TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
NURAN CEYLAN ÖZBUDAK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/2890)
Karar Tarihi: 16/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
Nuran CEYLAN ÖZBUDAK
Vekili
:
Av. Ünzüle GÜNEŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, tapu iptali ve tescil talebiyle açılan davada uzunsüredir devam eden yargılama nedeniyle makul sürede yargılanma ve çelişmeliyargılama hakları ile silahların eşitliği ilkesinin ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 5/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, taşınmaz satış vaadi ile müteahhitten satın aldığıtaşınmazın hukuka aykırı ve kötü niyetli olarak bir başkasına devredilmesinedeniyle 18/8/2004 tarihinde tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Ankara 12.Asliye Hukuk Mahkemesi 9/12/2004 tarihli kararı ile davanın reddine kararvermiştir. Karar, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin (Daire) 7/6/2005 tarihli ilamıile bozulmuştur. Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada Mahkemece 28/3/2006tarihli karar ile Mahkemenin görevsizliğine, talep edildiği takdirde davadosyasının görevli ve yetkili Ankara Tüketici Mahkemesine gönderilmesine kararverilmiştir. Görevsizlik kararı üzerine Ankara 6. Tüketici MahkemesininE.2006/725 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece 19/12/2006 tarihli kararile davanın reddine karar verilmiştir. Daire 5/6/2007 tarihli ilamı ilebaşvurucu tarafından bildirilen tanıklar dinlenmeden hüküm kurulduğugerekçesiyle anılan kararı bozmuştur. Bozma ilamına uyularak yapılanyargılamada Mahkemece 6/3/2014 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir.Daire 27/10/2014 tarihli ilamı ile taraf teşkili sağlanmadan hüküm kurulduğugerekçesiyle anılan kararı bozmuştur. Bozma üzerine Mahkemenin E.2015/464sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 16/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
10. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
12. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
14. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 12 yıl 5 aydırdevam eden yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
15. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
B. Çelişmeli YargılamaHakkı ve Silahların Eşitliği İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia
16. Başvurucu; taşınmaz satış vaadi ile müteahhitten satınaldığı taşınmazın hukuka aykırı ve kötü niyetli olarak bir başkasına devredilmesinedeniyle 18/8/2004 tarihinde açtığı tapu iptali ve tescil davasında iddiasınıispatlayabileceği en önemli kanıtın tanık ifadesi olduğunu, buitibarladavalının22/11/2004 tarihlicevabına karşılıkcevap dilekçesi ile Mahkemeye dokuz tanık ismi bildirdiğini ancak uzun sürenyargılama nedeniyle tanıkların bir kısmına ulaşılamadığını, Mahkemece yalnızcaiki tanığın dinlenebildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun bu iddiaları adil yargılanmahakkının unsurlarından olan çelişmeli yargılama hakkı ve silahların eşitliğiilkesi kapsamında incelenmiştir.
17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaralıfıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanun yollarınıntüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,26/3/2013, § 16).
18. Somut olayda başvurucunun, taşınmaz satış vaadi ilemüteahhitten satın aldığı taşınmazın hukuka aykırı ve kötü niyetli olarak birbaşkasına devredilmesi nedeniyle açtığı tapu iptali ve tescil davasında Ankara6. Tüketici Mahkemesi 19/12/2006 tarihli kararı ile davanın reddine kararvermiş, Yargıtay, 14. Hukuk Dairesi 5/6/2007 tarihli ilamı ile başvurucutarafından bildirilen tanıklar dinlenmeden hüküm kurulduğu gerekçesiyle anılankararı bozmuştur. Bozma üzerine Mahkemece başvurucu tarafından bildirilen ikitanık dinlenmiş ve tüm dosya kapsamı incelenerek 6/3/2014 tarihinde davanınkabulüne, dava konusu taşınmazın başvurucu adına tapuya kayıt ve tescilinekarar verilmiştir. Daire 27/10/2014 tarihli ilamı ile taraf teşkili sağlanmadanhüküm kurulduğu gerekçesiyle anılan kararı bozmuştur. Bozma üzerine MahkemeninE.2015/464 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılamanın devam ettiği,başvurucunun iddialarını ileri sürebileceği olağan kanun yollarınıtüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
19. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
20. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
21. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında dava konusu hukuki menfaat ile dava dosyasındaki taraf sayısı dadikkate alınarak başvurucuya net 8.800 TL manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkesinin ihlaledildiğine ilişkin iddianın başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 8.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Ankara 6. Tüketici Mahkemesine(E.2015/464) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE16/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.