TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RAMAZAN SİLAHDAR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2019/18249)
Karar Tarihi: 3/5/2023
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör
:
Gizem Ceren DEMİR KOŞAR
Başvurucu
:
Ramazan SİLAHDAR
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, gözaltı süresinde kötü muameleye maruzkalınması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 13/5/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebininkabulüne, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi içinAdalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu 17/3/2017 tarihinde, yanında diğer iki kişiile birlikte kendini maliye denetçisi olarak tanıtarak gittiği işyerinden paratalep etmesi ve durumdan şüphelenen işyeri sahiplerinin polis çağırması üzerinekaçmaya çalışırken işyeri sahipleri ve çevredekiler tarafından yakalanarak16.30 sıralarında, Devriye Ekipler Büro Amirliğinde görevli polis memurlarınateslim edilmiştir. Dolandırıcılık suçundan hakkında yakalama kararı olduğununanlaşılması üzerine başvurucu Sultanbeyli Asayiş Büro Amirliğine teslim edilmişve burada gözaltına alınmıştır.
6. Yakalama ve gözaltı sürecine ilişkin olarak düzenlenenevraklarda başvurucunun vatandaşlar tarafından yakalandıktan sonra polislereteslim edildiği, başvurucu polis merkezine götürüldükten sonra Cumhuriyetsavcısı ile yapılan görüşmede başvurucunun gözaltına alınması ve başvurucuylabirlikte iş yerinden para talep edilmesi olayına karışan diğer iki kişinintespit edilerek yakalanması talimatı verildiği, başvurucunun polis merkezindeişlemleri devam ederken kafasını duvara vurarak agresif hareketler sergilemesinedeniyle zor kullanılarak etkisiz hâle getirildiği hususları kayıt altınaalınmıştır. 18/3/2017 tarihinde başvurucunun tutuklanmasına karar verilmiştir.
7. 17/3/2017 tarihinde saat 23.40 sıralarında düzenlenengözaltı giriş raporunda sırt sağ yanda 10x15 cm hiperemik alan, sırttasol orta hatta 5x4 cm hiperemik alan, sol koltuk altında 6x4 cm hiperemik alantespit edildiği belirtilmiştir. Bir gün sonra alınan gözaltı çıkış raporunda ekbir bulguya rastlanmadığı bilgisi yer almıştır.
8. Başvurucu 27/3/2017 tarihinde İstanbul AnadoluCumhuriyet Başsavcılığına verdiği dilekçe ile kötü muameleye maruz kaldığınıbelirterek polis memurlarından şikâyetçi olmuştur.
9. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucununmüşteki sıfatıyla, ilgili kolluk görevlilerinin şüpheli sıfatıyla beyanlarını almış;başvurucunun sağlık raporlarını ve ilgili evrakları dosyaya getirtmiştir.Kolluk görevlileri özetle kendilerine ihbar gelmesi üzerine olay yerinegittiklerinde başvurucunun vatandaşlar tarafından darbedildiğini gördüklerini,olaya müdahale ederek şahsı muhafaza altına aldıklarını, hakkında arama kararıolduğunu tespit etmeleri üzerine Büro Amirliğine götürdüklerini, gerekliişlemlerin yapıldığını, şahsın taşkınlık yaptığını, kendisine zarar vermeyeçalıştığını, bunu önlemek için şahsı kelepçelediklerini ama darbetmediklerinibeyan etmiştir.
10. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 5/10/2018tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Karar gerekçesişöyledir:
"...müştekinin bir tahkikatkapsamında yakalandığı, kaçmak isterken engellendikten sonra olay yerine gelengörevli polis memurları tarafından kelepçelenmek suretiyle muhafaza altınaalındığı, sırt sağ yan, sol orta hat ve sol koltuk altında hiperemik şeklindekiyaralanmasının kaçmasının engellenmesi ve muhafaza altına alınması sırasındadirenmesi nedeniyle oluştuğunun değerlendirildiği, gözaltı giriş ile çıkışraporları arasında uyumsuzluk bulunmadığı, müştekinin iddialarını doğrulayantanık ya da herhangi başka bir delil bulunmadığı, şüphelilerin atılısuçlamaları kabul etmedikleri, şüpheli polis memurlarının zor kullanmayetkilerini kullandıkları, bu yetki sınırını aşmadıkları..."
11. Başvurucunun itirazı 9/4/2019 tarihindereddedilmiştir. Anılan karar başvurucuya 7/5/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Anayasa Mahkemesinin 3/5/2023 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
13. Başvurucu, gözaltına alındıktan sonra resmî giyimlipolis memurlarının kendisini sivil polislere teslim ettiğini, bu kişilertarafından götürüldüğü polis merkezinde işlemediği suçları kabul etmesi içinkendisine işkence yapıldığını ve hakaret edildiğini, gözaltına giriş raporualınmadığını, şikâyetleri hakkında etkili bir soruşturma yapılmadığını,iddialarının araştırılmadığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. Anayasa’nın “Kişinin dokunulmazlığı, maddî vemanevî varlığı” kenar başlıklı 17. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyetyapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabitutulamaz."
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun iddiaları kötü muamele yasağı kapsamında incelenmiştir.
1. KabulEdilebilirlik Yönünden
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. EsasYönünden
a. Genelİlkeler
17. Genel ilkeler için bkz. Turan Günana (6), B.No: 2015/9042, 4/4/2019, §§ 39-47.
b. İlkelerinOlaya Uygulanması
18. Somut olayda başvurucu, yakalandıktan sonra teslimedildiği polis merkezinde işlemediği suçları kabul etmesi için hakarete veişkenceye maruz kaldığını ileri sürmüştür. Başvurucunun yakalanarak polismemurlarına teslim edildiği saat 16.30 sıraları olarak kayda geçmiştir. Başvurucunungözaltına giriş raporu ise aynı gün saat 23.40'ta düzenlenmiştir.
19. Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilenkovuşturmaya yer olmadığına dair kararda gözaltı giriş-çıkış raporları arasındauyumsuzluk bulunmadığına değinilmiş olmakla birlikte başvurucunun kötümuameleye maruz kaldığını ileri sürdüğü zamanda henüz gözaltı giriş raporunundüzenlenmemiş olduğu görülmüştür. Başvurucunun yakalanmasından yaklaşık yedisaat sonra düzenlenen sağlık raporunda başvurucunun sırt ve bel bölgesindenyaralandığı tespit edildiği belirtilmiştir.
20. Tutanaklara göre başvurucu; kaçmaya çalıştığı sırada,dolandırmaya çalıştığı ileri sürülen işyeri sahipleri ve vatandaş tarafındanyakalanarak polise teslim edilmiştir. Bunun yanı sıra başvurucunun polismerkezinde taşkınlık yapması nedeniyle kuvvet kullanılarak etkisiz hâlegetirildiğine ilişkin beyanlar bulunmaktadır. Kolluk birimleri ile adlimakamlar, başvurucuda tespit edilen yaralanmaları kaçmaya çalışırken vatandaştarafından yakalanması ve polis merkezinde kuvvet kullanılmasıyla açıklamıştır.Buna karşın Cumhuriyet Başsavcılığınca talep edilmesine karşın polismerkezindeki kamera görüntülerinin dosyaya sunulduğu tespit edilememiştir.Başvurucunun vatandaş tarafından darbedildiği iddiasına ilişkin olarak yürütülenbir soruşturma ya da bu iddiaları destekler nitelikte bir tanık beyanı dabulunmamaktadır.
21. Başvurucunun yakalanmasından hemen sonrasında alınanbir sağlık raporu olmaması nedeniyle başvurucunun yaralanma zamanının tespitedilemediği, polis merkezindeki kamera kaydı görüntülerinin dosyaya nedensunulamadığına ilişkin bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı, adli makamlar ilesoruşturma merciinin vardığı sonuçları destekler şekilde dosyada herhangi birdelil bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde yapılansoruşturmada yetkililerin olay ve olguları ciddiyetle öğrenmeye çalışması,soruşturmayı sonlandırmak ya da kararlarını temellendirmek için çabuk vetemelden yoksun sonuçlara dayanmaması yönündeki gerekliliklere uygun hareketedilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 17. maddesininüçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağının usule ilişkinboyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
23. Başvurucunun yaralanma zamanı ve nedeni tespitedilemediğinden negatif yükümlülük yönünden bir değerlendirme yapılması buaşamada gerekli görülmemiştir.
3. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden
24. Başvurucu; ihlalin tespiti ve yeniden soruşturmayapılması talebinde bulunmuştur.
25. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarınınortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmasında hukukiyarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği soruşturma mercilerinceyapılması gereken iş, yeniden soruşturma işlemlerini başlatmak ve AnayasaMahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararındabelirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenen bireysel başvuruyaözgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalariçin bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; AligülAlkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; KadriEnis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
26. Başvurucunun tazminat talebi bulunmadığındantazminata hükmedilmesine yer bulunmamaktadır.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan kötümuamele yasağı kapsamındaki etkili soruşturma yapma yükümlülüğünün İHLALEDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin kötü muamele yasağının usulyönünden ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturmayapılmak üzere İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına (S. No: 2017/49265)GÖNDERİLMESİNE,
D. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 3/5/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.