TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
NECATİ GÜNDÜZ VE RECEP GÜNDÜZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/1027)
Karar Tarihi: 12/2/2013
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Mehmet ERTEN
Hicabi DURSUN
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Şebnem NEBİOĞLU ÖNER
Başvurucular
:
Necati GÜNDÜZ
Recep GÜNDÜZ
Vekili
:
Av. İsmail YAŞAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvurucular, haklarında açılan tazminat davasında, ilkbilirkişi raporundan farklı bir kusur oranı içeren ikinci bilirkişi raporunadayanılarak aleyhlerinde tazminata hükmedildiğini belirterek, Anayasa’nın 35., 36., 41. ve 19. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 17/10/2012 tarihindeBalıkesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 25/12/2012tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Birinci başvurucuya ait olup, ikinci başvurucunun sevk veidaresinde bulunan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucunda,kazaya karışan diğer araç sürücüsü hayatını kaybetmiştir.
6. Olay nedeniyle başvurucular aleyhine Edremit 1. Asliye HukukMahkemesinin E. 2006/389 sayılı dosyasında tazminat davası açılmıştır.
7. Edremit 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E. 2006/389 sayılıdosyasında yürütülen yargılama esnasında mahallinde keşif icra edilmiş, emeklitrafik başkomiseri sıfatını haiz teknik bilirkişitarafından sunulan raporda, başvuruculardan Recep Gündüz’ün kazada 2/8 oranındakusurlu olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir.
8. Mahkemece dava dosyası kusur oranı yönünden değerlendirmeyapılmak üzere Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir.
9. Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesince tanzim edilen 16/4/2007 tarihli raporda, ikinci başvurucunun kusuroranının %50 olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir.
10. Mahkemece ikinci bilirkişi raporuna dayanılarak yaptırılantazminat miktarına ilişkin bilirkişi incelemesi neticesinde, toplam 38.583,91TL destekten yoksun kalma tazminatının başvuruculardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
11. İkinci başvurucunun temyiz talebi üzerine, söz konusu kararYargıtay 4. Hukuk Dairesinin 25/9/2012 tarih ve E.2011/11954, K. 2012/13518 sayılı kararı ile onanmıştır. Taraflarca karardüzeltme yoluna başvurulmamıştır.
B. İlgili Hukuk
12. Olay tarihinde yürürlükte olan 22/4/1926tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 41 ila 44. maddeleri, 13/10/1983tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3 ve 85. maddeleri.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 12/2/2013 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 17/10/2012 tarih ve 2012/1027 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
14. Başvurucular, birinci başvurucuya ait olup ikincibaşvurucunun sevk ve idaresinde bulunan aracın karıştığı çift taraflı ve ölümlütrafik kazası nedeniyle açılan tazminat davası sonucunda aleyhlerinde 38.583,91TL tazminata hükmedildiğini, yapılan yargılama sırasında kusur oranına ilişkinolarak iki ayrı bilirkişi raporu alındığını ve raporların farklı kusur oranıtespitleri içerdiğini, mahkemece raporlar arasındaki çelişki giderilmeksizintazminata hükmedildiğini belirterek, Anayasa’nın 35.,36., 41. ve 19. maddesinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
15. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarışöyledir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birininkamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesinebaşvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmişolması şarttır.
Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gerekenhususlarda inceleme yapılamaz”
16. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı45. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:
“(1)Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin tarafolduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlaledildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
(2) İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya daihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamınınbireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”
17. 6216 sayılı Kanun’un “Bireyselbaşvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi” kenarbaşlıklı 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temelhakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan vebaşvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurular ile açıkça dayanaktanyoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”
18. 6216 sayılı Kanun’un “Esas hakkındaki inceleme” kenar başlıklı49. maddesinin (6) numaralı fıkrası şöyledir:
“Bölümlerin, bir mahkeme kararına karşı yapılan bireyselbaşvurulara ilişkin incelemeleri, bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği vebu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır.Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”
1. BirinciBaşvurucu Yönünden
19. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncüfıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca,Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden herkeseAnayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı tanınmıştır. Anayasa’nın 148. maddesinindördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralıfıkrasında ise, bireysel başvuruda bulunulmadan önce, ihlal iddiasının dayanağıolan işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olan idari ve yargısalbaşvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerektiği belirtilmiştir.
20. Kanun yollarının tüketilmesi koşulu, bireysel başvurununtemel hak ihlallerini önlemek için son ve olağanüstü bir çare olmasının doğalsonucudur. Temel hak ihlallerini öncelikle derece mahkemelerinin gidermekleyükümlü olması, kanun yollarının tüketilmesi koşulunu zorunlu kılar.
21. Geniş anlamda kanun yolu, her türlü kuruma, idareye vemahkemelere başvuru yoludur. Dar anlamda ise, mahkemeye başvurma olanağınıifade eder. 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasında iseaçıkça, ihlal iddiasının dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için kanundaöngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmişolması koşuluna yer verilmiştir.
22. Başvuru konusu olayda ilk derece mahkemesi tarafındanverilen kararın yalnızca ikinci başvurucu tarafından temyiz edildiği, birincibaşvurucu tarafından bu karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulmadığıgörülmektedir.
23. Açıklanan nedenlerle, birinci başvurucu tarafından ihlaliddiasına konu karar için öngörülmüş olan kanun yolları tüketilmeksizinbireysel başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından, başvurunun diğer kabul edilebilirlikşartları yönünden incelenmeksizin “başvuruyollarının tüketilmemesi” nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
2. İkinci Başvurucu Yönünden
24. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6216 sayılıKanun’un 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasında, bireysel başvurulara ilişkinincelemelerde kanun yolunda gözetilmesi gereken hususların incelemeye tabitutulamayacağı, 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında iseaçıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine kararverilebileceği belirtilmiştir.
25. Bir anayasal hakkın ihlali iddiası içermeyen, yalnızcaderece mahkemelerinin kararlarının yeniden incelenmesi talep edilenbaşvuruların açıkça dayanaktan yoksun ve Anayasa ve Kanun tarafından Mahkemeninyetkisi kapsamı dışında bırakılan hususlara ilişkin olduğu açıktır.
26. Bu kapsamda, bireysel başvuruya konu davadaki olaylarınkanıtlanması, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması, yargılamasırasında delillerin kabul edilebilirliği ve değerlendirilmesi ile kişisel biruyuşmazlığa derece mahkemeleri tarafından getirilen çözümün esas yönünden adilolup olmaması, bireysel başvuru incelemesinde değerlendirmeye tabi tutulamaz.Anayasada yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği sürece ya da açıkçakeyfilik içermedikçe derece mahkemelerinin kararlarındaki maddi ve hukukihatalar bireysel başvuru incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede, derecemahkemelerinin delilleri takdirinde açıkça keyfilik bulunmadıkça AnayasaMahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusu olamaz.
27. Başvurucu tarafından, ilk derecemahkemesince bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeksizin Adli TıpKurumu Trafik İhtisas Dairesi tarafından tanzim edilen bilirkişi raporundakikusur oranına ilişkin tespite dayanılarak tazminata hükmedilmesinin anayasalhaklarının ihlaline yol açtığı belirtilmekte olup, başvurucunun iddialarınınözünün derece mahkemelerince delillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasındaisabet olmadığına ve esas itibariyle yargılamanın sonucuna ilişkin olduğuanlaşılmaktadır.
28. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun iddiasının kanun yolundagözetilmesi gereken hususlara ilişkin olduğu, derece mahkemesi kararlarınınbariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun diğer kabuledilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
A.Başvurunun;
1.Başvurucu Necati Gündüz yönünden “başvuruyollarının tüketilmemesi”,
2.Başvurucu Recep Gündüz yönünden “açıkçadayanaktan yoksun olması” ,
nedenleriyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılamagiderlerinin başvurucular üzerinde bırakılmasına,
12/2/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.