TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ÖKKEŞ AVŞAR VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/2931)
Karar Tarihi: 18/1/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Ökkeş AVŞAR
2. Mahmut AVŞAR
3. Bülent TOSUN
4. Pakize ALTUN
5. Nejla SARIOĞLU
6. Sakine ÖZTÜRK
7. Mustafa AVŞAR
8. Abdullah ÖZTÜRK
9. Arif AVCI
10. Ökkeş AKIN
11. İbrahim AKIN
12. Atila AVŞAR
Vekili
:
Av. Abdullah ÖZTÜRK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 4/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/2931 ve 2014/2552numaralı başvurular, aralarında konu yönünden irtibat bulunduğu anlaşıldığındanbirleştirilmiş; incelemeye 2014/2931 numaralı bireysel başvuru dosyasıüzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Atila Avşar, Ökkeş Avşar ve Mustafa Avşar'ınmurisi Emine Avşar 8/11/1978 tarihinde zilyetliğin tespiti ve kamulaştırmabedelinin tespiti talebiyle dava açmıştır. İslahiyeAsliye Hukuk Mahkemesi 19/7/1991 tarihli karar ile dava konusu taşınmazınmülkiyetinin çekişmeli olduğu ve mahiyeti itibarıyla kadastro alanı içinegirdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Yargılamaya İslahiye Kadastro Mahkemesinin E.1988/118 sayılı dosyasıüzerinden devam edilmiş, Mahkeme 14/7/1995 tarihli kararı ile dava konusutaşınmazın Toprak Mahsülleri Ofisi Genel Müdürlüğüadına tapuya tesciline, başvurucular Atila Avşar, Ökkeş Avşar ve MustafaAvşar'ın murisi Emine Avşar'ın da aralarında bulunduğu davacı ve müdahiller bakımındanMahkemenin görevsizliğine ve dava dosyasının İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. Dava İslahiye AsliyeHukuk Mahkemesinin E.1995/247 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
10. Diğer taraftan başvurucular Pakize Altun,Arif Avcı, Bülent Tosun'un murisi Hatice Tosun; başvurucular Atila Avşar,Mahmut Avşar, Mustafa Avşar ve Ökkeş Avşar'ın murisi Emine Avşar; başvurucular Nejla Sarıoğlu, Sakine Öztürk, Abdullah Öztürk'ün murisiSıdıka Öztürk ile başvurucular Ökkeş Akın ve İbrahim Akın 14/12/1995 tarihindetapu iptali ve tescil talebiyle dava açmış, dava İslahiyeAsliye Hukuk Mahkemesinin E.1995/322 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
11. İslahiye Asliye Hukuk Mahkemesi7/11/2002 tarihli kararı ile E.1995/322 sayılı dava dosyasının MahkemeninE.1995/247 sayılı dosyası ile birleştirilmesine, yargılamanın E.1995/247 sayılıdosya üzerinden devam etmesine karar vermiştir.
12. Mahkeme 6/3/2014 tarihli kararı ile birleşen ve asıl davayönünden davanın reddine karar vermiştir. Temyiz talebinde bulunulmuş olup davadosyası henüz temyiz incelemesi için Yargıtayagönderilmemiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 18/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
14. Başvurucular Ökkeş Avşar, Mustafa Avşar ve Atila Avşar8/11/1978 tarihinde açılan zilyetliğin tespiti ve kamulaştırma bedelinintespiti davasında, başvurucuların tamamı 14/12/1995 tarihinde açılan tapuiptali ve tescil davasında yargılamanın uzun süredir devam ettiğini belirterekmakul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih esas alınır (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
17. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının mirasbırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup buyönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak süreninbaşlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olaydamuris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasınıda kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, § 52).
19. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda8/11/1978 ve14/12/1995 tarihlerinde açılan davalarda sırasıyla 38 yıl 2 ay ve 21 yıl 1aydır devam eden yargılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
22. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında dava dosyalarındaki taraf sayıları ve talep ettikleri tazminatmiktarları da dikkate alınarak başvurucular Ökkeş Avşar, Mahmut Avşar, AtilaAvşar, Mustafa Avşar, Bülent Tosun, Pakize Altun veArif Avcı'ya ayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucular NejlaSarıoğlu, Sakine Öztürk ve Abdullah Öztürk'e ayrı ayrı net 6.750 TL;başvurucular Ökkeş Akın ve İbrahim Akın'a ayrı ayrı net20.000 TL manevitazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. 2014/2552 numaralı bireysel başvuru dosyasındaki belgelerdentespit edilen 206,10 TL harcın başvurucular Ökkeş Avşar, Mustafa Avşar ve AtilaAvşar'a müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. 2014/2931 numaralı bireysel başvuru dosyasındaki belgelerdentespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Ökkeş Avşar, Mahmut Avşar, Atila Avşar, MustafaAvşar, Bülent Tosun, Pakize Altun ve Arif Avcı'yaayrı ayrı net 4.500 TL; başvurucular Nejla Sarıoğlu,Sakine Öztürk ve Abdullah Öztürk'e ayrı ayrı net 6.750 TL; başvurucular ÖkkeşAkın ve İbrahim Akın'a ayrı ayrı net 20.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 2014/2552 numaralı bireysel başvuru dosyasındakibelgelerden tespit edilen 206,10 TL harcın başvurucular Ökkeş Avşar, MustafaAvşar ve Atila Avşar'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
2. 206,00 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İslahiyeAsliye Hukuk Mahkemesine (E.1995/247, K.2014/27) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE18/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.