Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - NURDAN SESİZ Başvurusuna İlişkin Karar - 16/4/2013

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

Raportör

:

Murat AZAKLI

Başvurucu

:

Nurdan SESİZ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, murisi tarafından OrmanGenel Müdürlüğü aleyhine açılan davada verilen ve 1951 yılında kesinleşenmüdahalenin men’i kararının Orman Genel Müdürlüğütarafından yerine getirilmeyerek, Orman Genel Müdürlüğü ve Maliye Hazinesitarafından aynı taşınmaza ilişkin açılan tapu iptali ve tescil davalarında tapukayıtlarının kısmen iptaline karar verilmesinin mülkiyet hakkı ile adilyargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 19/10/2012 tarihindeBalıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 12/4/2013tarihinde, başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucunun murisi tarafından Orman Genel Müdürlüğüaleyhine Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan müdahalenin men’i davası sonucunda 7/9/1951tarih ve E.1949/579, K.1951/599 sayılı ilamla, davacının tapu ile mutasarrıfolduğu yere davalı Orman İdaresinin vaki müdahalesinin men’inekarar verilmiş ve hüküm kesinleşmiştir.

6. 1988 yılında yapılan orman kadastro çalışması sonundaorman tahdit sınırları belirlenmiş ve taşınmaz üç ayrıparsele ayrılmıştır. Orman kadastro çalışması sonucu belirlenen sınırlar 20/10/1989 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.

7. a) Maliye Hazinesine izafeten Savaştepe Mal Müdürlüğütarafından başvurucu aleyhine Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde 8/4/1991 tarihinde açılan davada, Savaştepe ilçesiCumhuriyet Mahallesi 88 ada 41 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali veMaliye Hazinesi adına tescili talep edilmiş, Orman İdaresi davaya müdahilolmuştur. Mahkemece, 11/4/2000 tarih ve E.1991/83,K.2000/43 sayılı ilamla davacı ve müdahil tarafından açılan davanın reddinekarar verilmiştir.

b) Hükmün davacı ve müdahil tarafından temyizi üzerine,Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 10/5/2001 tarih veE.2001/3462, K.2001/3775 sayılı ilamıyla dava konusu 88 ada 41 parsel sayılıtaşınmazın Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/9/1951 tarih ve E.1949/579,K.1951/599 sayılı ilamıyla orman sınırları dışında bırakıldığı, kesin hükümniteliğindeki bu kararın davanın taraflarını bağlayacağı, Maliye Hazinesi veOrman İdaresi tarafından açılan davanın reddinin bu nedenle doğru olduğugerekçesiyle onama kararı verilmiştir.

c) Karar düzeltme istemi üzerine, Yargıtay 20. HukukDairesinin 1/7/2002 tarih ve E.2002/4832, K.2002/6419sayılı ilamıyla 7/9/1951 tarihli hükmün dava konusu yere ait olmadığıgerekçesiyle onama kararı kaldırılarak hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozmakararına uyularak yapılan yargılama sonunda, 30/4/2004tarih ve E.2002/147, K.2004/59 sayılı ilamla Maliye Hazinesi tarafından açılandavanın kısmen kabulüne, 88 ada 41 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydınınkısmen iptali ile Hazine adına, kalan kısmının davalılar adına tapuya tescilinekarar verilmiştir.

d) Hükmün davalılar ile Orman İdaresi tarafından temyiziüzerine Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 10/5/2005 tarihve E.2005/1444, K.2005/6051 sayılı kararıyla hüküm onanmış, karar düzeltmeistemi Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 14/4/2006 tarih ve E.2006/2386,K.2006/5008 sayılı ilamıyla reddedilmiştir.

8. a) Orman Genel Müdürlüğü tarafından başvurucu aleyhineSavaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde 6/9/1999 tarihindeSavaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 45 parsel sayılı taşınmazın tapukaydının iptali ile orman olarak tescili istemiyle dava açılmış, MaliyeHazinesi davaya müdahil olmuştur. Mahkemece, 13/12/2006tarih ve E.2001/125, K.2006/110 sayılı ilamla tapu kaydının kısmen iptaline,orman vasfı ile Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

b) Temyiz üzerine, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 21/4/2008 tarih ve E.2008/2398, K.2008/6141 sayılı ilamıylahüküm onanmıştır.

c) Karar düzeltme istemi, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 18/9/2008 tarih ve E.2008/10366, K.2008/11409 sayılıilamıyla reddedilmiştir.

9. a) Orman Genel Müdürlüğü tarafından başvurucu aleyhine 11/10/1990 tarihinde Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesindeaçılan davada, Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 44 parsel sayılıtaşınmazın tapu kaydının iptali ile orman olarak tescili talep edilmiştir.Mahkemece, 8/7/1997 tarih ve E.1990/120, K.1997/52sayılı ilamla, Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/9/1951 tarih ve E.1949/579,K.1951/599 sayılı ilamı gerekçe gösterilerek, kesin hüküm nedeniyle davanınreddine karar verilmiştir.

b) Hükmün temyizi üzerine, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin23/9/1998 tarih ve E.1998/7880, K.1998/7973 sayılı kararıyla taşınmazınbulunduğu yerde yapılan orman tahdit haritasınınkesinleştiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

c) Karar düzeltme istemi, Yargıtay 20. Hukuk Dairesince 4/2/1999 tarihinde reddedilmiştir.

d) Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılamasonunda, 3/7/2001 tarih ve E.1999/37, K.2001/106sayılı ilamla, Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2000/19, K.2000/40 sayılıkararının kesin hüküm oluşturduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,hükmün temyizi üzerine Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 26/3/2002 tarih ve E.2002/380,K.2002/2635 sayılı kararıyla hüküm onanmıştır. Karar düzeltme istemi Yargıtay20. Hukuk Dairesince 11/11/2002 tarih ve E.2002/8097,K.2002/8883 sayılı kararla reddedilmiştir.

10. a) Maliye Hazinesi tarafından başvurucu aleyhine 28/11/1995 tarihinde Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesindeaçılan davada, Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 44 parsel sayılıtaşınmazın tapu kaydının iptali ile hazine adına tescili talep edilmiş, Ormanİdaresi davaya müdahil olmuştur. Mahkemece, 25/5/1999tarih ve E.1995/220, K.1999/93 sayılı kararla davacı Maliye Hazinesince açılandavanın reddine, müdahil Orman İdaresi tarafından açılan davanın kısmenkabulüne karar verilmiştir. Hüküm, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 27/12/1999 tarih ve E.1999/5077, K.1999/5286 sayılıkararıyla bozulmuştur.

 b) Mahkemece bozmakararından sonra yapılan yargılama sonunda, 28/3/2000tarih ve E.2000/19, K.2000/40 sayılı direnme kararıyla 1989 yılında yapılanorman tahdidine davalılar tarafından itiraz edilmeyerek kesinleştiği gerekçesiyleMaliye Hazinesinin açtığı davanın reddine, Orman İdaresi tarafından açılandavanın kısmen kabulüne 88 ada 44 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının kısmeniptali ile orman vasfı adı altında Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline,kalan kısmın davalı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

c) Hüküm Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25/10/2000tarih ve E.2000/16-1291, K.2000/1560 sayılı ilamıyla onanmış, karar düzeltmeistemi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca 21/2/2001 tarih ve E.2001/16-146,K.2001/162 sayılı kararla reddedilmiştir.

11. Başvurucu, 27/7/2012 tarihindeOrman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğüne müracaat ederek Balıkesir1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 7/9/1951 tarih ve E.1949/579, K.1951/599sayılı karar doğrultusunda gerekli düzeltici işlemin, kararın verildiği tarihegöre yerine getirilmesini talep etmiş, Orman Genel Müdürlüğü tarafından8/8/2012 tarihli yazı ile talebin kesinleşmiş yargı hükümlerine konu olmasınedeniyle idare tarafından yapılacak işlem bulunmadığı bildirilmiştir.

12. a) Başvurucu, 3/12/2007tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunarak, 14/4/2006tarihinde kesinleşen Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 41 parselsayılı taşınmazın, başvurucu adına olan tapu kaydının kısmen iptali ile Hazineadına, kalan kısmının davalılar adına tapuya tesciline dair kararın mülkiyethakkı ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüş, Avrupa İnsanHakları Mahkemesi İkinci Dairesince 5/2/2008 tarihinde başvuru kaydaalınmıştır.

b) Başvurucu, 10/4/2009 tarihindeAvrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunarak, 18/9/2008 tarihindekesinleşen Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada 45 parsel sayılıtaşınmazın tapu kaydının kısmen iptaline, orman vasfı ile Hazine adına tapuya tescilinedair kararın mülkiyet hakkı ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ilerisürmüş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesince 1/8/2009 tarihindebaşvuru kayda alınmıştır.

c) Başvurucu yine, Savaştepe ilçesi Cumhuriyet Mahallesi 88 ada44 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının kısmen iptali ile orman vasfı adıaltında Hazine adına tapuya tesciline dair kararın mülkiyet hakkı ile adilyargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürerek Avrupa İnsan HaklarıMahkemesine başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

13. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.maddesinin (8) numaralı fıkrası, 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca18/6/1927 tarih ve 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun26/9/2004 tarih ve 5236 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önceki hâliyle427. maddesinin birinci fıkrası, 432. maddesinin birinci fıkrası, 440.maddesinin birinci fıkrası ve 442. maddesinin birinci fıkrası.

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

14. Mahkemenin 16/4/2013 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 19/10/2012 tarih ve 2012/317 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu, murisi tarafından Balıkesir 1. Asliye HukukMahkemesinde Orman İdaresi aleyhine açılan dava sonunda 7/9/1951tarihli kararla taşınmazın murisi adına tescilli olduğu gerekçesiyle davalıOrman İdaresinin müdahalesinin men’ine hükmedildiğinibelirterek, 7/9/1951 tarihli kesin hükme ve taşınmazın murisi adına tapusiciline tesciline rağmen 88 ada 41, 44 ve 45 parsel sayılı taşınmazlarailişkin olarak Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar sonucundataşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile Maliye Hazinesi ve Orman İdaresiadına tapuya tescillerine karar verilmesinin ve 1951 yılında kesinleşen karardoğrultusunda ve karar tarihine göre işlem yapılması için Orman GenelMüdürlüğüne yaptığı başvurunun reddedilmesinin Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet hakkı ile 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkınıihlal ettiğini ileri sürmüş ve tazminat talep etmiştir.

B. Değerlendirme

16. 30/3/2011 tarih ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici1. maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireyselbaşvuruları inceler.”

17. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesininyetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Bu açıkdüzenleme karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihai işlem ve kararlarıda içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir.

18. Öte yandan, Anayasa Mahkemesininzaman bakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemeninyetkisinin geriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin birgereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012).

19. Olağan kanun yollarına başvurulmasısonucu kesinleşen mahkeme kararlarından sonra, kararların yerine getirilmesikonusunda yetkisi bulunmayan kurum veya organlara başvuruda bulunulması etkilibir başvuru yolu olmadığı gibi, bu başvurunun reddine karar verilmesi deAnayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için yeni bir hak ve yetkivermeyecektir. Tüketilen yolun Anayasa Mahkemesi önündeki başvuruya konu olanduruma çözüm getirme, başka bir ifadeyle Anayasa’yı ihlal ettiği iddia edilenhususun düzeltilmesini ve ihlalin ortadan kaldırılmasını sağlayabilmeözelliğine sahip olması gerekir. Mahkeme, başvuru konusu olaya etkin bir çözümsunacak yetkisi olmayan kurum ve organlara başvurularak davanıncanlandırılmasına ve başvurunun zaman bakımından yetki kapsamına alınmasınaizin vermemektedir (B. No: 2012/829, § 32,5/3/2013).

20. Başvuru konusu olayda başvurucu, Balıkesir 1. AsliyeHukuk Mahkemesinde açılan dava sonucunda 7/9/1951tarih ve E.1949/579, K.1951/599 sayılı ilamla taşınmazın murisleri adına tapuyakayıtlı olduğu gerekçesiyle davalı Orman İdaresinin müdahalesinin men’ine karar verildiğini, bu kararın Orman Genel Müdürlüğütarafından yerine getirilmediğini, aynı taşınmaza yönelik olarak kadastrotespitinden sonra Savaştepe Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar sonucundataşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile Maliye Hazinesi ve Orman İdaresiadına tapuya tescillerine karar verildiğini belirterek anayasal haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.

21. Başvurucunun karar tarihine göre uygulanmasını istediğiBalıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 7/9/1951 tarihve E.1949/579, K.1951/599 sayılı men’i müdahalekararı 1951 yılında kesinleşmiştir. Bu davadan sonra taşınmazın mülkiyetineyönelik açılan tapu iptali ve tescil davaları sonucunda taşınmazın bir kısmınınbaşvurucu adına, bir kısmının ise Orman Genel Müdürlüğü adına tapuya tescilinekarar verilmiştir. Tapu iptali ve tescil davaları neticesinde verilen kararlarile mülkiyet durumu yeniden belirlenmiş ve anılan kararlar kesinleşmiştir. Dolayısıyla yeniden oluşan ve kesinleşen tapu kayıtları iletaşınmaza ilişkin krokiler bulunmasına rağmen, başvurucunun 1951 yılındakesinleşen men’i müdahale kararının, karar tarihinegöre uygulanmasını Orman Genel Müdürlüğünden talep etmesi ve bu talebinreddedilmesi, başvurucuya bireysel başvuruda bulunmak için yeni bir hakvermeyeceği gibi, 1951 yılında kesinleşen kararın uygulanmadığı iddiasıylabaşvuruda bulunma hakkı da sağlamaz.

22. Başvurucu aleyhine açılan Savaştepe ilçesi CumhuriyetMahallesinde bulunan 88 ada 41 parsel sayılı taşınmaza ilişkin dava sonucuverilen tapu iptali ve tescil kararı 14/4/2006tarihinde, 88 ada 44 parsel sayılı taşınmaza yönelik tapu iptali ve tescilkararı 21/2/2001 tarihinde, 88 ada 45 parsel sayılı taşınmaza ilişkin tapuiptali ve tescil kararı ise 18/9/2008 tarihinde kesinleşmiştir. Başvurucununanayasal haklarını ihlal ettiğini ileri sürdüğü bu hükümler ile başvurucununmurisi tarafından Orman İdaresi aleyhine Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesineaçılan dava sonucunda verilen ve 1951 yılında kesinleşen müdahalenin men’i kararı, 23/9/2012 tarihindenönce kesinleştiği için zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisi içindekalmamaktadır.

23. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu kararların, bireyselbaşvuruların incelenmeye başlandığı tarih olarak belirlenen 23/9/2012gününden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlikşartları yönünden incelenmeksizin “zamanbakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Başvurunun, “zamanbakımından yetkisizlik” nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy