TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
REMZİYE DUMAN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/491)
Karar Tarihi: 5/3/2013
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Mehmet ERTEN
Zehra Ayla PERKTAŞ
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Şermin BİRTANE
Başvurucu
:
Remziye DUMAN
Vekili
:
Av. Mehmet Nuri YILDIZ
I.BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvurucu, terör olayları nedeniyleköyünü terk etmek zorunda kaldığından uğradığı zararların karşılanması içinaçtığı davada adli yardım talebi reddedildikten sonra yargılama giderlerininyatırılmaması gerekçe gösterilerek davanın açılmamış sayılması yolunda verilenkararın mülkiyet hakkı ve hak arama hürriyetini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 30/10/2012tarihinde Van 2. İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca,4/3/2013 tarihinde başvurunun karara bağlanması içinBölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca,kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgiliolaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu Hakkâri ili, Çukurcailçesi, Uzundere köyünde ikamet etmekte iken terör olayları sebebiyle 1995 yılıEkim ayında köyünden göç etmiş, Van ili, Bostaniçibeldesi, Yalım Erez Mahallesine yerleşmiştir.
6. Başvurucu, 1/8/2009tarihinde İçişleri Bakanlığına müracaat ederek köyünü terk etmek zorundakalması sebebiyle zarara uğradığından bahisle tarafına manevi tazminatödenmesini istemiştir.
7. Başvurucunun talebi İçişleriBakanlığının 20/8/2009 tarih ve 6626 sayılı işlemiylereddedilmiş, başvurucu, bu işlemin iptali ve tarafına manevi tazminatödenmesine karar verilmesi istemiyle Van İdare Mahkemesinde adli yardım taleplidava açmıştır.
8. Van 1. İdare Mahkemesinin 30/3/2010 tarih ve E.2009/1141 sayılı kararıyla başvurucununadli yardım talebi reddedilmiş ve 8/6/2010 tarihli ara kararla başvurucudanharç ve posta ücreti yatırması istenilmiştir. Verilen sürede harç ve postagideri yatırılmadığından aynı Mahkemenin 26/7/2010tarihli ara kararıyla başvurucuya tekrar süre verilerek harç ve posta gideriniyatırması, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği bildirilmiştir.
9. Verilen sürede harç ve postaücretinin yatırılmaması üzerine, anılan Mahkemenin 30/9/2010tarih ve E.2009/1141, K.2010/1530 sayılı kararıyla davanın açılmamışsayılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Danıştay 15.Dairesinin 19/9/2011 tarih ve E.2011/11058,K.2011/1288 sayılı kararı ile onanmıştır.
10. Başvurucunun karar düzeltme talebiise aynı Dairenin 5/6/2012 tarih ve E.2012/4250,K.2012/3671 sayılı kararı ile reddedilmiş, karar aynı tarihte kesinleşmiştir.
B. İlgili Hukuk
11. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncüfıkrası, geçici 18. maddesinin yedinci fıkrası, 30/3/2011tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası, geçici 1. maddesinin (8)numaralı fıkrası, 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 46 ve 54. maddeleri.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 5/3/2013tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 30/10/2012 tarih ve 2012/491numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, 1995 yılında göç ettiği köyündeki mülkünden otarihten beri yararlanamadığını, köydeki evinin diğer yapılarla birlikteyıkıldığını duyduğunu, köyüne geri dönemediğinden maddi sıkıntı ve manevi acıiçinde bulunduğunu, açtığı tazminat davasının da maddi durumunun dava harç vegiderlerini karşılamasına imkân vermemesi ve adli yardım talebinin reddedilmesinedeniyle, yargılama giderlerini yatıramadığından reddedildiğini belirterekAnayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkının ve 36. maddesindetanımlanan hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1.maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonrakesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvurularıinceler.”
15. Anılan hüküm uyarınca AnayasaMahkemesinin yetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Bu açıkdüzenleme karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihaî işlem ve kararlarıda içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir. Mahkemeninzaman bakımından yetkisine ilişkin bu düzenlemenin kamu düzenine ilişkin olmasınedeniyle, bireysel başvurunun tüm aşamalarında resen dikkate alınması gerekir.
16. Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurulardazaman bakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemeninyetkisinin geriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin birgereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012).
17. Başvuru konusu Van 1. İdareMahkemesinin 30/9/2010 tarih ve E.2009/1141,K.2010/1530 sayılı kararı, Danıştay 15. Dairesinin 19/9/2011 tarih veE.2011/11058, K.2011/1288 sayılı kararı ile onanmış, karar düzeltme talebi iseaynı Dairenin 5/6/2012 tarih ve E.2012/4250, K.2012/3671 sayılı kararı ilereddedilmiş ve karar aynı tarihte kesinleşmiştir.
18. Açıklanan nedenlerle, başvurukonusu kararın 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmişolduğu anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin “zaman bakımındanyetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
V.HÜKÜM
Başvurunun,“zaman bakımından yetkisizlik”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 5/3/2013tarihinde OY BİRLİĞİYLE kararverildi.