TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
NECDET DEMİR VE FATİH PETROL SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/48)
Karar Tarihi: 23/12/2025
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Gökhan SÖNMEZ
Başvurucular
:
1. Necdet DEMİR
2. Fatih Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Vekili
:
Av. Aslan TOPARLI
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ihtiyati tedbirin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu Necdet Demir, diğer başvurucu Fatih Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin (Şirket) temsilcisidir.
3. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından başvurucu Şirketin de aralarında olduğu kişiler aleyhine kurum zararı nedeniyle 13/11/2012 tarihinde tazminat davası açılmıştır. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 15/11/2012 tarihinde, başvurucu Şirketin mal varlığına üçüncü kişiye devri önler mahiyette ihtiyati tedbir konulmasınakarar vermiştir.
4. Başvurucu Şirket, dava dilekçesinde talep edilen tazminat miktarı ile tedbir konulan mal varlığının değeri kıyaslandığında ihtiyati tedbirin ölçüsüz olduğu gerekçesiyle 55.000 TL değerinde teminat mektubu sunarak tedbirin kaldırılmasını 26/11/2012 tarihinde talep etmiştir.
5. Mahkeme, teminat karşılığı mal varlığı üzerindeki tedbirin kaldırılmasına ve tedbirin teminat mektubu üzerinden devamına 27/11/2012 tarihinde karar vermiştir.
6. Başvurucular 31/12/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Yargılama devam etmektedir.
7. Komisyon makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
8. Başvurucular ihtiyati tedbirin on yılı aşkın süredir devam etmesi nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradıklarından yakınmıştır.
9. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı bir mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabilirler.
..."
10. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."
11. 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Yasin Yaman [1. B.], B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 19). Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik koşullarından olan başvuru süresine riayet edilmesi şartı, bireysel başvuru incelemesinin her aşamasında resen nazara alınması gereken bir başvuru koşuludur (Taner Kurban [2. B.], B. No: 2013/1582, 7/11/2013, § 19). Ayrıca otuz günlük sürenin başlangıcında kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas alınmalıdır (Mehmet Özcan [1. B.], B. No: 2019/6266, 15/1/2020, § 20).
12. Bireysel başvuru süresinin işlemeye başlaması yönünden nihai kararın gerekçesinin tebliği, öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu [2. B.], B. No: 2013/5504, 28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Başvurucunun nihai kararın gerekçesini dava dosyasını incelemek suretiyle öğrenmesi mümkündür. Bu doğrultuda dosyadan suret alınması gibi hâllerde başvurucunun gerekçeli kararı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele alınabilir (İlyas Türedi [1. B.], B. No: 2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).
13. Eldeki olayda başvurucular uygulanan ihtiyati tedbir kararının uzun sürmesinden şikâyet etmiştir. Başvurucu Şirketin mal varlığına ihtiyati tedbir uygulanmasına ilişkin 15/11/2012 tarihli karar, başvurucuların talebi üzerine teminat karşılığında 27/11/2012 tarihli kararla kaldırılmıştır. Başvurucular bireysel başvuru formunda 15/11/2012 tarihinde mal varlığı üzerine konulan ihtiyati tedbir kararından yakınmakla birlikte teminat karşılığı tedbirin kaldırıldığından ve teminat mektubu üzerinden devam ettiğinden söz etmemektedir. O hâlde şikâyet, başvurucu Şirketin mal varlığı hakkında alınan ihtiyati tedbir kararıyla sınırlı olarak incelenecektir. Bu durumda 27/11/2012 tarihinde tedbirin kaldırılması kararından yaklaşık 9 yıl sonra 31/12/2021 tarihinde gerçekleştirilen bireysel başvurunun süresinde olmadığı anlaşılmıştır.
14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 23/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.