TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
RIZA TEKİN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3084)
Karar Tarihi: 20/7/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Gökçe GÜLTEKİN
Başvurucu
:
Rıza TEKİN
Vekili
:
Av. Sinan VARLIK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararıverilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiayönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın tamamını veyabir kısmını tağyir ve tebdil veya ilgaya cebren teşebbüs etmek suçundan3/1/1982 tarihinde gözaltına alınmış,13/5/1982 tarihinde ise tutuklanmıştır.İstanbul 1. Ordu Komutanlığı Askerî Savcılığının 24/8/1981 tarihli iddianamesiile cezalandırılmaları istemiyle başvurucu ve diğer 1242 sanık hakkında davaaçılmıştır. Başvurucu 5/10/1987 tarihinde tahliye edilmiştir.
9. İstanbul 2 No.lu Sıkıyönetim Askerî Mahkemesinin E.1981/654,K.1991/12 sayılı kararıyla üzerine atılı suçtan başvurucunun mahkûmiyetinekarar verilmiştir. Başvurucunun temyizi üzerine hüküm, Yargıtay 9. CezaDairesinin 18/6/2003 tarihli kararıyla bozulmuştur.
10. Yargılamaya (kapatılan) Üsküdar 1. Ağır Ceza Mahkemesindedevam edilmiş; Mahkemenin 15/12/2009 tarihli kararıyla başvurucu hakkında terörörgütü üyesi olma suçundan açılan davanın zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine,diğer suçlardan ise başvurucunun beraatine kararverilmiştir.
11. Karar bir kısım sanık tarafından temyiz edilmiş; Yargıtay 9.Ceza Dairesinin 8/1/2013 tarihli kararıyla bazı sanıklar yönünden onama, bazısanıklar yönünden temyiz isteminin reddine, bazı sanıklar yönünden ise davanınzamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verilmiştir.
12. Başvurucu hakkındaki kararın kesinleşme türü temyizde onama,kesinleşme tarihi ise 8/1/2013 olarak belirtilmiş ise de başvurucu veyaCumhuriyet Başsavcılığı tarafından hükmün başvurucu yönünden temyiz edildiğine ilişkinherhangi bir belgeye rastlanmamıştır. Öte yandan Yargıtay 9. Ceza Dairesinin8/1/2013 tarihli kararında başvurucunun adı bulunmamaktadır.
13. Başvurucu, Mahkemenin 15/12/2009 tarihli ve Yargıtay 9. CezaDairesinin 8/1/2013 tarihli kararlarını kesinleştirme işleminin yapıldığı18/2/2014 tarihinde öğrendiğini beyan etmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
15. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
17. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken süreninbaşlangıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlartarafından bildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltıgibi birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olaraksuç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 34)
18. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığıdeğerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflarınve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanınsüratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkatealınır (B.E., § 29).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 27 yıl 11 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir …”
22. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
23. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında -yargılamadaki taraf sayısı da dikkate alınarak- başvurucuya net6.240 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 6.240 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin (kapatılan) Üsküdar 1. Ağır CezaMahkemesinin (E.2004/393, K.2009/390) sayılı dava dosyasının devredildiğiİstanbul Anadolu 5. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2004/393) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.