TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İRFAN GERÇEK BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2018/21744)
Karar Tarihi: 27/1/2021
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Rıdvan GÜLEÇ
Basri BAĞCI
Raportör
:
Hikmet Murat AKKAYA
Başvurucu
:
İrfan GERÇEK
Vekili
:
Av. Kader TONÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 28/6/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığıncayürütülen soruşturma kapsamında 7/10/2009 tarihinde gözaltına alınmış veİstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK mülga 250. madde ile görevli)11/10/2009 tarihli kararı ile MLKP (Marksist Leninist Komünist Parti) terörörgütü üyesi olma ve nitelikli yağma suçlarından tutuklanmıştır.
7. İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinde (CMK mülga 250.madde ile görevli) görülen dava başvurucu yönünden tutuklu olaraksürdürülmüştür.
8. 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun'un 1. maddesiile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun mülga 250.maddesiyle görevlendirilen ağır ceza mahkemelerinin kaldırılması üzerine dosya,İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesine devredilmiştir.
9. İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesi 1/10/2014 tarihlicelsede başvurucunun tahliyesine karar vermiştir.
10. İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 26/10/2016 tarihlikararıyla Anayasa'yı ihlal ve yağma suçları kapsamında başvurucu mahkûmedilmiştir.
11. İstinaf başvurusu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3.Ceza Dairesinin 17/3/2017 tarihli kararıyla esastan reddedilmiştir.
12. Temyiz istemi üzerine Yargıtay 16. Ceza Dairesince13/2/2018 tarihinde hükmün onanmasına dair karar verilmiştir.
13. 28/6/2018 tarihinde bireysel başvuru yapılmıştır.
IV. İLGİLİHUKUK
14. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun"Ceza sorumluluğunun şahsiliği" kenar başlıklı 20. maddesinin(1) numaralı fıkrası şu şekildedir:
"Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimsebaşkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz."
15. 5237 sayılı Kanun'un "Sanığın veya hükümlününölümü" kenar başlıklı 64. maddesi şu şekildedir:
"(1) Sanığın ölümü halinde kamudavasının düşürülmesine karar verilir. Ancak, niteliği itibarıyla müsadereyetabi eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam olunarak bunlarınmüsaderesine hükmolunabilir.
(2) Hükümlünün ölümü, hapis ve henüzinfaz edilmemiş adlî para cezalarını ortadan kaldırır. Ancak, müsadereye veyargılama giderlerine ilişkin olup ölümden önce kesinleşmiş bulunan hüküm,infaz olunur."
16. 5271 sayılı Kanun'un "Duruşmanın sona ermesive hüküm" kenar başlıklı 223. maddesinin (8) numaralı fıkrası şuşekildedir:
"TürkCeza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veyakovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanındüşmesine karar verilir. Ancak, soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılmasışarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa;gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Bu karara itirazedilebilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 27/1/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
18. Başvurucu, adil yargılanma hakkı kapsamında kanunihâkim güvencesinin, gerekçeli karar hakkının ve silahların eşitliği ileçelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini belirtmiş; ayrıca suçta vecezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğini de ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) "Düşmekararı" kenar başlıklı 80. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1)Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerdedüşme kararı verilebilir:
...
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptananherhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden görülmemesi.
(2) Bölümler ya da Komisyonlar;yukarıdaki fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanmasıve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi yada insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir."
20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç)bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebinolmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir.Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması, temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
21. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun27/8/2018 tarihinde öldüğü nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.
22. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre bireysel başvurudevam ederken başvurucunun ölmesi durumunda ölenin mirasçılarına başvuruyadevam edip etmeyecekleri hususunda bildirimde bulunma gerekliliği yoktur.Bununla birlikte başvurucunun ölüm tarihinden itibaren dört ay içindekendiliğinden Anayasa Mahkemesine başvurarak başvuruya devam etmek istediğinibildiren mirasçıların -menfaatlerinin bulunup bulunmadığı da gözetilerek-başvuruları incelenmekte, anılan süre içinde mirasçıların başvuru yapmamasıhâlinde ise düşme kararı verilmektedir (detaylı açıklama için bkz. T.G.,B. No: 2017/21163, 9/1/2019, §§ 17-21). Bununla birlikte somut olaydamüsadereye ilişkin herhangi bir hüküm kurulmamış olması dikkate alındığında,ceza hukukuna egemen bir ilke olan ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesikarşısında başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan haklı bir nedenkalmadığı anlaşılmıştır.
23. Öte yandan somut başvuruya benzer şikâyetler, AnayasaMahkemesince karara bağlanmış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleriuygulanıp yorumlanmış; temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırlarıbelirlenmiştir (gerekçeli karar hakkı için bkz. Vesim Parlak, B. No:2012/1034, 20/3/2014, §§ 33, 34; Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486,4/12/2013, §§ 56, 57; Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800,18/6/2014, §§ 31-39; Münür Ata, B. No: 2014/4958, 22/1/2015, §§ 37-44; HikmetÇelik ve diğerleri, B. No: 2013/4894, 15/12/2015, §§ 54-59; Şah Tarımİnşaat Turizm Seyahat Yatçılık San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2013/7847,9/3/2016, §§ 36-50; silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi için bkz.Yaşasın Aslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013, §§ 32-37; Ahmet TeyitKeşli, B. No: 2013/2237, 18/9/2014, §§ 55-65; Gürhan Nerse, B. No:2013/5957, 30/12/2014, §§ 33-40; Laleş Çeliker, B. No: 2013/8413,21/9/2016, §§ 24-31; suçta ve cezada kanunilik için bkz. Taner Koyuncu,B. No: 2015/11678, 24/5/2018, §§ 30-33; Mehmet Güzeloğlu, B. No:2014/3134, 7/6/2017, §§ 38-41; Mehmet Şirin Akın, B. No: 2015/17644,3/7/2018, §§ 33-36; Mehmet Emin Karamehmet ve diğerleri, B. No:2017/4902, 28/1/2020, §§ 46-52; Cumhur Yakut, B. No: 2016/4998,2/6/2020, § 84-87; özel yetkili ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olandosyaların genel yetkili ağır ceza mahkemelerine devri öngörüldükten sonradevredilen dosyalara ilişkin kovuşturmaların 6526 sayılı Kanun’un yürürlüğegirdiği tarihte bulunulan aşamadan itibaren kovuşturma yapılmaya devamedilmesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ilişkin olarak bkz. AYM, E.2015/53,K.2016/26, 7/4/2016).
24. Dolayısıyla başvurunun incelenmesine devam etmeyigerekli kılan bir durum olmadığı gibi İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralıfıkrasında öngörülen nedenlerden birisi de bulunmamaktadır.
25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 27/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.