TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
OZANTEKS TEKSTİL SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/33535)
Karar Tarihi: 19/11/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Kamber Ozan TUTAL
Başvurucu
:
Ozanteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Vekili
:
Av. Mehmet Ali DOKUMACI
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanunhükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 7/11/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
6. Elektrik abonesi olan başvurucu Şirket, elektrikfaturalarına yansıtılan kayıp kaçak, dağıtım, iletim, sayaç okuma, perakendehizmet satış bedelleri ile bunlara dayalı olarak alınan katma değer vergisininhaksız olarak tahsil edildiğini ileri sürerek 9/2/2015 tarihinde alacak davasıaçmıştır.
7. Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi (Mahkeme) 5/4/2017tarihinde davayı reddetmiştir. Mahkeme gerekçesinde, dava tarihinden sonrayürürlüğe giren 4/6/2016 tarihli ve 6719 sayılı Kanun ile 14/3/2013 tarihli ve6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen geçici 20. madde uyarıncabaşvurucudan tahsil edilen dava konu konusu bedellerin Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumunun düzenleyici işlemlerine uygun olduğunu belirtmiştir. AyrıcaMahkeme, davanın reddedilmiş olması nedeniyle başvurucu lehine vekâlet ücretinehükmedilmediğini açıklamıştır.
8. Başvurucu, davanın esasına ve vekâlet ücretine ilişkinitirazları kapsamında istinaf yoluna başvurmuştur. Antalya Bölge AdliyeMahkemesi 3. Hukuk Dairesi 14/7/2017 tarihinde istinaf talebini kısmen kabuletmiş ve Mahkeme kararını kaldırmıştır. İstinaf Mahkemesi 6719 sayılı Kanunhükümleri uyarınca dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına vebaşvurucunun dava tarihi itibarıyla dava açmakta haklı olduğundan 1.980 TL maktuvekâlet ücretine hükmetmiştir.
9. İstinaf Mahkemesinin kararı başvurucu ve davalıtarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 11/9/2018 tarihindekararı onamıştır.
10. Nihai karar 2/11/2018 tarihinde başvurucuya tebliğedilmiştir.
11. Başvurucu 7/11/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİHUKUK
12. İlgili hukuk için bkz. Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/9/2018, §§ 17-46.
V. İNCELEME VEGEREKÇE
13. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
14. Başvurucu 6719 sayılı Kanun hükümlerinin geçmişeetkili olarak yürürlüğe girdiğini, aleyhe olan kanun değişikliğin derdestdavalara uygulanmasının öngörülebilirlik, belirlilik ve hukuki güvenlikilkelerine aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvurucu, haksız olarak tahsil edilenkayıp kaçak bedelinin kanun değişikliği nedeniyle iade edilmediğini iddiaetmiştir. Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle adil yargılanma ve mülkiyethaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun kayıp kaçak ve diğer bedeller adı altında yapmış olduğuödemelerin iadesi istemiyle başlattığı hukuki sürecin kanun değişikliğinedeniyle sonuçsuz kalmasına ilişkin tüm iddialarının mülkiyet hakkı kapsamındaincelenmesi uygun görülmüştür.
16. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesincedaha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında ortayakonulmuştur.
17. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararındakayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülkteşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahaleniteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiylemülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kuralçerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılıKanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeyedayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşükmaliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasınınamaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesiyaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§52-68).
18. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıpkaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlikbulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulamabulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlaksurette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceğiaçıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığıgidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifadeedilmiştir. Başvurucunun tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğuhususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğinidikkate alan Anayasa Mahkemesi, müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı birkülfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacınındayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındakiadil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).
19. Başvurucu, yargılama sırasında yürürlüğe giren kanunhükmünün aleyhe sonuç doğurmuş olmasından yakınmaktadır. Benzer şikâyetinincelendiği Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararındaaçıklanan ilkelerden somut olay özelinde ayrılmayı gerektirir bir durumbulunmadığı anlaşıldığından mülkiyet hakkına yönelik açık bir ihlalinbulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun mülkiyet hakkınınihlal edildiğine ilişkin kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 19/11/2020 OYBİRLİĞİYLE karar verildi.