TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RABİA ALKAYA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası:2014/12680)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Rabia ALKAYA
2. Mehmet AKGÜL
3. Seher KANDEMİR
4. Bilal GÜNDOĞDU
Vekili
:
Av. Feyzi YAVUZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icraedilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/7/2014 tarihindeyapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
7.Konularının aynı olması nedeniyle 2014/12778, 2014/13036 ve2014/13108 numaralı bireysel başvuru dosyalarının 2014/12680 numaralı bireyselbaşvuru dosyası ile birleştirilmesine ve incelemenin 2014/12680 numaralı dosyaüzerinden yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular ekli tablonun (C) sütununda gösterilen İlkDerece Mahkemelerinde, ekli tablonun (D) sütununda gösterilen tarihlerde KartalBelediye Başkanlığı aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminatdavaları açmışlardır.
10. Yapılan yargılamalar sonucu başvurucular lehine tazminatlarahükmedilmiş, İlk Derece Mahkemesi kararları (G) sütununda gösterilen tarihlerdekesinleşmiştir.
11. Başvurucular muhtelif tarihlerde güncel alacak-borçbilgilerini sunmuşlardır. Bu bilgilere göre söz konusu dava dosyalarındahükmedilen tazminatlar ekli tablonun (H) sütununda yer verilen tarihlerdetamamen ödenmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 12/4/2017 tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
13. Başvurucular; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomikdeğere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesinedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılanmahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilirbir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icranın makul süre içindeyapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişimhakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:2013/711, 3/4/2014,§§ 37-54).
16.Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir biralacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamukurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi yada ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkınınihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve TuranYıldırım, §§ 55-75).
17. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilennitelikteki yargı kararının üzerinden ekli tablonun (I) sütununda yer verilensüreler geçmesinin ardından icra edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişimhakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varmak gerekir.
18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvencealtına alınan mülkiyet hakkınınihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
20. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
21. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkınınihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara ayrı ayrı net ekli tablonun (J) sütununda yerverilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
23. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi içinbaşvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlalarasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belgesunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesigerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 824,40 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.624,40 TL yargılama giderinin eklitabloda yer verilen başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B.1. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adilyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
2. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net ekli tablonun (J) sütununda yerverilen miktarlarda manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğertaleplerin REDDİNE,
D. 824,40 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.624,40 TL yargılama giderinin ekli tabloda yer verilen başvurucularaMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Sıra
1
2
3
4
A
Başvuru
Numarası
2014/12680
2014/12778
2014/13036
2014/13108
B
Başvurucu
ve
T.C.
Kimlik No.
Rabia
Alkaya
Mehmet
Akgül
Seher
Kandemir
Bilal
Gündoğdu
C
İlk Derece
Mahkemesi
Kartal 3.
Asliye Hukuk
Kartal 1.
Asliye Hukuk
Kartal 3.
Asliye Hukuk
Kartal 3.
Asliye Hukuk
D
Dava
Tarihi
13/1/2011
9/7/2009
11/10/2010
11/6/2010
E
İlk Derece Mahkemesi Esas Sıra Numarası
2011/31
2009/392
2010/672
2010/392
F
Nihai Karar Mercii
Kartal 3.
Asliye Hukuk
Mahkemesi
Yargıtay
5. Hukuk Dairesi
Kartal 3.
Asliye Hukuk
Mahkemesi
Kartal 3.
Asliye Hukuk
Mahkemesi
G
Kararın
KesinleşmeTarihi
8/9/2011
15/9/2011
6/7/2011
8/6/2011
H
Alacakların
Ödenme
Tarihi
5/8/2014
11/9/2014
20/1/2015
6/2/2015
I
Yargı Kararı
İcra Aşamasında
Geçen Süre
2 yıl 11 ay
3 yıl
3 yıl 7 ay
3 yıl 8 ay
J
Toplam Tazminat Miktarı
(TL)
7.200
7.200
9.600
9.600