TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
NEVİN OĞUZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/3074)
Karar Tarihi: 9/1/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Özgür DUMAN
Başvurucular
:
1. Nevin OĞUZ
2. Ahmet ÖZEL
3. Emine Aynur ESEN
4. Kemal AYDEMİR
Vekili
:
Av. Ebru TARAKÇI ÇİMEN
5. Ülker DORUK
6. Yurdanur BERKÜN
Vekili
:
Av. Mehmet Erol ALSAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yapılan kanuni düzenleme ile, devam eden yargılamasürecine sonuca etkili olacak biçimde müdahale edilmesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Ekli listede sıralanan başvurulara ait başvuru formları veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemelerinden sonra başvurularKomisyonlara sunulmuştur.
3. Konularının aynı olması nedeniyle ekli (2) No.lu tablonun (B)sütununda numaraları belirtilen başvuru dosyalarının aynı tablonun 1. sırasındayer alan 2015/3074 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine veincelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
4. Komisyonlarca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümlertarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
A. Uyuşmazlığın ArkaPlanı
6. Başvurucular; Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığında(Banka) çalıştıkları süre zarfında, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı SosyalSigortalar Kanunu’nun geçici 20. maddesi uyarınca kurulmuş bulunan T. VakıflarBankası T.A.O. Memur ve Hizmetlileri Emekli Sağlık Yardım Sandığı Vakfına(Vakıf) ödedikleri primler karşılığında emekliliğe hak kazanmışlardır.
7. Vakıf, kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumları dışındakalan ancak onlara denk kabul edilen bir tüzel kişilik olup söz konusu sandıkmensupları bakımından zorunlu sosyal güvenlik kurumu niteliğindedir.
8. Vakfın amacı, Vakıf Senedi’nin 4.maddesinde şöyle ifade edilmiştir:
“...
a) İş bu vakıf senedi hükümleri dairesinde üyelerin emeklilik, malullük,ölüm, hastalık, analık, iş kazaları ve meslek hastalıkları hallerinde ve eş veçocukları ile üyenin geçindirmekle yükümlü bulunduğu ana ve babasınınhastalıklarında, Sosyal Sigortalar Kanunları ile temin edilen yardımlardan azolmamak üzere hak sahiplerine yardımda bulunmak;
…”
9. Vakfın gelirleri, sandık üyelerinin aylıklarından yapılanprim kesintilerinden ve diğer gelirlerden oluşmaktadır. Banka da aynı esaslarçerçevesinde hesaplanan tutarı işveren hissesi olarak her ay Vakfa aktarmaktadır.Vakıf, üyelerine yapacağı yardımın miktarını ve dolayısıyla emekli aylıklarınailişkin artışları Vakıf Senedi’nde yazılı hükümlerçerçevesinde tek taraflı olarak belirlemekte olup bunun 506 sayılı Kanun'labelirlenmiş alt sınırın altına düşmemesi gerekmektedir.
B. Başvurulara Konu DavaSüreçleri
10. Sandık üyeleri, yapılan artışların 506 sayılı Kanun’ungeçici 20. maddesine uygun bir şekilde yapılmadığı gerekçesiyle Vakıf aleyhineiş mahkemeleri önünde alacak davaları açmışlardır. Bu davalar sonucunda 506sayılı Kanun’un geçici 20. maddesinin nasıl anlaşılıp uygulanacağı konusundabir yargısal içtihat yerleşmiştir.
11. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bu çerçeveyi çizen 24/3/2010tarihli ve E.2010/10-155, K.2010/170 sayılı kararına göre 506 sayılı Kanun'ungeçici 20. maddesinde değinilen alt sınırın belirlenmesinde, davalı Vakfınbağladığı aylıklara yapılan artış oranlarının Sosyal Güvenlik Kurumu (bu Kurumadevredilen SSK) sigortalılarına bağlanan yaşlılık aylıklarına yapılan artışoranlarıyla karşılaştırılması usulü dikkate alınmalıdır. Böylece bulunan artışoranının 506 sayılı Kanun uyarınca yaşlılık aylığı alanlara yapılan artışoranından daha az olması durumunda da Vakıf Senedi'ndekidüzenlemelere göre aylıklarında artış olacak kişilerin ayrıca 506 sayılıKanun'un aylık artışlarına dair hükümlerinden yararlanmaları gerekmektedir.
12. Söz konusu Vakıf tarafından kendilerine aylık bağlananbaşvurucular, muhtelif tarih aralıklarında emekli aylıklarına artış yapılmamasınedeniyle Ankara iş mahkemelerinde alacak davaları açmışlardır. Açtıklarıdavalarda başvurucular, emekli aylıklarında artış yapılmayan dönemler yönünden farkınhesaplanarak kendilerine ödenmesini talep etmişlerdir.
13. Bu arada yargılama süreci devam ederken 13/2/2011 tarihli ve6111 sayılı Kanun’un 53. maddesiyle 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesineeklenen beşinci fıkra ile aynı maddenin sandık emeklilerine yapılacakyardımların düzenlendiği birinci fıkrasının (b) bendinin uygulanmasında; yardımlarınsağlanması ve bağlanması yönünden alt sınırın belirlenmesinde muadil miktarkarşılaştırmasının esas alınacağı, bunun mevcut davalara da uygulanacağıdüzenlenmiştir.
14. 6111 sayılı Kanun 25/2/2011 tarihli ve 27857 mükerrer sayılıResmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
15. 6111 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinin ardından davalarıgörmekte olan yargılama makamları, açıldığı tarihteki mevzuat hükümlerine görekabul ile sonuçlanacak davaların yasal dayanağını oluşturan düzenlemeninyargılama sürecindeki yasa değişikliğiyle ortadan kalktığı gerekçesinedayanarak ret kararları vermiştir. Davaların reddine ilişkin kararlar, kanunyolu denetiminden geçerek kesinleşmiş ve yargılama süreçleri sona ermiştir.
16. Yargılama süreçlerinin sona ermesinin ardından ekli (2)numaralı tablonun (C) sütununda yer verilen başvurucular, bireysel başvurudabulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisininbaşlangıcı 23/9/2012 tarihi olup Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşennihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,§ 17).
19. Somut olayda, ihlal iddiasına konu ekli listenin 1., 2. ve3. sıralarında gösterilen ilk derece mahkemesi kararları Yargıtay 10. HukukDairesince 20/3/2012 ve 8/5/2012 tarihlerinde onanmış olup davaların mahiyetiitibarıyla onamaya ilişkin kararlara karşı karar düzeltme yolu da kapalıolduğundan, söz konusu kararlar onandıkları belirtilen tarihler itibarıylakesinleşmişlerdir.
20. Diğer taraftan yine ihlal iddiasına konu ekli listenin 4.,5. ve 6. sıralarında gösterilen ilk derece mahkemesi kararlarına karşı süresindetemyiz talebinde bulunulmakla birlikte muhtıra tebliğine rağmen temyizmasraflarının süresinde yatırılmadığı için başvurucuların temyiz taleplerireddedilmiştir. Dolayısıyla temyiz isteminin reddine dair ek kararın Yargıtayca onandığı ve başvuru formu incelendiğinde bukararlara ilişkin açık bir şikâyetin de olmadığı dikkate alınmalıdır. Buna göreAnayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi başvuruya konu kararlarınkesinleşme süreci gözetilerek belirlenmelidir. Somut olayda söz konusukararların 23/9/2012 tarihinden önce kesinleştikleri anlaşılmaktadır.
21. Bu durumda başvuru konusu kararlar, 23/9/2012 tarihindenönce kesinleştiklerinden başvurular, Anayasa Mahkemesinin zaman bakımındanyetkisi dışında kalmaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvuruların, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların zamanbakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA9/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
(A) (B) (C)(D) (E) (F)
Sıra Başvuru No Nihai Karar T. Başvuru T. MahkemeEsas Avukat
12015/3074 8/5/2012 19/2/2015 Ankara9. İş M. 2009/558Ebru TARAKÇI ÇİMEN
22015/3705 20/3/2012 25/2/2015 Ankara 18. İş M.2009/154 EbruTARAKÇI ÇİMEN
32015/5890 8/5/2012 3/4/2015 Ankara 9. İş M. 2009/561 EbruTARAKÇI ÇİMEN
42015/13252 21/3/2012 6/8/2015 Ankara 18. İş M. 2009/169 Mehmet Erol ALSAN
52015/13254 21/3/2012 6/8/2015 Ankara 18. İş M.2011/100 Mehmet Erol ALSAN
62015/13889 21/3/2012 17/8/2015 Ankara 18. İş M.2011/101 Ebru TARAKÇI ÇİMEN