TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ÖZOK ELEKTİRİK ÜRETİM MÜH. TAAH. TİC. LTD. ŞTİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/10185)
Karar Tarihi: 15/11/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör
:
Volkan ÇAKMAK
Başvurucu
:
Özok Elektrik Üretim Müh. Taah. Tic. Ltd. Şti
Vekilleri
:
1. Av. Metin GÜNDAY
2. Av. Elif KURDOĞLU ŞENGÖZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, elektrik piyasası alanında verilecek lisans içinyarışmaya davet edilme işlemine karşı açılan davanın reddine karar verilmesinindaha önce verilmiş yargı kararını etkisiz hâle getirmesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/6/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu Şirket, Hatay'ın Samandağ ilçesi sınırları içindekurulması planlanan rüzgar enerjisi santrali (RES)için 3/12/2002 tarihinde üretim lisansı başvurusu yapmıştır. Takip eden süreçtekırk dokuz yıl için üretim lisansı verilmesi uygun bulunmasına karşın başvurucuŞirketin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği gerekçesiyle 3/8/2007tarihli işlemle lisans başvurusu reddedilmiştir.
7. 4/8/2002 tarihli ve 24836 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin (Yönetmelik), 1/5/2008tarihli ve 26863 sayılı Resmî Gazete’de yayımlananElektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına DairYönetmelik'in 8. maddesi ile eklenen geçici 33. maddesi uyarınca başvurucuŞirket 20/5/2008 tarihinde uygun bağlantı görüşünün tevsik edilmesi talebiyleEnerji Piyasası Düzenleme Kurumuna (EPDK) başvuruda bulunmuştur. Tevsik talebiYönetmeliğin geçici 33. maddesi uyarınca lisans başvurusunun yenidendeğerlendirmeye alınabilmesi bakımından ön koşulun sağlanması için yapılmıştır.
8.Bu talebin sisteme yapılacak bağlantılar içingerçekleştirilecek yarışmanın ardından iletim sistemi kapasitesi üzerindendeğerlendirileceği EPDK tarafından başvurucuya 28/4/2009 tarihli işlemlebildirilmiştir.
9. Başvurucu bu işleme karşı iptal davası açmıştır.
10. Ankara 10. İdare Mahkemesi 17/2/2010 tarihli kararıylaişlemi iptal etmiştir. İptal gerekçesinde, başvurucunun daha önce reddedilenlisans başvurusunun Yönetmeliğin geçici 33. maddesi ile tanınan imkân dâhilindeyeniden değerlendirmeye alınabilmesi için uygun bağlantı görüşünün tevsikedilmesi gerektiği ve başvurucunun bu tevsikin yapılması amacıyla başvurudabulunduğu ifade edilmiştir. Kararda, Yönetmelik uyarınca EPDK tarafından tevsikdurumu için bir karar verilmesi gerektiği ve bu istemin başka bir koşula bağlıolarak değerlendirmeye alınamayacağı belirtilerek dava konusu işlemde hukukauyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
11. İptal hükmü Danıştay OnüçüncüDairesinin 31/10/2012 tarihli kararı ile onanmış, karar düzeltme istemi de aynıDairenin 6/2/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
12. İptal hükmünü takip eden süreçte RES için lisans verilecekşirketi belirlemek amacıyla 13/9/2011 tarihinde yapılacak yarışmaya başvurucuŞirket davet edilmiştir.
13. Başvurucu Şirket söz konusu işlemin iptali istemiyle davaaçmıştır. Ankara 17. İdare Mahkemesi (Mahkeme) davayı reddetmiştir.
14. Ret gerekçesinde öncelikle 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılıEnerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunuyarınca lisans almak için gerekli koşulları sağlayan başvuru sahiplerinin EPDKtarafından yapılacak değerlendirme sonucu belirleneceği, yapılan belirlemesonucunda da birden fazla başvurunun bulunması hâlinde Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi tarafından başvurular arasından sisteme bağlanacak olanıbelirlemek için yarışma yapılacağı hususlarının altı çizilmiştir. Bu bağlamdaaynı bölge veya aynı trafo merkezi için koşulları sağlayan birden fazla başvurusahibinin bulunduğu hâllerde enerji verimliliğini artırmak amacıyla yarışmaduyurusu yapılmasında mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı belirtilmiş ve davakonusu işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılarak ret gerekçesioluşturulmuştur.
15. Ret hükmü Danıştay OnüçüncüDairesinin 8/10/2014 tarihli kararı ile onanmış, karar düzeltme istemi de aynıDairenin 1/4/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
16. Başvurucu, karar düzeltme isteminin reddine dair kararı20/5/2015 tarihinde tebellüğ ettikten sonra 19/6/2015 tarihinde bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
17. 4628 sayılı Kanun'un işlem tarihi itibarıyla yürürlüktebulunan 3. maddesinin beşinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisikurmak üzere yapılmış veya yapılacak olan lisans başvuruları kapsamında, buKanun ile 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında Elektrik İşleri Etütİdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak teknik değerlendirme ve ardındanKurum tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda lisans almak için gereklikoşulları sağlayan başvuru sahipleri belirlenir. Yapılan belirleme sonucunda daaynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunmasıdurumunda, bu başvurular Kurum tarafından Türkiye Elektrik İletim AnonimŞirketine gönderilir. Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından budurumda olan başvurular arasından sisteme bağlanacak olanı belirlemek içinyarışma yapılır..."
18. İşlem tarihiitibarıyla yürürlükte bulunan Yönetmeliğin geçici 33. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Üretim faaliyetleri kapsamında, Kurulkararı ile lisans verilmesi uygun bulunmuş, ancak uygun bulma kararındabelirtilen yükümlülüklerini, 1/5/2008 tarihi itibariyle yerine getiremediğindendolayı lisans başvurusu reddedilmiş tüzel kişilere, 1/5/2008 tarihindenitibaren otuz gün içerisinde Kuruma başvurması ve yapılacak inceleme sonucunda,reddedilen lisans başvurusuna konu üretim tesisi için DSİ tarafından SuKullanım Hakkı Anlaşmasının ve TEİAŞ ve elektrik dağıtım şirketleri tarafındanuygun bağlantı görüşlerinin devam ettiğinin tevsik edilmesi halinde, bu kapsamagiren tüzel kişilerin lisans başvuruları yeniden inceleme ve değerlendirmeyealınır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
19. Mahkemenin 15/11/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucu; tevsik edilmeme işleminin iptali yönünde lehineverilmiş yargı kararı bulunmasına karşın bu kararı anlamsız hâle getirenyarışmaya davet edilme işleminin iptal edilmemesinin yargı kararının dikkatealınmaması, uygulanmaması anlamına geldiğini ve bu durumun adil yargılanmahakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.
B. Değerlendirme
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabuledilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucununihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahaleninolmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veyazorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabuledilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
22.Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında; herkesin yargıorganlarına davacı veya davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarakda iddia, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Anılanmaddeyle güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, kendisi bir temel hakniteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekildeyararlanılmayı ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerdenbiridir. Bu bağlamda Anayasa'nın yasama ve yürütme organları ile idareninmahkeme kararlarına uyma zorunluluğunu ve mahkeme kararlarınındeğiştirilemeyeceği ile uygulanmasının geciktirilemeyeceğini ifade eden 138.maddesinin de adil yargılanma hakkının kapsamının belirlenmesinde gözetilmesigerektiği açıktır (Arman Mazman,B. No: 2013/1752, 26/6/2014, § 57).
23. Anayasa’nın 36. maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğüve adil yargılanma hakkı, sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarakiddia ve savunmada bulunma hakkını değil yargılama sonunda hakkı olanı eldeetmeyi de kapsayan bir haktır (AYM, E.2009/27, K.2010/9, 14/1/2010).
24. Kararın icrası hakkı; mahkemeye erişim hakkı ve karar hakkıile birlikte adil yargılanma hakkının güvencelerinden olan mahkeme hakkının birunsurunu oluşturmaktadır. (Filiz Fırat, B.No: 2014/10305, 5/12/2017, § 29). Mahkeme kararlarının uygulanması yargılamanındışında olmakla birlikte onu tamamlayan ve yargılamanın sonuç doğurmasınısağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yargılamanın da bir anlamıolmayacaktır. Bu nedenle yargı kararlarının uygulanması mahkeme hakkı kapsamındadeğerlendirilmektedir. Buna göre yargılama sonucunda mahkemenin bir kararvermiş olması yeterli değildir. Bu kararın etkili bir şekilde uygulanması dagerekir. Hukuk sisteminde, nihai mahkeme kararlarını taraflardan birininaleyhine sonuç doğuracak şekilde uygulanamaz hâle getiren düzenlemelerbulunması veya mahkeme kararlarının icrasının herhangi bir şekilde engellenmesihâllerinde mahkeme hakkı daanlamını yitirecektir (benzer yönde değerlendirmeler için Ahmet Yıldırım, B. No: 2012/144,2/10/2013, § 28).
25. Kural olarak mahkeme kararlarının uygulanması, ilamzamanaşımı dolmadığı sürece her zaman talep edilebilir. Bu yöndeki bir taleberağmen mahkeme kararı uygulanmamışsa olumsuz kamu gücü işleminden kaynaklananve süregelen bir ihlalden söz edilebilir. Bu durumda başvurucu, mahkemekararının uygulanması talebini müteakiben makul bir süre bekledikten sonraAnayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir. Başvurucunun talebindenvazgeçtiği ya da takipsiz bıraktığı anlaşılmadıkça bu tür başvurularınsüresinde yapıldığını kabul etmek gerekir (AhmetYıldırım, § 29).
26. Somut başvuruda, yargı kararının uygulanmadığı iddiası, birbaşka uyuşmazlıkta lehe olan kararı etkisiz hâle getirecek şekilde ret kararıverildiği iddiasına dayandığından ve aleyhe verilen ret hükmününkesinleşmesinin ardından bireysel başvuruda bulunulduğu görüldüğündenbaşvurunun süresinde olduğu kabul edilmiştir.
27. Başvurunun süresinde yapıldığına dair bu belirlemeninardından kararın icrası hakkına yönelik bir müdahalenin bulunup bulunmadığınıntespiti gerekmektedir.
28. Kararın icrası hakkının ihlal edildiği iddiasına konu edilenhükmün uygulanıp uygulanmadığının anlaşılabilmesi için hükmün içeriğininsaptanması ve somut olayın hukuki değerlendirmesinin yapılması gerekecektir.
29. Somut olaya ilişkin mevzuat hükümleri irdelendiğinde öz olarakbaşvurucu şirketin daha önce sonuçlandırılmamış olan lisans başvuru sürecinicanlandırmak için Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'ne 2008 yılında eklenengeçici 3. madde uyarınca EPDK nezdinde tevsik talebiyle başvuruda bulunduğu,ancak bu talebin belirli bir koşula bağlı olarak reddi üzerine açılan davadaesastan iptal kararı verildiği ve akabinde başvurucu şirketin lisans almaya hakkazanacak şirketin belirlenmesi adına EPDK tarafından yarışmayadavetedildiği görülmektedir.
30. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri dikkate alındığında, lisansalmak için gerekli koşulları sağlayan başvuru sahiplerinin belirlenmesininardından sisteme bağlanacak olanı belirlemek için yarışma yapılacağıgörülmektedir. Diğer taraftan daha önce başvurusu reddedilmiş şirketlerinyapacakları başvuru üzerine tevsik talebinin uygun bulunması halinde yenidendeğerlendirmeye alınacakları açıktır ( bkz. §§17, 18).Bu bağlamda tevsik talebinin kabulü, bir başka ifadeyle tevsik talebinin reddiişleminin yargı kararı ile iptali doğrudan lisans alma hakkının kazanılmasıanlamını taşımamakta; lisans verilecek firmayı belirlemek için yapılacakdeğerlendirmeye katılma imkanı sağlayan bir hukukiduruma vücut vermektedir. Somut olayda da başvurucu şirket lisans verilecekfirmanın belirlenmesi için yapılacak yarışmaya davet edilmiştir.
31. Buna göre yeniden değerlendirmeye alınmasını sağlayacak olantevsik talebinin kabulünü yargı kararı ile elde eden başvurucu şirketin lisansverilecek firmanın belirleneceği yarışmaya davet edildiği görüldüğünden Ankara10. İdare Mahkemesinin 17/2/2010 tarihli kararının uygulanmadığındanbahsedilemez.
32. Bu nedenle Mahkeme tarafından verilen iptal kararınınuygulanmadığından söz edilemeyeceğinden kararın icrası hakkına yönelik birmüdahalenin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
33. Açıklanan gerekçelerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA15/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.