TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ORHAN ÇELİK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/119)
Karar Tarihi: 18/5/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Okan TAŞDELEN
Başvurucu
:
Orhan ÇELİK
Vekili
:
Av. Selahattin KAYA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, davanın çözümünde etkili olacak tanıkların mahkemecedinlenmemesi ve suçun nitelendirilmesinde hataya düşülmesi nedeniyleyargılamanın hakkaniyete uygun görülmesi hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/1/2014 tarihinde Ankara19. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasınaengel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 29/5/2015tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından 9/3/2016tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikteyapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 21/3/2016tarihli yazısında başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu 18/5/2011 tarihindeAlmanya'dan Türkiye'ye hava yoluyla gelmiştir.
8. Havaalanında unuttuğu çantada telsiz ve dürbünlererastlanması üzerine başvurucu gözaltına alınmıştır. Başvurucunun yanındagetirdiği diğer bavullarda yapılan aramada da Y. marka el ve masa telsizleri,dürbünler, güneş enerji panelleri, gece görüş kamerası, gece görüş dürbünü,silahlara takılan pointer cihazı, bunlara aitparçalar ile bu malzemeleri getirmesi karşılığında aldığı paranın bir kısmı elegeçirilmiştir.
9. Başvurucu 20/5/2011 tarihindeCumhuriyet savcısına verdiği ifadesinde PKK silahlı terör örgütü üyesi ikençatışmada öldürülen kardeşinin cenazesini bulmak için Türkiye'ye gelmeye kararverdiğini, tanımadığı iki kişinin kendisiyle temasa geçtiğini ve çarşıdagörüştüklerini, ekonomik sorunları olduğundan 5.000 avro karşılığında bumalzemeleri Türkiye'ye getirmeyi kabul ettiğini ve 1.000 avroyu peşin aldığını,bu kişilerinmalzemeleri ne amaçla gönderdiklerinisöylemediklerini, çantaları teslim alacak kişinin havaalanına gelmediğini, PKKterör örgütüyle bir bağlantısı olmadığını, ele geçen eşyaların gümrüğe tabiolduğunu bilmediğini belirtmiştir.
10. Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi 20/5/2011tarihinde, PKK terör örgütüne yardım ve örgüt faaliyeti çerçevesinde kaçakçılıksuçlarından başvurucunun tutuklanmasına karar vermiştir.
11. Cep telefonu kayıtlarının incelenmesi sonucunda A.M. adınakayıtlı 537 ... numaralıtelefondan başvurucunun arandığı tespit edilmiştir.
12. 4/7/2011 tarihinde ifadesi alınan A.M. beş yıl önce aldığı 537 ... numaralı hattı diğerleriylebirlikte kaybettiğini, başvurucuyu tanımadığını ve PKK'yla bağlantısınınolmadığını söylemiştir.
13. Başvurucunun getirdiği Y. marka telsizlere ilişkin MalatyaEmniyet Müdürlüğünün hazırladığı rapora göre cihazlar çalışabilir durumdadır veEmniyet Genel Müdürlüğüne tahsisli kanallar ile FM bandından yayını olan diğerkurumları dinlemeye elverişlidir. Ayrıca telsizlerin tadilatı yapılmak suretiyleel yapımı bombalarda anahtar sistem olarak işlev görebileceği ve terörörgütünce de bu şekilde kullanıldığı bildirilmiştir.
14. Başvurucunun yakalandığı gün, başvurucunun ağabeyinin PKK'yayakın olduğuna ve 530 ... numaralıhattı kullanan Ö.F.E.nin PKK terör örgütüne araçgereç götüreceğine yönelik Malatya Emniyet Müdürlüğüne ihbardabulunulmuştur.
15. Bingöl Emniyet Müdürlüğüne yapılan 10/6/2011tarihli ihbarda ise Ö.F.E.nin yanında diğer bir kişiile birlikte PKK terör örgütü mensuplarına malzeme götüreceği bildirilmiştir.
16. Bu kişilerin kullandıkları araçla kaçmaya çalışırkenyakalandıkları ve araçlarında yapılan aramada Y. marka telsiz kullanımkılavuzunun da ele geçirildiği anlaşılmaktadır.
17. Bingöl Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülensoruşturmada Ö.F.E.nin kullandığı 530... numaralı telefon ile başvurucuyu arayan 537 ...numaralı telefonun irtibatlı olduğu tespit edilmiştir.Ö.F.E. ifadesinde 537 ... numaralıtelefonu eşi Z.Ö.nün kullandığını ileri sürmüştür.
18. Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı 8/7/2011tarihinde PKK terör örgütüne yardım ve terör örgütü faaliyeti çerçevesindekaçakçılık suçlarından başvurucu hakkında iddianame düzenlemiştir. İddianamede,başvurucudan ele geçenlerle aynı türdeki telsizlerin daha önceki tarihli olaylarakonu patlayıcı düzeneklerde kullanıldığı belirtilmiştir.
19. Başvurucu hakkındaki dava (kapatılan) Malatya 3. Ağır CezaMahkemesinin (CMK 250. madde ile görevli) E.2011/93 sayılı dosyasınakaydedilmiştir.
20. Mahkeme Ö.F.E.nin ifadesininalınması için Bingöl Cumhuriyet Başsavcılığına yazı göndermiştir. Ö.F.E.talimatla alınan ifadesinde Emniyette verdiği beyanlarını tekrar ettiğini,başvurucuyu ve ağabeyini tanımadığını, bavullarla ilgili bilgisininbulunmadığını söylemiştir.
21. Diğer bir kovuşturmanın sanığı Ö.F.E. hakkında Diyarbakır 7.Ağır Ceza Mahkemesinde görülen dava dosyasının ilgili kısımları ve bu kişininsavunmasını içeren duruşma tutanakları 15/12/2011tarihli duruşmada okunmuştur. Başvurucu müdafii,diğer hususların yanı sıra Ö.F.E.nin 537 ... numaralı hattı eşininkullandığını söylediğini belirterek bu hususta anılan kişinin tanık olarakdinlenmesini talep etmiştir. Mahkeme, mevcut delil durumu itibarıyla dosyayayenilik getirmeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar vermiştir.
22. Başvurucu müdafii tanık dinletmetalebini 29/3/2012 tarihli karar duruşmasında datekrar etmiştir. Mahkeme daha önce değerlendirme yapıldığını ve dosyaya katkısunmayacağını belirterek tanığın dinlenmesine gerek görmemiştir.
23. Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi 29/3/2012tarihli ve E.2011/93, K.2012/76 sayılı kararıyla başvurucunun terör örgütünebilerek ve isteyerek yardım etme ve kaçakçılık suçlarından mahkûmiyetinehükmetmiştir.
24. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 3/12/2012tarihli ve E.2012/9130, K.2012/14019 sayılı ilamı ile Gümrük idaresinin davayakatılımının sağlanmaması ve kaçakçılık suçunun nitelendirilmesinde hatayadüşülmesi nedenleriyle kararı bozmuştur.
25. (Kapatılan) Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddeile görevli) bozma sonrasında 25/4/2013 tarihli veE.2013/9, K.2013/37 sayılı kararıyla başvurucunun üye olmamakla birliktesilahlı örgüt adına suç işleme ve terör örgütü faaliyeti çerçevesindekaçakçılık suçlarından toplamda 21 yıl hapis ve 12.000 TL adli para cezası ilecezalandırılmasına karar vermiştir.
26. Mahkeme kararının ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:
"...
...Bingöl Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülensoruşturmada ele geçirilen malzemeler arasında, sanık Orhan Çelik’te elegeçirilen telsizlerle aynı marka olan Y. marka telsizin kullanma kılavuzununbulunduğu, Ö... F... E...ün Silahlı Terör Örgütü Kurmak Yönetmek Suçundantutuklandığı, Bingöl M Tipi Cezaevine konulan şahsın cezaevine teslimisırasında bilgi formuna 0 530 ... nolutelefonhattı numarasını bildirdiği, aracı kullanan ...kişinin daha sonra teslim olduğu, araçtaki 3. kişinin ...isimli şahıs olduğu ve yakalanarak PKK Terör ÖrgütüÜyesi olmak suçundan tutuklandığı, 4. kişinin de T... (K) ... isimli Pkk/Kongra-Gelterör örgütü üyesi olduğu anlaşılmıştır.
Malatya Emniyet Müdürlüğüne yapılan ihbaratekrar bakıldığında, Bingöl ilinde polisten kaçarken yapılan operasyondayakalanan ve tutuklanan Ö... F... E...ün kullandığı ve ...adına kayıtlı 0 530 ... numaralı telefon hattı ilesanık Orhan Çelik ile suç tarihi olan 18.05.2011 tarihinde irtibat kuran A... M...ş isimli kişi adına kayıtlı 0 537 ... telefonunHTS dökümleri de dikkate alındığında irtibatlı olduğu, Ö... F... E...ün bahsekonu hattı eşi Z...in kullandığını belirtmesine rağmen, ... polistenkaçarken yakalanması, araçta ele geçen malzemeler, araçta bulunan şahıslarınörgütle bağlantıları ve kimlikleri, yapılan ihbarın doğruluğu birliktedeğerlendirildiğinde, eşi tarafından kullandığını belirttiği telefon hattı iledolaylı yollardan sanık Orhan Çelik ile irtibat sağladığı, yurtdışındangetirilen cihazlar ve elektronik eşyaları Pkk/Kongra-Gel terör örgütüne götüreceği, bu amaçla olay günütemasa geçtiği sonucuna varılmıştır.
...
Tüm bu açıklamalar ışığında sanık OrhanÇelik'in eylemlerine gelince;
Sanık Orhan Çelik'ingümrük işlemlerine tabi tutmaksızın örgütün kırsalında kullanmak amacıyla suçakonu eşyaları Türkiye'ye getirdiği, silahlı örgüte yardım bakımından yardımınkonusunun suç teşkil etmesi nedeniyle eyleminin 5237 Sayılı TCK'nun220/6. maddesi kapsamında düzenlenen örgüt adına suç işleme suçu kapsamındakaldığı, sanığın da atılı bu suçu işlediği, suça konu malzemelerin gümrükrejimine tabi olduğu, sanığın ithalat için gerekli işlemleri yaptırmaksızın PKK/KCKterör örgütüne gidecek malzemeleriyurtdışındanyurdumuza kaçak olarak soktuğu, bu hususun sanığın kaçamaklı beyanı, sanık iletemasa geçen şahıslarla ilgili yapılan soruşturma, terör örgütü mensuplarınınbeyanları, Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK 250. Maddesi ile Görevli)2011/86 Esas sayılı dosyası, Olay Yeri İnceleme Raporları, diğer raporlar,Uzman Raporları, tüm dosya kapsamı ile sabit olduğu, bu nedenle de sanığınüzerine atılı Pkk/Kongra-GelSilahlı Terör Örgütü adına suç işlemek ve bu kapsamda kaçakçılık suçlarınıişlediği sonucuna varılmıştır.
Sanık müdafiininihbarları gönderenlerin ve içeriklerinin araştırılması, Ö... F... .E...nin eşinin ve M.... M... P...nin dinlenmesi yönündeki taleplerinin dosyaya etkisininolmadığı, Ö... F... .E...nin Bingöl’de aralarındakaçan ve yakalanamayan, ancak diğer örgüt mensupları tarafından teşhis edilenterör örgütü mensubunun da içinde olduğu araçta polisle girdiği silahlı çatışmasonucu yakalandığı, yapılan ihbarın bu anlamda amacına ulaştığı, ihbarıgönderenin ya da içeriğininaraştırılmasının dosyayayenilik katmayacağı, Ö... F... .E...nin eşine aittelefonu kullandığı, HTS raporlarına göre bu telefon ile olay günü sanık OrhanÇelik ile temasa geçildiği, Ö... F... .E...nin tekniktakipten kurtulmak için bu yönde hareket ettiği kanaatinin hasıl olmasınedeniyle eşinin dinlenilmesine gerek duyulmadığı, M.... M... P...nin de yer göstermesi sonucu sanıkta ele geçen telsizlerile benzer olan telsiz ve malzemelerin ele geçtiği, yeniden dinlenmesinin dosyayakatkısının olamayacağı, dosyanın uzamasına sebebiyet vereceğinden reddedilerekhüküm kurulması yoluna gidilmiştir.
Sanık müdafii tarafından suça konu eşyalarüzerinde lisansa tabi olup olmadığı hususunda ....Sanığın gümrük memurlarınca yapılan kontrolde çantalarda ne olduğunu beyanetmemiştir. Çantalardan birini hava alanında unutması üzerine olay ortaya çıkmıştır.Sanığın suça konueşyaları yurda getirmek için herhangi bir resmi kuruma müracaatı dahiolmamıştır. Yargıtay CGK'nun 16.05.2006 tarihli ve2006/7-118 Esas 2006/143 Karar sayılı kararı da benzer mahiyettedir. Bu nedenleeşyaların niteliği, ele geçiriliş şekli nazara alınarak üzerinde bilirkişiincelemesi yaptırılmasının dosyaya yarar sağlamayacağından talebin reddedilmesiile hüküm kurulması yoluna gidilmiştir."
27. Başvurucu, duruşma dışındaki beyanları cezalandırılmasınadayanak yapılan Ö.F.E.nin ve 537... numaralı hat adına kayıtlı olan A.M.nin duruşmada dinlenmediği ve örgüt üyesi olmamaklabirlikte örgüt adına suç işlemekten cezalandırıldığından kaçakçılık suçununörgüt faaliyeti çerçevesinde işlendiği gerekçesiyle cezasında artırımyapılmasının hatalı olduğu nedenleriyle kararı temyiz etmiştir.
28. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 11/11/2013tarihli ve E.2013/10170, K.2013/13390 sayılı ilamıyla söz konusu kararıonamıştır.
29. Başvurucu, bu karardan 30/12/2013tarihinde haberdar olduğunu beyan etmiştir. Başvurucunun nihai kararı dahaerken bir tarihte öğrenmiş olduğunu gösteren herhangi bir bilgiyerastlanmamıştır.
30. Başvurucu 3/1/2014 tarihindebireysel başvuruda bulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
31. Başvurucunun üye olmamakla birlikte silahlı örgüt suçundancezalandırılmasına dayanak kanun maddeleri 26/9/2004tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin (6) numaralı fıkrası,314. maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkraları ile 12/4/1991 tarihli ve 3713sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 5. maddesidir.
32. Başvurucu 21/3/2003 tarihli ve 5607sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3. ve 4. maddesinin (1) numaralıfıkraları ile 3713 sayılı Kanun'un 4. maddesi ve 5. maddesinin (1) numaralıfıkrası uyarınca örgüt faaliyeti çerçevesinde kaçakçılık suçundan da mahkûmedilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
33. Mahkemenin 18/5/2016 tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
34. Başvurucu; Ö.F.E., Z.E. ve A.M.adlı şahısların kendisinin de bulunduğu bir duruşmada dinlenmeksizin vesoruşturma aşamasında Cumhuriyet Savcılığı tarafından alınan beyanlarıçerçevesinde hüküm kurulduğunu belirterek tanıkları sorgulama hakkını daiçerecek biçimde adil yargılanma hakkının, örgüt üyeliğinden mahkûmedilmemesine rağmen kaçakçılık suçunun örgüt faaliyeti kapsamında işlendiğigerekçesiyle cezasında artırım yapıldığını, bir eşyanın izinsiz olarak ithaledilmesinin kabahat fiilini oluşturacağını ancak bu eylemin örgüt adına suçişleme olarak değerlendirildiğini belirterek suç ve cezada kanunilik ilkesininihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu bu nedenlerle yargılamanınyenilenmesine karar verilmesini ve her biri 50.000 TL olmak üzere maddi vemanevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme
35. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucununiddialarının bir bütün olarak yargılamanın hakkaniyete uygun görülmesi hakkıkapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
36. Anayasa'nın 148. maddesinin (4) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvuruda,kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."
37. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48.maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"Mahkeme, ... açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğinekarar verebilir."
38. 6216 sayılı Kanun'un 48. maddesinin ikinci fıkrasında açıkçadayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceğibelirtilmiştir. Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında ise açıkçadayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilen kanun yolundagözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.
39. Anılan kurallar uyarınca ilke olarak derece mahkemeleriönünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derecemahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olupolmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derecemahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzdabariz takdir hatası veya açık keyfîlik içermesi ve budurumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlaletmiş olmasıdır. Bu çerçevede kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular,bariz takdir hatasıveya açık keyfîlik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinceincelenemez (Necati Gündüz ve Recep Gündüz,B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).
40. Somut olayda Malatya 3. Ağır CezaMahkemesi, üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme ve örgüt faaliyetiçerçevesinde kaçakçılık suçundan başvurucunun mahkûmiyetine hükmederken elegeçen malzemelerle PKK terör örgütünün çeşitli olaylarda kullandığı malzemelerarasında bağlantı bulunduğuna ilişkin beyan ve tespitler, Diyarbakır 7. AğırCeza Mahkemesinin dosyası, olaya ilişkin raporlar ve dosya kapsamındaki diğerbilgi ve belgeler gibi tanık delili haricindeki çok sayıda diğer deliledayanmıştır (bkz. § 26).
41. Yargılama safhasında başvurucu, 537 ...numaralı telefonun Ö.F.E.nindeğil eşinin kullandığına dair tanık dinlenmesini talep etmiş ise de Malatya 3.Ağır Ceza Mahkemesi dosyaya katkı sunmayacağını değerlendirmiş ve tanıkdinlenilmesine gerek görmemiştir. Mahkeme gerekçeli kararında, Ö.F.E.nin suçtan kurtulmak için bahse konu numaranın eşineait olduğunu söylediğini belirtmek suretiyle de başvurucunun talebininreddedilmesi gerekçesini ortaya koymuştur (bkz. §§ 21, 22).
42. Bu itibarla Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun tanıkdinlenmesine ve eylemlerinin nitelendirilmesine yönelik iddialarıincelendiğinde şikâyetlerin özünün, derece mahkemesi tarafından delillerindeğerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının yorumlanmasında isabet olmadığına veesas itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
43. Başvurucu, yargılama sürecinde karşıtarafın sunduğu deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığına, kendidelillerini ve iddialarını sunma olanağı bulamadığına, sunulan delillere veiddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığına ya dauyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının Derece Mahkemesitarafından dinlenmediğine ilişkin bir bilgi ya da kanıt sunmadığı gibiMahkemenin ve Yargıtayın kararında da bariz takdirhatası veya açık keyfîlik oluşturan herhangi birdurum tespit edilememiştir.
44. Açıklanan nedenlerle başvurucunun iddialarının kanun yoluşikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
18/5/2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.