştır.
25. Öte yandan başvurucu tarafından Yargıtay Birinci BaşkanlıkKurulu kararı ile Yargıtay Başkanlar Kurulu kararlarında yapılan işlem vealınan kararlara karşı hangi kanun yolları ve mercilere başvurulmasıgerektiğinin ve bu başvurulara ilişkin sürelerin gösterilmediği iddiasında dabulunulmuş ise de Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu kararlarına karşı yapılacakitiraz başvurusu ve bu başvurular karşısında verilecek Yargıtay BaşkanlarKurulu kararlarının niteliği hakkındaki kanun hükmünün sarih, anlaşılabilir veulaşılabilir nitelikte olduğu değerlendirilmiştir.
26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin süreaşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun süre aşımı nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 29/9/2020tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.