TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
NOKTA DERGİ VE GAZETECİLİK TİC. LTD. ŞTİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/16564)
Karar Tarihi: 24/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Recep KAPLAN
Başvurucu
:
Nokta Dergi ve Gazetecilik Tic. Ltd. Şti
Vekili
:
Av. Kadir KÖKTEN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; yaptığı bir haberden dolayı başvurucunun sahibiolduğu derginin bazı nüshalarına el konulması, anılan nüshaların toplatılmasıve derginin sosyal medya hesaplarına yönelik erişimin engellenmesi kararıverilmesi nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/10/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucunun sahibi olduğu Nokta dergisinin (dergi) 14-20/9/2015tarihli nüshasına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan ve onunfotoğrafını içeren bir kapak konulması sonrasında başvurucunun adresinde aramayapılmış, dağıtımı yapılan dergiler kolluk yetkililerince bayilerdentoplatılmış ve dağıtılmamış dergiler varsa dağıtılmaması istenmiştir.
7. Öte yandan bu işlemlere yakın tarihlerde derginin internetadreslerine erişim engellenmiş ve sorumlu yazı işleri müdürü adli işlemleretabi tutulmuştur.
8. İlgili Cumhuriyet Başsavcılığının dağıtımı yapılan dergilerinbayilerden toplatılması ve dağıtılmamış dergiler varsa dağıtılmaması yönündekiyazılı talimatı İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından onanmıştır.Başvurucunun bu karara itirazı 16/9/2015 tarihinde reddedilmiştir. Ret kararı başvurucuyaaynı tarihte tebliğ edilmiştir.
9. Başvurucu 16/10/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
10. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme YapılmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunile kanunlaştırılan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması GerekenTedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin (KHK) 2. maddesi ile başvurucunun sahibi olduğu dergininkapatılmasına karar verilmiştir.
11. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin KabulEdilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında KHK ile de, kapatılan dergilerin bağlıolduğu şirketlerin faaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarınınresen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
12. 668 sayılı KHK'nın "Alınantedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğutespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;
...
c) Ekli (3) sayılı listede yer alan gazete vedergiler ile yayınevi ve dağıtım kanalları kapatılmıştır.
...
3 SAYILI LİSTE
...
DERGİLER
...
11 NOKTA
..."
13. 670 sayılı KHK'nın "Devirişlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkinedilir."
14. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancakbireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaretşirketler hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukukkaynakları için Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. (B. No:2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23) kararına bakılabilir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; sahibi olduğu derginin bazı nüshaları hakkındaverilen elkoyma ve toplatma kararları ile derginin sosyal medya hesaplarınayönelik olarak verilen erişimin engellenmesi kararı nedeniyle basınözgürlüğünün ve mülkiyet hakkının, yargı makamlarınca verilen kararlarınyeterli gerekçe içermemesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini iddia etmektedir.
B. Değerlendirme
17. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzelkişiliği haiz bir şirket ise şirket bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haizolması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonunakadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasınınincelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur. (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaretsicil kaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireyselbaşvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi,başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumundabaşvurunun düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).
18. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,25/9/2019, §§ 27, 29) başvurusunailişkin kararında; kamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflıbir işlemle son verilmesi durumunda, bu şirketin taraf olduğu bireyselbaşvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlindeortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerininzedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa Mahkemesi,anılan kararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiylesona erdirilen özel hukuk tüzel kişiliklerinin tüzel kişilikleri sona ermedenönce yaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia edenkişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içindeAnayasa Mahkemesine bildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurununincelenmesine devam edilebileceğine karar vermiştir.
19. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini AnayasaMahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamındamenfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişininyaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin buisteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitindetüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri dikkatealınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia edenkişilerin bu iddialarını destekleyecek ve ispata yarayacak bilgi ve belgeleriAnayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (SamanyoluYayıncılık Hizmetleri A.Ş., §30).
20. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamındamenfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somutolayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
21. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHKile resen terkin edilmiştir. 670 sayılı KHK 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.
22. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimse başvuruyudevam ettirme isteğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden ve dolayısıylabaşvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.