TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RITA SHILAIMON PETROS PETROS BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/33346)
Karar Tarihi: 28/1/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Gizem Ceren DEMİR KOŞAR
Başvurucu
:
Rıta Shılaımon Petros PETROS
Vekili
:
Av. Fırat CEBECİ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru; öldürülme veya kötü muameleye maruz kalmariski bulunan ülkeye sınır dışı etme kararı alınması nedeniyle yaşam hakkı ilekötü muamele yasağının, temyiz yolu açık olarak verilen karara karşı yapılantemyiz isteminin incelenmeksizin reddi nedeniyle mahkemeye erişim hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 5/9/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu, Irak vatandaşıdır.
7. Başvurucu, 2014 yılında ailesiyle birlikte yasalyollardan Türkiye'ye giriş yapmıştır.
8. Başvurucu uluslararası koruma başvurusunda bulunmuş;uluslararası koruma başvurusu sahibi olarak Karaman'da mecburi ikamete tabitutulmuştur. Başvurucunun yasal süresi içinde Karaman'a giderek müracaattabulunmaması üzerine 13/11/2015 tarihinde uluslararası koruma başvurusunun geriçekilmiş sayılmasına karar verilmiş, başvurucu hakkında sınır dışı kararıalınmıştır.
9. Başvurucu, sınır dışı kararına karşı Konya 1. İdareMahkemesinde dava açmıştır. Anılan davada 11/2/2016 tarihinde dilekçe retkararı verilmiştir. 25/3/2016 tarihinde davanın yenilenmesine ilişkinbaşvurunun otuz günlük süre geçtikten sonra yapılmış olduğu gerekçesiyle temyizyolu açık olmak üzere davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.Başvurucu anılan karara karşı yaptığı temyiz istemi kararın kesin nitelikteolduğu gerekçesiyle incelenmeksizin 15/3/2017 tarihinde reddedilmiştir.
10. İdare mahkemesince verilen kararın kesin nitelikteolması nedeniyle hukuken inceleme imkânı bulunmadığı gerekçesiyle temyizisteminin incelenmeksizin reddine karar verildiği ve sınır dışı kararınınkesinleştiği hususu 6/6/2017 tarihinde tercüman eşliğinde başvurucuyabildirilmiş ve başvurucunun anladığını beyan etmesi üzerine tebligat belgesitanzim edilerek imzalatılmıştır.
11. Başvurucu 5/9/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuş, tebliğ edilen evrakın hukuki sonuçlarını anlayamadığını belirtereksüre yönünden mazeret bildiriminde bulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 28/1/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli YardımTalebi Yönünden
13. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No:2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçiminiönemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksunolduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardımtalebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Kabul Edilebilirlik Yönünden
14. Başvurucu; Irak'ta yaşadıkları sırada Hristiyanlıkdinine mensup oldukları için IŞİD tarafından ülkeyi terk etmeleri ve dindeğiştirmeleri yönünde tehdit edildiklerini, bu nedenle ülkelerini terkettiklerini, ülkelerine geri gönderilmeleri hâlinde yaşamlarının tehlikeyegireceğini ve kötü muameleye maruz kalabileceklerini ileri sürmüştür. Başvurucubunun yanı sıra temyiz yolu açık olarak verilen karara karşı yaptığı temyizisteminin esastan incelenmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlaledildiğini de belirtmiştir.
15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaralıfıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yoluöngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekir.
16. Bununla beraber İçtüzük’ün 64. maddesinin (2)numaralı fıkrası uyarınca mücbir sebep veya ağır hastalık gibi haklı mazeretnedeniyle otuz gün içinde başvuru yapılamadığı takdirde bu durumu delillendirenbelgeler ile birlikte mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde debireysel başvuru yapma imkânı bulunmaktadır.
17. Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 47.maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (2) numaralıfıkrası gereği mücbir sebep veya ağır hastalık gibi haklı mazeret hâllerininolup olmadığını olayın özelliklerini dikkate alarak değerlendirmektedir (YasinYaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 21).
18. Somut olayda, nihai kararın 6/6/2017 tarihindetercüman eşliğinde başvurucuya bildirildiği sabittir. Başvurucu bu kararınhukuki sonuçlarını anlayamadığı gerekçesiyle süresinde başvuru yapamadığınıileri sürmekte ise de anılan hususun haklı mazeret olarak değerlendirilmesimümkün değildir. Başvuru tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük süre geçtiktensonra 5/9/2017 tarihinde yapılmıştır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
C. Sınır dışı etme işlemine ilişkin tedbir kararınınSONLANDIRILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresiGenel Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE,
E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucununyargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 28/1/2021 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.