TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
PINAR BAYRAM BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/22302)
Karar Tarihi: 20/7/2017
R.G. Tarih ve Sayı: 26/7/2017-30135
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Recai AKYEL
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Pınar BAYRAM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kapatılan bir özel eğitim kurumunda öğretmen olarakçalışan başvurucunun çalışma izninin iptal edilmesi ve bu kararın doğurduğuhukuki sonuçlar nedeniyle Anayasa'da düzenlenen bir kısım ilke ve hakkın ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 30/9/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
6. 15 Temmuz 2016 gecesi Türk Silahlı Kuvvetleri içindeörgütlenmiş bir grup tarafından darbe girişiminde bulunulmuştur.
7. Bu kapsamda devletin yetkili organları tarafından, başta Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması(FETÖ/PDY) olmak üzere demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak vehürriyetlerine, millî güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerineve illegal yapılanmalara karşı tedbirler alınması kararlaştırılmıştır.
8. Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hâl ilan edilmiş vebirçok olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır.
9. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan BakanlarKurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan 667 sayılı Olağanüstü HalKapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK) 23/7/2016tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe girmiştir. Anılan KHK ile millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespitedilen FETÖ/PDY ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatıbelirlenen özel öğretim kurum ve kuruluşları da kapatılmıştır.
10. 667 sayılı KHK ile başvurucunun -iddiasına göre- daha önceçalıştığı özel öğretim kurumu dakapatılmış,başvurucunun çalışma izni iptal edilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
11. 667 sayılı KHK'nın “Kapatılankurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” kenar başlıklı 2. maddesinin(1) numaralı fıkrası şöyledir:
"1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğutespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;
...
b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özelöğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,
...
kapatılmıştır."
12. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek KabulEdilmesine Dair Kanun'un “Kapatılan kurum vekuruluşlara ilişkin tedbirler” kenar başlıklı 2. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:
"Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;
...
b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşlarıile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,
...
kapatılmıştır.
13. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları GenelMüdürlüğünün21/7/2016 tarihli ve 7783529 sayılı Genelge'sinin(Genelge) ilgili kısmı şöyledir:
"Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarındaişlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarındanyönetimine kayyum atanmayan kurumlar ile kayyum atanan kurumlarda kayyumataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzmanöğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleriyapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilecek ve bu personele başkabir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyecek ve MEBBİSüzerinde gerekli bilgiler işlenecektir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
15. Başvurucu, hiçbir somut delil olmamasına karşın terörörgütleri ile iltisak ve irtibatının görülmesi nedeniyle masumiyet karinesinin;hiçbir somut delil ortaya konulmadan terör örgütleriyle ilişkisi bulunduğudeğerlendirilerek çalışma izninin iptal edilmesi nedeniyle adil yargılanmahakkının diğer tüm güvencelerinin; doğru olup olmadığı belli olmayan sosyalçevre bilgisine dair bilgilerin delil olarak kullanılması, hiçbir somut deliledayanılmadan ve yargı kararı olmaksızın çalışma izninin iptal edilip toplumnezdinde terörist olarak damgalanması ve kimsenin kendisine bir daha işveremeyecek olmasının aile fertlerinin de hayatını etkilemesi ve bu işleminbirçok hukuki sonuç doğurmasının adeta sivil ölümüne sebebiyet vermesinedenleriyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile bu kapsamda şeref veitibarının korunması hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş; ihlallerin ortadankaldırılması ve tazminat taleplerinde bulunmuştur.
16. Başvurucu ayrıca hangi gerekçelerle çalışma izninin iptaledildiği belirtilmemesine karşın yetkililerin iddia ettikleri ve medyada da yeralan nedenlerin bulunduğu varsayılsa bile bu durumda da ifade özgürlüğünün,özel hayata saygı hakkının ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
17. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesişöyledir:
"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması şarttır."
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45.maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarınıntamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."
19. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel başvuruyoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun yollarınıntüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tümorganlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortayaçıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bunedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derecemahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi vebir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,26/3/2013, § 16).
20. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hakihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecekikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincilniteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek içinöncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarıncabaşvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısalmercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi vekanıtlarını zamanında bu makamlara sunması, aynı zamanda bu süreçte dava vebaşvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve CennetYeşilyurt, § 17).
21. Başvurucu; kendisi hakkındaki işlemin ilgili Genelge (bkz. §13) doğrultusunda yapıldığını ancak yapılan işlemlerin nihai olarak 667 sayılıKHK'ya dayandırıldığını, KHK'ların ise yargı denetimi dışında olduğunu ve busebeple doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurduğunu ileri sürmüştür. Başvuruformunun 9. sayfasında ise çalışma izninin iptali işleminin iptali için Danıştaya başvurulduğu beyan edilmiştir. Başvurucu,hakkındaki bireysel idari işlemi somutlaştırmamış; KHK dayanak alınarak ihdasedilen Genelge ve sonraki işlemlerle çalışma izinininiptal edildiğini ifade etmekle yetinmiştir.
22. Başvurucunun kendi kişisel durumuna ilişkin şikâyetlerinintemelinin çalışma izninin iptali işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Ancakbaşvurucunun 667 sayılı KHK sonrası idari işlemlerle çalışma izni iptaledilmesine karşın hukuk sisteminde mevcut idari ve yargısal yollarıtüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu görülmektedir. Öte yandan başvurucu,çalışma izninin iptali şeklindeki idari işleme karşı olağan kanun yollarınınaçık olmadığına ya da var olan yolların fiilen etkisiz hâle geldiğine dair iknaedici bir açıklamada da bulunmamıştır. Dolayısıyla olağan başvuru yollarıtüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun"ikincil niteliği" ile bağdaşmayacağı açıktır.
23. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 20/7/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.