TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
NERİMAN KONGUR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/1557)
Karar Tarihi: 16/4/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Murat AZAKLI
Başvurucular
:
1. Neriman KONGUR
2. Emine HÜRFİKİR
3. Recep HÜRFİKİR
4. Zehra TOPAL
5. Şengül ŞAHİN
6. Ayşe HÜRFİKİR
Vekilleri
:
Av. Serap DEMİR
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucular, İSKİ Genel Müdürlüğünce taşınmazlarına kamulaştırmasızel konulmasına ve tapu kaydının iptal edilmesine rağmen, taşınmazın değerininödenmediğini belirterek mülkiyet hakları ile hak arama hürriyetlerinin ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 26/2/2013 tarihindeAnayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığıtespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 12/4/2013tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. İstanbul Sular İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 5/1/1961 tarih ve 221 sayılı Amme Hükmi Şahısları veyaMüesseseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş GayrimenkullerHakkında Kanun’a göre hasımsız olarak Üsküdar 2. Asliye Hukuk Mahkemesindeaçılan dava sonucunda anılan Mahkemenin 16/10/1974 tarih ve E.1973/653,K.1974/214 sayılı kararıyla başvurucuların murisi Ali Hürfikiradına 43 ada 4 parsel numarası ile tapuya kayıtlı taşınmazın ifraz edilerek 43ada 23 parsel sayılı taşınmazın su isale hattı niteliğiyle İstanbul Sularİdaresi Genel Müdürlüğü adına, 43 ada 24 parsel sayılı taşınmazınbaşvurucuların murisi adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
6. Başvurucuların murisi Ali Hürfikir9/3/1995 tarihinde vefat etmiştir.
7. Başvurucular tarafından 20/5/1998tarihinde İSKİ Genel Müdürlüğü aleyhine Üsküdar 1. Asliye Hukuk Mahkemesindeaçılan davada, davalı adına tapuya kayıtlı 43 ada 23 parsel sayılı taşınmazıntapu kaydının iptali ile davalı adına yalnızca irtifak hakkı tesisi talepedilmiş, Mahkemece 17/10/2000 tarih ve E.1998/379, K.2000/902 sayılı kararladavanın reddine karar verilmiştir.
8. Hüküm, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 17/4/2001tarih ve E.2001/3718, K.2001/6869 sayılı kararıyla onanmıştır.
9. Başvurucular tarafından İSKİ Genel Müdürlüğü aleyhineÜsküdar 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminatdavası açılmış, Mahkemece 16/2/2010 tarih veE.2009/512, K.2010/42 sayılı kararla 221 sayılı Kanun'a göre taşınmazın tapukaydının iptal edildiği ve 221 sayılı Kanun’da öngörülen hak düşürücü süreleringeçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
10. Hüküm, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 15/5/2012tarih ve E.2012/4531, K.2012/9858 sayılı kararıyla onanmıştır.
11. Başvurucuların karar düzeltme istemi, Yargıtay 5. HukukDairesinin 26/11/2012 tarih ve E.2012/18721,K.2012/23812 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
12. Karar düzeltme isteminin sonucu, 7/1/2013tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiştir.
B. İlgili Hukuk
13. 221 sayılı Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
“6830 sayılı İstimlak Kanununun yürürlüğegirdiği tarihe kadar, kamulaştırma işlerinedayanmaksızın,kamulaştırma kanunlarının gözönünde tuttuğumaksatlara fiilentahsis edilmiş olan gayrimenkullerilgili amme hükmi şahsı veya müessesesiadına tahsistarihinde kamulaştırılmış sayılır.”
14. 221 sayılı Kanun'un 4. maddesi şöyledir:
“Gayrimenkulün bedelini dava hakkı bu kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki sene sonra düşer.”
15. 221 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“Birinci madde uyarınca kamulaştırılmışsayılan gayrimenkuller esasentapuda kayıtlı ise,ilgili amme hükmi şahsı veya müessesesinin talebi üzerineAsliyeHukuk Hakimliğinin kararıyla kayıt sicilden düşülür veya ilgili idareadına tescil yapılır….”
16. 18/6/1927 tarih ve 1086 sayılı mülga HukukUsulü Muhakemeleri Kanunu’nun 442/A maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
“Yargıtayın onamaveya onamaya karşı başvurulan karar düzeltme isteminin reddine ilişkinkararlarının sonucu da, mahkeme başkatibince on beşgün içinde kendiliğinden taraflara bildirilir.”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
17. Mahkemenin 16/4/2013 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 26/2/2013 tarih ve 2013/1557 numaralıbireysel başvuruları incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
18. Başvurucular, İstanbul ili Üsküdarilçesinde bulunan taşınmazlarının İstanbul Sular İdaresi Genel Müdürlüğüncehasımsız olarak açılan dava sonucunda, taşınmazın değeri ödenmeksizin, tapukaydının iptal edilerek İstanbul Sular İdaresi Genel Müdürlüğü adına tapuya tesciledildiğini, İstanbul Sular İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından açılan davadataraflarına herhangi bir bildirim yapılmadığını ve hasımsız olarak açılan davasonucunda tapu kaydının iptal edildiğini, kendilerinin taşınmazın değerininödenmesi amacıyla açtıkları tazminat davasının da hak düşürücü sürenin geçtiğigerekçesiyle reddedildiğini belirterek Anayasa'nın 35. maddesinde tanımlananmülkiyet hakkı ile 36. maddesinde düzenlenen hak arama hürriyetinin ihlaledildiğini ileri sürmüşler, yeniden yargılama yapılmasını talep etmişlerdir.
B. Değerlendirme
19. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un “Bireysel başvuru usulü”kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.”
20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün“Başvuru süresi ve mazeret”başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiğive buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişseihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.”
21. Bireysel başvurunun ön şartlarındanbirisi de başvuru süresidir. Süre, başvurunun her aşamasında dikkate alınmasıgereken bir usul hükmüdür.
22. Bireysel başvuruların, 6216 sayılıKanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, başvuru yollarının tüketildiğitarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibarenotuz gün içinde Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurtdışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir (B. No: 2012/1075, § 18-19, 12/2/2013).
23. Başvuru konusu olayda,başvurucuların ihlale neden olduğunu iddia ettikleri Üsküdar 4. Asliye HukukMahkemesinin 16/2/2010 tarih ve E.2009/512, K.2010/42sayılı kararı, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 15/5/2012 tarih ve E.2012/4531,K.2012/9858 sayılı kararıyla onanmış, başvurucuların karar düzeltme istemi iseaynı Dairenin 26/11/2012 tarih ve E.2012/18721, K.2012/23812 sayılı kararıylareddedilmiştir.
24. Karar düzeltme isteminin reddikararından sonra Mahkemece, başvurucular vekiline gönderilen tebligata “Mahkememiz dosyası Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 26/11/2012 tarih ve E.2012/18721-23812 sayılı ilamıyla karardüzeltme talebinin reddine gelmiştir. Tebliğ olunur” şeklinde ihtaryazılmış, karar düzeltme isteminin reddine dair karar ise gönderilmemiştir. Butebligat, 7/1/2013 tarihinde başvurucular vekilinetebliğ edilmiştir. Başvurucular, karar düzeltme isteminin reddine dair kararıntebliğ edilmediğini, yalnızca dosyanın Yargıtaydandöndüğü bildiriminin yapıldığını, bu tür bir tebligatın yasal olmayıp yazılıyargılamada gerekçeli kararın tebliği esas olduğundan, karar düzeltme istemininreddine dair kararın tebliğ tarihinin, hükmü Mahkemeden aldıkları tarih olan 18/2/2013 tarihi olduğunu, bu tarihten itibaren otuz günlüksüre içerisinde bireysel başvuruda bulunulduğunu ileri sürmüşlerdir.
25. Başvurucular vekili, 7/1/2013 tarihinde, karar düzeltme isteminin reddine dairkararın esas ve karar numaralarını içeren tebliğ mazbatasını tebellüğ etmiştir.Başvurucular vekiline karar düzeltme isteminin reddine dair kararın aslı veyasureti tebliğ edilmemişse de 7/1/2013 tarihinde, karardüzeltme isteminin reddine dair kararı ve dolayısıyla ihlale neden olduğu iddiaedilen Mahkeme hükmüne ilişkin başvuru yollarının tüketildiğini öğrenmiştir. Otuz günlük başvuru süresi de başvurucuların veyavekillerinin karara erişme olanağına sahip oldukları tarihten itibarenbaşlamaktadır. Öte yandan 1086 sayılı Kanun’un yukarıda anılan hükmüne göre,karar düzeltme isteminin sonucunun taraflara bildirilmesi yeterli olup, ayrıcakarar düzeltme isteminin reddine dair kararın tebliği de gerekmemektedir.
26. Başvurucular vekiline karardüzeltme isteminin reddi, 7/1/2013 tarihindebildirildiği hâlde, başvurucular otuz günlük süre geçtikten sonra 26/2/2013tarihinde başvuruda bulunmuşlardır.
27. Açıklanan nedenlerle, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten itibaren otuz gün geçtikten sonra yapılan başvurunun, diğerkabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “süre aşımı” nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “süreaşımı” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucularüzerinde bırakılmasına, 16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.