TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ÖZGÜR YILDIRIM BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/595)
Karar Tarihi: 26/3/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Elif KARAKAŞ
Başvurucu
:
Özgür YILDIRIM
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, yetkili amirin kararıyla hakkında herhangi birmahkeme kararı bulunmaksızın oda hapsi cezası verilmesinin adil yargılanmahakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 2/11/2012 tarihindeSilivri 2. Asliye Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 22/3/2013tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindekiilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, Silivri CezaeviJandarma Tabur Komutanlığında astsubay jandarma başçavuş olarak görev yapmaktadır.
6. Başvurucu, Pülümür İlçeJandarma Komutanlığı emrinde jandarma kıdemli üstçavuş olarak görev yaptığısırada “daha önceden mesaiye katılması konusunda emir verilmesine rağmen 22/11/2008 tarihinde mesaiye katılmadığı” gerekçesiyle22/11/2008 tarihinde 22/5/1930 tarih ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 171.maddesi uyarınca disiplin amiri tarafından üç gün oda hapsi cezası ile tecziyeedilmiştir.
7. Oda hapsi cezası başvurucuya22/11/2008 tarihinde tebliğ edilmiş ve ceza 22/11/2008ila 25/11/2008 tarihleri arasında infaz edilmiştir.
8. Başvurucu, oda hapsicezasının kaldırılması amacıyla 25/9/2012 tarihindegörev yapmakta olduğu Silivri Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığına şikâyetbaşvurusunda bulunmuştur.
9. Anılan başvuru, SilivriCezaevi Jandarma Tabur Komutanlığının 5/10/2012 tarihve 7314 sayılı işlemiyle evvelce tesis edilen cezaların kaldırılmasında SilivriCezaevi Jandarma Tabur Komutanının yetkili olmadığı, kararın verileceği zamandacezayı vermiş olan amirin bir derece üstü olan disiplin amirinin yetkili olduğuve disiplin cezalarından şikâyetin de söz konusu amire doğrudan doğruyayapılması gerektiği belirtilerek reddedilmiştir.
B. İlgili Hukuk
10. 22/5/1930 tarih ve 1632 sayılı Askeri CezaKanunu’nun, 16/2/2013 tarih ve 28561 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe giren 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri DisiplinKanunu’nun 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (c) bendi ile yürürlüktenkaldırılmakla birlikte başvuruya konu oda hapsi cezasının verildiği tarihteyürürlükte bulunan “Disiplin âmirlerininceza salâhiyeti” başlıklı 171. maddesi şöyledir:
“Disiplin amirlerininceza vermek salâhiyetleri merbut cetvelde gösterilmiştir.”
11. 1632 sayılı Kanun’un 6413 sayılı Kanun’un 45. maddesinin(3) numaralı fıkrasının (c) bendi ile mülga olmakla birlikte başvuruya konu odahapsi cezasının verildiği ve uygulandığı tarihte yürürlükte bulunan “Cezanın kat’ileşmesi”başlıklı 181. maddesi şöyledir:
“Bir disiplin cezasıresmi surette mahkuma tebliğ edildiği vakit kat’ileşir. Ve bu cezayı veren tarafından kaldırılamaz vedeğiştirilemez. Bu cezanın kaldırılması veya değiştirilmesi ancak şikayet yoluyla veya ceza veren âmirin mahkum lehineyapacağı müracaat üzerine veyahut affı âli ile kabildir.”
12. Aynı Kanun’un yine 6413sayılı Kanun’un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (c) bendi ile mülga “Şikâyet” başlıklı 188. maddesi iseşöyledir:
“1 - Bir disiplincezasından şikâyet, cezalı tarafından veya kendisinin mafevkleri tarafındandoğrudan doğruya yapılır.
2 - Cezalı tarafındanyapılacak şikâyet ancak tebliğinden bir gece sonra yapılabilir.
3 - Şikâyet cezanın infazını geri bırakmaz.
4 - Disiplin cezaları hakkında cezalı tarafından yapılacakşikâyet üzerine karar vermeğe salâhiyetli âmir, bukararın verileceği zamanda cezayı vermiş olan âmirin bir derece mafevki olandisiplin amiridir.
5 - Şikâyetler hemen tetkik edilerek bir karara bağlanır.”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
13. Mahkemenin 26/3/2013 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 2/11/2012 tarih ve 2012/595 numaralıbaşvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
14. Başvurucu, hakkında hiçbir mahkemekararı bulunmaksızın yetkili amirin kararıyla özgürlüğünden alıkonulduğunu,savunmasının da sembolik olarak istendiğini, cezayı aldığı tarihlerdeki ortamgereği olası şikâyet halinde daha ağır yaptırımlarla karşılaşmasının kuvvetlemuhtemel olduğunu, bu nedenle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkınıöğrendiği zaman görev yaptığı yerdeki yetkili amire itirazda bulunduğunu,ilgili kanunda da şikâyet için süre şartı bulunmadığını belirterek Anayasa’nın36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüş ve tazminat talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
15. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralıfıkrası şöyledir:
“Mahkeme,23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler.”
16. 6216 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmü uyarıncaAnayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir.
17. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesintarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekildeuygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012).
18. Öte yandan, 1632 sayılı Kanun’un başvuruya konu oda hapsicezasının verildiği ve uygulandığı tarihte yürürlükte olan mülga 181. maddesigereğince anılan Kanun kapsamında verilen disiplin cezalarının, cezalıya tebliğedildiği tarihte kesinleşeceği hususunda duraksamaya yer bulunmamaktadır.
19. Başvuru konusu olayda başvurucu 22/11/2008tarihinde 1632 sayılı Kanun’un 171. maddesi uyarınca disiplin amiri tarafındanüç gün oda hapsi cezası ile cezalandırılmış ve bu ceza kendisine aynı güntebliğ edilmiştir. 1632 sayılı Kanun’un mülga 181. maddesinin açık hükmüuyarınca başvuruya konu oda hapsi cezası, başvurucuya tebliğ edildiği 22/11/2008 tarihinde ve dolayısıyla Anayasa Mahkemesininbireysel başvurulara ilişkin zaman bakımından yetkisinin başladığı tarihtenönce kesinleşmiştir.
20. Başvurucu, hakkında verilen oda hapsi cezasına karşıAnayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi başladıktan sonraki tarih olan 25/9/2012 tarihinde şikâyet yoluna başvurmuş ise deşikâyetin verilen cezanın kesinleşmesi üzerinde herhangi bir etkisibulunmamaktadır.
21. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu işlemin 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığındanbaşvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “zamanbakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 26/3/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.