Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - OĞUZHAN KOZACIOĞLU Başvurusuna İlişkin Karar - 20/3/2014

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Bahadır YALÇINÖZ

Başvurucu

:

Oğuzhan KOZACIOĞLU

Vekili

:

Av. Cavit ÇALIŞ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, vazife malullüğü aylığı bağlanmamasına ilişkinişlemin iptali talebiyle açtığı davanın reddedilmesi nedeniyle adil yargılanmave hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 10/4/2013 tarihindeAnayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğinbulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 26/12/2013tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Van-Başkale KoruHudut Karakolunda piyade uzman çavuş olarak görev yaptığı sırada 22/3/2010 tarihinde kaçakçılara yönelik pusu faaliyeti icraetmiş, keskin nişancıların yoğun ateşi nedeniyle kulaklarında çınlama ve işitmegüçlüğü çekmiştir.

6. Operasyonun ardından tutulantutanakta “Yoğun olarak yapılan atışlardanetkilendiğini, kulaklarında aşırı çınlama ve işitmede güçlük çektiğini bildirenP. Uzm. Çvş. Oğuzhan KOZACIOĞLU yaklaşık 3 saat sonra karakola döndüğümüzdeişitmenin azda olsa normalleştiğini fakat çınlamanın devam ettiğini söylemesiüzerine Van merkeze dönüldüğünde K.B.B. Polikliniğine gözükmesi konusundauyarılarak ileride neden olabilecek sorunların önüne geçilmesi amacıyla iş bututanak tarafımızdan imza altına alınmıştır” ifadelerine yerverilmiştir.

7. Olaydan yaklaşık 7 ay sonrasözleşme yenilenebilmesi için başvurucu Çanakkale Asker Hastanesine sevkedilmiş, Hastanenin 26/10/2010 tarih ve 237 sayılıraporuyla başvurucuya “Bilateral orta derecede sensörinöralişitme kaybı” teşhisi konulmuş ve hakkında “… Piyade uzman çavuş olarak devam edemez”kararı verilmesi üzerine 31/12/2010 tarihindenitibaren başvurucunun sözleşmesi feshedilmiştir.

8. Sosyal Güvenlik KurumuSağlık Kurulunca, Çanakkale Asker Hastanesinin düzenlediği rapor incelenmiş vebaşvurucunun “adi malul” olduğunakarar verilmiştir. Bu karar sonrasında başvurucuya 15/1/2011tarihinden itibaren adi malullük aylığı bağlanmış ve ikramiyesi ödenmiştir.

9. Başvurucu, 20/6/2011 tarihli dilekçesi ile Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığına başvuru yaparak vazife malullüğü aylığı bağlanması talebindebulunmuş, Başkanlığın bu talebe cevap vermemesi üzerine vazife malullüğü aylığıbağlanmamasına ilişkin işlemin iptali ile adi malul aylığı ile vazife malulüaylığı arasındaki farkın hak ediş tarihlerinden ödemenin yapılacağı tarihekadar yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle 23/8/2011 tarihinde AskeriYüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) dava açmıştır.

10. Diğer taraftan başvurucununnakdi tazminat istemiyle açtığı başka bir davada AYİM 3. Dairesi 15/12/2011 tarihli ara kararıyla başvurucu hakkında GülhaneAskeri Tıp Akademisinden rapor istemiş, hazırlanan raporda “İşitme engeli yüzdesi %19 işitme engelinden dolayıözür oranı %14 olduğu… travmatik muayene bulgusutespit edilmediğine…” ifadelerine yer verilmiş, rahatsızlığın 25 günişgücüne engel olacağı belirtilmiş ve aynı Dairenin 4/10/2012tarih ve E.2011/2203, K.2012/2004 sayılı kararı ile “ Accurary Keskin Nişancı Tüfeğinin TSK’de kullanılan özel bir silah olduğu busilah ile yapılan atışların silahın Künye Defterine yazılması gerektiği,mühimmatının cephanelikten alımı ve sarfı ile ilgili kayda rastlanılmadığı, … davacıda bulunan mevcut kulak rahatsızlığının, davacı vekilitarafından ileri sürüldüğü gibi, 22 Mart 2011 tarihinde Koru Hd. Tk.lığıbölgesinde icra edildiği iddia edilen pusu faaliyeti ile illiyet bağınınolmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır” gerekçesine yer vererekdava reddedilmiştir.

11. AYİM 3. Dairesi,başvurucunun vazife malullüğü aylığı bağlanmamasına ilişkin işlemin iptali ileadi malul aylığı ile vazife malulü aylığı arasındaki farkın hak ediş tarihlerindenödemenin yapılacağı tarihe kadar yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçtığı davada başvurucunun talebi üzerine yapılan duruşmanın ardından 29/11/2012 tarih ve E.21012/1552, K.2012/2329 sayılı kararıile davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:

“...

Davacının, AYİM 3'üncü D,sindegörülen "Nakdi Tazminat ödenmemesi işleminin iptali" konulu ve2011/2203 Esas, 2012/2004 Karar sayılı kararı ile esastan reddedilen davasınıngörüm ve çözümüne ilişkin; AYİM 3'üncü D.sinin 01 Mart2012 Gün ve GENSEK N0:2011/3854 ESAS NO; 2011/2203 sayılı ara kararı ile meslekhayatı boyunca davacıya ait sağlık işlemleri, Accurarytüfeğinin adedi bilgileri ve bu silah ile atış yapan diğer personel arasındabenzer kulak rahatsızlığı olup olmadığı, rahatsızlığa sebep olduğu ilerisürülen atışın yapıldığı görev emri, görev sonuç raporu, mühimmat sarfkayıtları davalı kurumdan istenmiştir. Davacıya ait geçmiş sağlık işlemlerindekulak rahatsızlığı ile ilgili bir şikâyetle vizite işlemi yapılmadığı, sözleşmeyenilemesi ile ilgili yapılan sağlık kurul raporlarında Kulak Burun BoğazHastalıkları uzmanı tarafından muayene yapılmadığı rahatsızlığı ile ilgili sonraporun davacının şikâyeti üzerine muayene edilerek verildiği, davacının olaytarihi olan 22.03.2010 ile rapor tarihi 26.10.2010 arasında da kulakrahatsızlığı ile doktora başvurmadığı anlaşılmıştır

Rahatsızlığın meydana geldiği iddia edilen, 6'ncı Hudut AlayKomutanlığının, 26 Mart 2012 tarih ve Dis.Sb.2012/268 sayılı yazı ile davacının görev aldığı Keskin Nişancı Timinin; 15-31Mart 2010 tarihinde Koru Hd.TKK.lığındagörevlendirildiği, bu görevlendirmede toplam beş ayrı Hudut Takımında toplam 16personelin olduğu, Koru Hudut Takımında davacı ile beraber üç Uzm. Çvş.un görevlendirildiği, davayaesas teşkil eden olayla ilgili adı geçen tutanakta imzası bulunan P.Uzm,Çvş. İdris AKSAKAL’ınYeşilbulak Hudut Takımında görevlendirildiği, 22 Mart2011 tarihinde pusu görevi icra edildiğine ve veya bu görev esnasında davacınınsağlık sorunu yaşadığına ilişkin herhangi bir bilginin/belgenin olmadığı, 15-31Mart 2010 tarihleri arasında Accurary Keskin Nişancısilahı ile atış yapıldığını gösteren herhangi bir mühimmat sarf kaydınınbulunmadığı bildirilmiştir. Her ne kadar davacı vekili tarafındanduruşmada; dava dilekçesinde belirtilen çatışmanın 22.03.2010 tarihinde değilde 17.03.2010 tarihinde meydana geldiği, P.Uzm.Çvş. İdris AKSAKAL'ınKoru Hudut Takımına takviyeye gönderildiği, tutanağın Van merkeze dönüldüktenbeş gün sonra düzenlendiğini iddia etmiş ise de, imza altına alınan tutanağınolaydan üç saat sonra düzenlendiği ve olayın 22.03.2010 günü saat 04:30'da olduğu dava dilekçesinde bulunan tutanağıniçeriğinden anlaşılmaktadır.

...

Davacı vekili; davacının, rahatsızlığının 22 Mart 2011tarihinde, 6'ncı Hd. A. K.lığ1 'inci Hd. Tb. 1’ inçi Hd.Bl. K.lığı emrinde görev yaptığı sırada, Van-BaşkaleKoru Hudut Karakolu sorumluluk sahasında bulunan 407 numaralı hudut taşımevkiinde, saat 04.30 sulannda pusu faaliyeti icraettiği sırada, bir grup kaçakçı ile karşılaşılması üzerine keskin nişancıtimlerin yoğun atış yapması nedeniyle ortaya çıkan yoğun ses ortamındakiakustik travma sonucu kulaklarında çınlama ve işitmekaybı nedeniyle meydana geldiğini belirtmiş ise de davacının Mahkememizdegörülen "Nakdi Tazminat ödenmesi istemli” davasında alınan ara karara6'ncı Hudut Alay Komutanlığınca verilen cevap yazısı ile söz konusu bölgede,belirtilen tarihte bir pusu görevi icra edilmediği ve böyle bir görev esnasındaAccuracy KNT ile atış yapıldığını gösterir bir belgeninbulunmadığının bildirildiği, ayrıca bahsi geçen tutanakta imzası bulunan P.Uzm Çvş. İdris AKSAKAL’ın Yeşilbulak Hd.Tk.lığındagörevlendirildiği, Koru Hd.Tk.K.nın ise tutanaktaimzasının olmasının gerektiği halde olmadığı göz önüne alındığında bu tutanağaitibar edilmemesi gerektiği, davacı vekilinin duruşmada belirttiği olayın17.03.2010 tarihinde gerçekleştiği, tutanağın Van merkezde imzalandığı vb.hususlarının ise dava dosyasında bulunan belgelerle örtüşmediği ilave biraraştırmaya gerek olmadığı ve davacıda bulunan mevcut kulak rahatsızlığınınvazife ile illiyet bağının olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır”

12. Kararda, ayrıca, duruşmalıyapılan yargılama sonucunda hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık AsgariÜcret Tarifesi uyarınca 2.400 TL avukatlık ücretinin başvurucudan alınarakdavalı idareye verilmesine karar verilmiştir.

13. Bu karara karşı yapılankarar düzeltme başvurusu da aynı Dairenin 28/2/2013tarih ve E. 2103/281, K. 2013/267 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

14. Karar başvurucuya 18/3/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

B. İlgili Hukuk

15. 8/6/1949 tarih ve 5434 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun mülga 44. maddesinin birincifıkrası şöyledir:

"Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçaroldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (Malül)denir ve haklarında bu kanunun malüllüğe aithükümleri uygulanır."

16. 5434 sayılı Kanun'un mülga45. maddesi şöyledir:

"44 üncü maddede yazılı malüllük;

a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sıradavazifelerinden doğmuş olursa;

b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi birkuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;

c) Kurumların menfaatini korumak maksadiylebir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabuledilmesi şartiyle);

ç) Fabrika, atelye ve benzeriişyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, oişyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundanileri gelen kazadan doğmuş olursa;

Buna (Vazife malüllüğü) ve bunlarauğrıyanlara da (Vazife malülü)denir."

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

17. Mahkemenin 20/3/2014 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 10/4/2013 tarih ve 2013/2379 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu, operasyon sırasında kullanılan keskin nişancıtüfeğiyle yapılan yoğun atışlar nedeniyle işitme kaybına maruz kaldığını,Mahkemenin yeterli araştırma ve gerekli yerler ile yazışma yapmadan kararverdiğini, vazife malulü olduğunun kabul edilmesi gerektiği halde açtığıdavanın reddedilmesinin Anayasa’nın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesineaykırı olduğunu, ayrıca, başvuruya konu dava daha evvel açıldığı halde, 2/11/2011 tarihinde yürürlüğe giren 659 sayılı KHK uyarınca,aleyhine avukatlık ücretine hükmedilmesinin Anayasa’nın 36. ve 91. maddeleriyle13. maddesindeki ölçülülük ilkesine aykırı olduğunu belirterek, adil yargılanmave hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüş, maddi ve manevitazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki tavsifi ile bağlı değildir. Başvurucunun, açtığı davada verilen kararınsonucundan ve hükmedilen vekâlet ücretinden şikâyetçi olduğu görülmektedir. Bunedenle, başvurucunun açtığı davanın reddedilmesine yönelik ileri sürdüğüiddialar “adil yargılanma hakkı”kapsamında, vekâlet ücretine yönelik ileri sürdüğü iddialar ise adil yargılanmahakkının bir unsuru olan “mahkemeye erişimhakkı” kapsamında değerlendirilmiştir.

1. Yargılamanın Adil Olmadığı İddiası Yönünden

20. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesigereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

21. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkçadayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

22. 6216 sayılı Kanun’un “Esashakkındaki inceleme” kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralıfıkrası şöyledir:

“Bölümlerin, bir mahkeme kararına karşı yapılanbireysel başvurulara ilişkin incelemeleri, bir temel hakkın ihlal edilipedilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ilesınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda incelemeyapılamaz.”

23. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğinekarar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncüfıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilenkanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireyselbaşvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

24. Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derece mahkemeleriönünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derecemahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olupolmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derecemahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzdabariz takdir hatası veya açık keyfilik içermesi ve bu durumun kendiliğindenbireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Buçerçevede, kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular bariz takdir hatasıveya açık keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesince esas yönünden incelenemez(B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).

25. Başvuru konusu olayda, başvurucu,operasyon sırasında kullanılan keskin nişancı tüfeğiyle yapılan yoğun atışlarnedeniyle işitme kaybına maruz kaldığını, Mahkemenin yeterli araştırma vegerekli yerler ile yazışma yapmadığını, vazife malulü olduğunun kabul edilmesigerektiği halde açtığı davanın reddedildiğini belirtmiş, AYİM 3. Dairesi iseyaptığı araştırma sonucu elde ettiği bilgi ve belgeler ile başvurucunun nakditazminat istemli aynı Dairede görülen davaya sunulan delilleri değerlendirmeksuretiyle uyuşmazlığı çözüme kavuşturmuştur.

26. Buna göre Mahkeme, başvurucunun geçmiş sağlık işlemlerindekulak rahatsızlığı ile ilgili bir şikâyetle vizite işlemi yapılmadığı, sözleşmeyenilemesi ile ilgili yapılan sağlık kurul raporlarında kulak burun boğazhastalıkları uzmanı tarafından muayene edilmediği, olayın gerçekleştiği iddiaedilen tarih olan 22/3/2010 ile rapor tarihi26/10/2010 arasında da kulak rahatsızlığı ile doktora başvurmadığı, 6'ncı HudutAlay Komutanlığı Keskin Nişancı Timinin 15-31 Mart 2010 tarihinde Koru HudutTakımında görevlendirildiği, bu görevlendirmede toplam beş ayrı hudut takımındatoplam 16 personelin olduğu, Koru Hudut Takımında başvurucu ile beraber üçuzman çavuşun görevlendirildiği, davaya esas teşkil eden olayla ilgili adıgeçen tutanakta imzası bulunan P. Uzm. Çvş. İ. A’nın YeşilbulakHudut Takımında bulunduğu, 22/3/2010 tarihinde pusugörevi icra edildiğine veya bu görev esnasında başvurucunun sağlık sorunuyaşadığına ilişkin herhangi bir bilgi/belge olmadığı, 15-31 Mart 2010 tarihleriarasında Accurary keskin nişancı silahı ile atışyapıldığını gösteren herhangi bir mühimmat sarf kaydının bulunmadığı tespitiniyapmıştır. Ayrıca, Mahkeme, olay tarihinin farklılığına ve tutanağa ilişkinduruşma safhasında ileri sürülen hususların dava dosyasında bulunan belgelerile örtüşmediği ve ilave bir araştırmaya gerek olmadığı kanaatiyle, başvurucudabulunan mevcut kulak rahatsızlığı ile yapılan vazife arasında illiyet bağınınolmadığı sonucuna ulaşmış ve davayı reddetmiştir.

27. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilenkararın değil, yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletmeimkânı verir. Bu nedenle, bireysel başvuruda adilyargılanmaya ilişkin şikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılamasürecinde haklarına saygı gösterilmediği, bu çerçevede yargılama sürecindekarşı tarafın sunduğu deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veyabunlara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini veiddialarını sunamadığı ya da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgiliiddialarının derece mahkemesi tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesizolduğu gibi, mahkeme kararının oluşumuna sebep olan unsurlardan değerlendirmeyealınmamış eksiklik, ihmal ya da açık keyfiliğe ilişkin bir bilgi ya da belgesunmuş olması gerekir. Somut olayda başvurucunun, yargılama sürecinin hakkaniyeteaykırı olduğuna dair bir bilgi ya da belge sunmamış olup, mahkemece delillerindeğerlendirilmesinin ve verilen kararın içeriğinin adil olmadığı şikâyetinidile getirdiği anlaşılmaktadır.

28. Açıklanan nedenlerle, başvurucu tarafından ileri sürüleniddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu, derece mahkemesi kararınınbariz takdir hatası veya açık bir keyfilik de içermediği anlaşıldığındanbaşvurunun bu kısmının, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksunolması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

 2. Başvurucu AleyhineHükmedilen Vekâlet Ücretinin Ölçülü Olmadığı İddiası Yönünden

29. Başvurucu, idare lehine maktu vekâlet ücretinehükmedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür (§ 18). Aynı kapsamdaki bireysel başvurular Anayasa Mahkemesinceincelenmiş ve başvuruya konu maktu vekalet ücretinin mahkemeye erişim hakkınamüdahale oluşturduğu, bu müdahalenin meşru olduğu tespit edilerek, her somutbaşvurunun özel koşulları çerçevesinde müdahalenin orantılılığıdeğerlendirilmiş, orantılı görülen müdahaleleri konu alan başvuruların, açıkçadayanaktan yoksun olduklarına karar verilmiştir (B. No: 2012/1061, 21/11/2013, §§28-33; B. No: 2013/1613, 2/10/2013, §§ 38-39). Olaydahükmedilen vekâlet ücretinin, dava açmayı imkânsız kılacak veya aşırı derecedezorlaştıracak ağır bir ekonomik yük getirdiğine dair somut herhangi bir bulgutespit edilememiş olması itibarıyla, somut başvuru açısından farklı kararverilmesini gerektiren bir yön bulunmadığından, başvurunun bu kısmının “açıkça dayanaktan yoksun olması” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. Celal Mümtaz AKINCI bugörüşe katılmamıştır.

V. HÜKÜM

Açıklanangerekçelerle;

A. Başvurucunun,

1.Yargılamanın adil olmadığı iddiasının “açıkçadayanaktan yoksun olması”, nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, OY BİRLİĞİYLE,

2. Hükmedilen vekâlet ücretinin ölçülü olmadığı iddiasının “açıkça dayanaktan yoksun olması” nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Celal Mümtaz AKINCI’ nınkarşı oyu ve OY ÇOKLUĞUYLA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına OY BİRLİĞİYLE,

20/3/2014 tarihinde karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy