TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ÖMER OSMAN SOYLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/363)
Karar Tarihi: 5/3/2013
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Mehmet ERTEN
Zehra Ayla PERKTAŞ
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Muharrem İlhan KOÇ
Başvurucu
:
Ömer Osman SOYLU
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, noter olarak görev yaptığıdönemde noterlik başkâtibi tarafından yapılan bir işlemle ilgili olarak, buişlemin suç teşkil ettiği kesin bir yargı kararıyla belirlenmeden, gözetim ve denetim görevini yerine getirmediği iddiasıylahakkında son soruşturmanın açılmasına karar verilmesinin anayasal haklarınıihlal ettiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 23/10/2012 tarihinde AnayasaMahkemesine Kayseri 2. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, başvurunun karara bağlanmasıiçin Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralıfıkrası uyarınca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucunun Kayseri 6. Noteri olarak görev yaptığı dönemde,noterlik başkâtibi tarafından 26/4/2011 tarihindedüzenlenen bir sözleşme nedeniyle, başkâtip hakkında görevini kötüye kullandığıiddiasıyla 19/3/2012 tarih ve 2012/1712 sayılı iddianameyle Kayseri 5. SulhCeza Mahkemesine kamu davası açılmıştır.
6. Noterlik başkâtibi hakkında Kayseri 5. Sulh Ceza Mahkemesinin2012/376 Esas sayılı dosyasında görülen dava başvuru tarihi itibarıyladerdesttir.
7. Başvurucu hakkında, başkatibin denetimi görevini yapmadığıiddiasıyla 18/1/1972 tarih ve 1512 sayılı NoterlikKanunu’nun 153. ve 154. maddeleri kapsamında soruşturma başlatılmıştır. AdaletBakanlığı tarafından verilen kovuşturma izni üzerine, Cumhuriyet savcısıBoğazlıyan Ağır Ceza Mahkemesinden son soruşturmanın açılmasına kararverilmesini talep etmiştir.
8. Boğazlıyan Ağır Ceza Mahkemesi 4/10/2012tarih ve E.2012/71, K.2012/89 sayılı kararıyla başvurucu hakkında görevi ihmalsuçuna ilişkin son soruşturmanın Kayseri Ağır Ceza Mahkemesine açılmasına kesinolarak karar vermiştir.
B. İlgili Hukuk
9. 1512 sayılı Kanun’un 153, 154 ve 160. maddeleri şöyledir:
“Madde 153– Noterlerin, görevden doğan veyagörev sırasında işledikleri suçlarından dolayı kovuşturma yapılabilmesi AdaletBakanlığının iznine bağlıdır.
Madde 154– Adalet müfettişleri veya mahalli Cumhuriyet Savcısı tarafından düzenlenendosya, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne tevdi olunur. İncelemesonunda kovuşturma yapılması gerekli görüldüğü takdirde dosya, suçun işlendiğiyer Ağır Ceza Mahkemesine en yakın bulunan Ağır Ceza Mahkemesi CumhuriyetSavcılığına gönderilir.
CumhuriyetSavcısı beş gün içinde, iddianamesini düzenliyerekdosyayı son soruşturmanın açılmasına veya açılmasına yer olmadığına kararverilmek üzere Ağır Ceza Mahkemesine verir.
İddianamenin bir örneği, Ceza MuhakemeleriUsulü Kanununun hükümleri uyarınca, hakkında kovuşturma yapılan notere tebliğolunur. Bu tebliğ üzerine noter, kanunda yazılı süre içinde bazı delillerintoplanmasını ister veya kabule değer bir istemde bulunursa nazara alınır.Gerekirse soruşturma Başkan tarafından derinleştirilir.
Haklarında son soruşturmanın açılmasına kararverilen noterlerin duruşmaları, suçun işlendiği yer Ağır Ceza mahkemesindeyapılır.”
“Madde 160 –Noterlik dairesinde çalışan katiplerin ve katip adaylarının görevlerinden dolayıişledikleri suçlara iştiraki bulunmıyan hallerdenoter, bu kimseler üzerindeki gözetim ve denetim görevini yerine getirmediğisabit olduğu takdirde, Türk Ceza Kanununun 257 ncimaddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre cezalandırılır.”
10. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Görevi kötüye kullanma” kenar başlıklı257. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
“Kanundaayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmaktaihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararınaneden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydanbir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 5/3/2013 tarihinde yapmışolduğu toplantıda, başvurucunun 23/10/2012 tarihli ve 2012/363 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
12. Başvurucu, noter olarak görev yaptığıdönemde noterlik başkâtibi tarafından yapılan bir işlemle ilgili olarak, buişlemin hukuka aykırılığı, suç teşkil ettiği ve emri altında çalışan kişinin busuçu işlediği kesin bir yargı kararıyla tespit edilmeden, hakkında 1512 sayılıKanun’un 160. maddesi kapsamında kovuşturmaya başlanmasının masumiyetkarinesini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
13. Anayasa’nın 38. maddesi şöyledir:
“Suçluluğuhükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.”
14. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkralarışöyledir:
“(1)Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokollerkapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıylaAnayasa Mahkemesine başvurabilir.
(2) İhlaleneden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüşidari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan öncetüketilmiş olması gerekir.”
15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlikşartları ve incelenmesi” kenar başlıklı 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temelhakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan vebaşvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurular ile açıkça dayanaktanyoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”
16. Anayasa’nın suç ve cezalara ilişkin esasları düzenleyen 38.maddesini suçlamadan vazgeçilmesini sağlama hakkını içerdiği şeklindeyorumlamak mümkün değildir. Suçluluğu kesin hükümle sabit oluncaya kadarkimsenin suçlu sayılamayacağı anayasal bir esas olduğundan, kişinin kovuşturmasürecine tabi kılınmasıyla masumiyet karinesinin ihlal edildiği söylenemez. Bunedenle, ceza muhakemesi sürecinde yargı mercileri tarafından suçla ithamedilme veya yargı mercilerinin suç şüphesini ifade eden kararları bu kapsamdadeğerlendirilemez.
17. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru,ikincil nitelikte bir hukuk yoludur. Bu nedenle, kanunlarda yer alan idari veyargısal başvuru yollarının, bireysel başvurudan önce tüketilmiş olmasıgerekir. Görevi ihmal suçlamasıyla BoğazlıyanAğır Ceza Mahkemesinin 4/10/2012 tarih ve E.2012/71,K.2012/89 sayılı son soruşturma açılması kararının, başvurucunun suçlubulunduğuna ilişkin nihai bir karar olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığıgibi, bu konuda başvuru yollarının tüketildiği de söylenemez.
18. Başvurucunun görevi nedeniyleözel bir usule göre yürütülen soruşturma sürecinin adaleti hiçe sayanbir tarzda keyfî gerçekleştiğine yönelik biriddia ileri sürülmemiş ve masumiyet karinesine uygun davranılmadığını gösterenbir delil de sunulmamıştır.
19. Sonuç olarak, başvurucunun noterlik görevi nedeniyle kanundabelirtilen usule göre yürütülen soruşturma sonunda, son soruşturmanınaçılmasına karar verilerek sanık olarak yargılanmasının, bir cezalandırmaolduğu ve bunun tek başına masumiyet karinesini ihlal ettiği yönündekibaşvurunun hukuki bir temeli bulunmadığı, başvurucu hakkında öngörülenyargılama sürecinin de yürütülüp tümüyle sonuçlandırılmamış olduğu dikkatealındığında, başvuru yollarının tüketilmediği anlaşılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun,“başvuru yollarının tüketilmemişolması” ve “açıkça dayanaktanyoksunluk” nedenleriyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun“başvuruyollarının tüketilmemiş olması” ve “açıkça dayanaktanyoksunluk” nedenleriyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 5/3/2013günü OYBİRLİĞİYLE karar verildi.